Ts 55/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 grudnia 2022 r. Pozycja 213 POSTANOWIENIE z dnia 20 września 2022 r. Sygn. akt Ts 55/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej P.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 547 § 1 w związku z art. 540 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.) z art. 78, art. 176 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej; 2) art. 547 § 1 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym z art. 2; art. 78 w związ-ku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3; art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 6 w związku z art. 541 § 1 i 2 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym z art. 45 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji oraz w związku z art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności spo-rządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), p o s t a n a w i a: 1) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części, w jakiej kwestionuje zgo-dność: – art. 547 § 1 w związku z art. 540 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.) z art. 78, art. 176 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej, – art. 547 § 1 ustawy Kodeks postępowania karnego z art. 2; art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3; art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, – art. 6 w związku z art. 541 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania karnego z art. 45 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji; OTK ZU B/2022 Ts 55/22 poz. 213 2 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałym za-kresie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 marca 2022 r. (data nadania) P.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującej sprawy. Postanowieniem Sądu Okręgowego w G. (dalej: Sąd Okręgowy) z 21 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z 26 marca 2018 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Okręgowego), zmieniającego częściowo wyrok Sądu Rejonowego w K. z 6 listopada 2017 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Rejonowego). Wniesione przez skarżącego zażalenie na to postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2019 r. (sygn. akt […]). Następnie skarżący wniósł dwa wnioski: jeden o wznowienie postępowania zakoń-czonego wyrokiem Sądu Okręgowego, częściowo zmieniającym wyrok Sądu Rejonowego oraz drugi o wstrzymanie wykonania obu tych wyroków. Dwoma postanowieniami Sądu Apelacyjnego w G. z 3 lutego 2022 r. (sygn. akt […]) kolejno złożone wnioski zostały oddalone. W skardze konstytucyjnej oba postanowienia Sądu Apelacyjnego wskazane zostały jako ostateczne orzeczenia, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty-tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.). 2. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2022 r. (dorę-czonym pełnomocnikowi skarżącego 26 kwietnia 2022 r.) wezwano skarżącego do podania, czy od wskazanych ostatecznych orzeczeń został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia oraz do doręczenia odpisów wymienionych tam orzeczeń. Pismem z 27 kwietnia 2022 r. (data nadania), uzupełnianym pismami z 4 i 13 maja 2022 r. (data nadania) skarżący, reprezentowany przez swojego pełnomocnika, ustosunkowywał się do tego zarządzenia. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 11 lipca 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 lipca 2022 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: „1) doręczenie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2019 r. (sygn. akt […]); 2) wskazanie osta-tecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), wydanego w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną oraz udokumento-wanie daty jego doręczenia; 3) określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostate-cznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; 4) wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego, wynikające ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji oraz w jaki sposób zostały naruszone przez to, że zdeterminowały treść orzeczeń wydanych w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną; 5) uzasadnienie niezgodności kwestionowanych w skardze przepisów z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, wskazanymi w skardze jako wzorzec kontroli”. Pismem z 25 lipca 2022 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do tego zarządzenia. OTK ZU B/2022 Ts 55/22 poz. 213 3 3. Postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił zawarty w skardze konstytucyjnej wniosek skarżącego o wydanie postanowienia tymczasowego w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku Sądu Rejonowego, zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego. 4. Kwestionowanym w skardze przepisom ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) skarżący zarzucił, że stanowiąc podstawę dwóch postanowień Sądu Apelacyjnego w G. z 3 lutego 2022 r. (sygn. akt […]), doprowadziły do naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw, gdyż zdaniem skarżącego uniemożliwiły mu wniesienie zażalenia na wskazane postanowienia. Przepisom art. 547 § 1 w związku z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. skarżący zarzucił naruszenie jego prawa do zaskarżenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji, gwa-rancji co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego, zasad równości i proporcjo-nalności, prawa do sądu oraz zasady poprawnej legislacji, odczytywanych przez niego z art. 78, art. 176 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji (s. 2 skargi kon-stytucyjnej). Kwestionowanemu art. 547 § 1 k.p.k. zarzucił pozbawienie go prawa do wniesienia zażalenia, które wywiódł z art. 2; art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3; art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji (s. 2 pisma skarżącego z 25 lipca 2022 r. oraz s. 2 skargi konstytucyjnej). Natomiast kwestionowanemu art. 6 w związku z art. 541 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił naruszenie jego prawa do sądu, w tym prawa do obrony swoich praw przed niezawisłym sądem, wywodzonym przez skarżącego z art. 45 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji oraz w związku z art. 6 ust. 3 lit. c) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 li-stopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) (s. 2 skargi konstytucyjnej). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga nie jest oczywiście bezzasadna i czy spełnia przesłanki uzasadniające nadanie jej dalszego biegu. 2. Skarga konstytucyjna spełnia następujące wymagania formalne. Skarżący jest reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego jego pełnomocnikiem z wyboru (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK). Skarga konstytucyjna wniesiona została z zachowaniem terminu (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). Data doręczenia tego orzeczenia została udokumentowana (art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK), a pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie wniesiono od niego nadzwyczajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK). W skardze przedstawiono stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK) oraz określono kwestionowany przepis aktu normatywnego (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK). Skarga zawiera również wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Przedstawia także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Z tego względu Trybunał Konstytucyjny, działając na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK nadał dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części, w jakiej kwestionuje zgodność: OTK ZU B/2022 Ts 55/22 poz. 213 4 – art. 547 § 1 w związku z art. 540 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 78, art. 176 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji, – art. 547 § 1 k.p.k. z art. 2; art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3; art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, – art. 6 w związku z art. 541 § 1 i 2 k.p.k. z art. 45 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji. 3. W części, w jakiej kwestionuje zgodność art. 6 w związku z art. 541 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.), z art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporzą-dzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), skarga konstytucyjna nie spełnia jednak wymogu wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna powinna zawierać wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone. Naruszenie norm prawa międzynarodowego, chociażby wyrażały konkretne podmiotowe prawa jednostki, nie może zatem stanowić podstawy skargi konstytucyjnej. Wzorzec kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi stanowić mogą wyłącznie normy konstytucyjne, co jednoznacznie wynika z użytego w art. 79 ust. 1 Konstytucji i powtórzonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK zwrotu „konstytucyjne wolności lub prawa” (zob. wyroki TK z: 8 czerwca 1999 r., sygn. SK 12/98, OTK ZU nr 5/1999, poz. 96; 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2; 11 października 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz. 79 oraz postanowienie TK z 5 lipca 2011 r., sygn. SK 3/10, OTK ZU nr 6/A/2011, poz. 64). Okoliczność, że sformu-łowanie to obejmuje także prawa człowieka i obywatela uregulowane w podstawowych aktach prawa międzynarodowego, zwłaszcza w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych czy w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stanowić może istotny i związany z wykładnią systemową (zob. art. 87 ust. 1 oraz art. 91 Konstytucji) argument uzasadnienia niekon-stytucyjności kwestionowanej normy prawnej, jednak nie może stanowić wzorca kontroli w postępowaniu w trybie skargi konstytucyjnej (zob. wyrok TK z 10 lipca 2000 r., sygn. SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144 oraz wskazane tam orzecznictwo TK i poglądy doktryny). Wskazanie normy prawa międzynarodowego jako wzorca kontroli w postępo-waniu w trybie skargi konstytucyjnej jest więc niedopuszczalne (zob. postanowienia TK z: 17 lipca 2019 r., sygn. Ts 142/17, OTK ZU B/2019, poz. 20; 25 sierpnia 2020 r., sygn. Ts 162/18, OTK ZU B/2020, poz. 352; 2 grudnia 2020 r., sygn. Ts 4/19, OTK ZU B/2021, poz. 60). Z tego względu Trybunał Konstytucyjny, działając na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części, w jakiej kwestionuje zgodność art. 6 w związku z art. 541 § 1 i 2 k.p.k., z art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listo-pada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.). 4. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2022 Ts 55/22 poz. 213 5 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt drugi niniejszego postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.