Ts 57/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 stycznia 2020 r. Pozycja 8 POSTANOWIENIE z dnia 9 października 2019 r. Sygn. akt Ts 57/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek – przewodniczący i sprawozdawca Michał Warciński Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 16 maja 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T.T., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 marca 2018 r. (data nadania), T. T. (dalej: skarżąca), wystąpiła o stwierdzenie, że: 1) art. 1124, art. 1141 § 1, art. 1142 § 1, art. 118 § 3, art. 119, art. 1191 § 1 zdanie 2, art. 120 zdanie 2, art. 1201 § 1, § 2, § 3 i § 4, art. 121 § 1, § 2 i § 3, art. 122 § 1, § 2 zdanie 3 i § 3, art. 1241, art. 125 § 1, art. 148, art. 157, art. 158 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682, ze zm.) w zakresie, w jakim ,,pozwalają [na] pozbawianie dziecka rodziny naturalnej lub zastępczej i na zrywanie więzi rodzinnej, pozbawianie ojczyzny, języka, kultury i religii stanowiących o tożsamości dziecka”; 2) art. 139a ust. 1 pkt 3, art. 164 ust. 1 i ust. 10-21, art. 166a, art. 168, art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (ów-cześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 697, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1111) oraz art. 578 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim ,,przepisy te dopuszczają i nakłaniają do działań prowadzących do przysposobienia z przemieszczeniem za granicę Rzeczypospolitej miejsca zamieszkania dziecka”; 3) art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2064, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2224, ze zm.), w zakresie ,,zastosowania w celu ukrywania danych o pochodzeniu i tożsamości dziecka”; OTK ZU B/2020 Ts 57/18 poz. 8 2 4) art. 61 i art. 510 k.p.c., w zakresie ,,braku gwarancji udziału organizacji społecznej w postępowaniu dotyczącym zmiany lub ustanowienia opiekuna oraz przysposobienia”; 5) art. 49 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1545, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2141, ze zm.), w zakre-sie ,,ograniczenia lub wyłączenia pomocy dla dziecka mającego dodatkowe obywatelstwo”; 6) Konwencja z dnia 29 maja 1993 r. o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego sporządzona w Hadze (Dz. U. z 2000 r. Nr 39, poz. 448) w zakresie, w jakim jej przepisy ,,dopuszczają przysposobienie przez osobę nie będącą krewnym przysposabianego w linii prostej lub bocznej poniżej stopnia czternastego” są niezgodne z art. 18, art. 30, art. 31, art. 32, art. 34 ust. 2, art. 36, art. 40, art. 41 ust. 1, art. 45, art. 47, art. 52, art. 72 oraz art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Postanowieniem z 16 maja 2018 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 30 maja 2018 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdzając, że nie jest możliwe rozpoznanie skargi w zakresie, w jakim jej podstawą skarżą-ca uczyniła postanowienie Sądu Rejonowego w W. z 4 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]). Try-bunał wskazał, że skarżąca nie była uczestnikiem postępowania o przysposobienie A.K. i w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż postanowienie o przysposobieniu przesądzało ostatecznie o jej prawach lub wolnościach konstytucyjnych wskazanych w skardze. Stwierdził ponadto, że zakwestionowane w skardze przepisy, w zakresie określonym przez skarżącą, nie były też podstawą wydania postanowień Sądu Okręgowego w W. z: 21 marca 2018 r. (sygn. akt […]) oraz 26 marca 2018 r. (sygn. akt […]), wskazanych jako orzeczenia ostateczne. Zdaniem Trybunału skarżąca w rzeczywistości domagała się ochrony praw i wolności konstytucyjnych małoletniego A.K. i nie wykazała przy tym w żaden sposób, aby była jego przedstawicielem ustawowym. 3. W zażaleniu z 6 czerwca 2018 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała posta-nowienie Trybunału w całości, zarzucając mu naruszenie art. 79 Konstytucji oraz art. 228 i art. 231 k.p.c. w związku z art. 36 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.) oraz ,,w odpo-wiednim zakresie” norm art. 45 Konstytucji i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także błędne ustalenia okoliczności faktycznych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Skarżąca nie podważyła ustaleń Trybunału dotyczących rozstrzygnięć wskazanych przez nią jako orzeczenia ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Nie była uczest- OTK ZU B/2020 Ts 57/18 poz. 8 3 nikiem postępowania o przysposobienie jak też nie wykazała, że postanowienie Sądu Rejo-nowego w W. z 4 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]) przesądzało ostatecznie o jej prawach lub wolnościach konstytucyjnych. Skarżąca nie wskazała w jaki sposób orzeczenie to odnosi się do załączonych do zażalenia: postanowienia Sądu Rejonowego w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 1 kwietnia 2016 r. (sygn. akt […]) oraz apelacji z 20 października 2017 r. od postanowienia Sądu Rejonowego z 5 września 2017 r. (sygn. akt […]). Skarżąca przywołuje przepisy art. 228 i 231 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) dotyczące domniemań w zakresie postępo-wania dowodowego oraz wskazuje na ,,drogę oczywistego wnioskowania” nie wyjaśniając jednocześnie, jakie jej prawa lub wolności konstytucyjne i w jaki sposób zostały naruszone. Trybunał przypomina, iż zgodnie z art. 67 u.o.t.p. TK związany jest granicami skargi konsty-tucyjnej, nie może więc wychodząc poza treść skargi samodzielnie ustalać, czy i w ja-kim zakresie wskazane przez skarżącą orzeczenia organów władzy publicznej naruszają przysłu-gujące jej prawa lub wolności konstytucyjne. Skarżąca nie wykazała również, że przepisy w zakresie, w jakim zostały zakwestio-nowane w skardze, stanowiły podstawę wydania dwóch pozostałych orzeczeń, które wskazała jako ostateczne w rozumieniu art. 79 Konstytucji. Trybunał przypomina, że art. 121 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682, ze zm.) został zaskarżony w zakresie, w jakim pozwala na ,,pozbawianie dziecka rodziny naturalnej lub zastępczej i na zrywanie więzi rodzinnej, pozbawianie ojczyzny, języ-ka, kultury i religii stanowiących o tożsamości dziecka”. W związku z tym, przepis zakwe-stionowany w zakresie, w jakim odnosi się do praw dziecka, nie mógł być podstawą wydania postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 26 marca 2018 r. (sygn. akt […]). Orzeczenie to dotyczyło bowiem wniosku skarżącej o zabezpieczenie pobytu małoletniego wnuka na teryto-rium Rzeczypospolitej Polskiej i rozstrzygało o możliwości uzyskania przez skarżącą tego zabezpieczenia. Podobnie w przypadku art. 510 k.p.c. za niezasadne uznać należy twierdzenia skarżą-cej, że przepis ten w zakresie ,,braku gwarancji udziału organizacji społecznej w postępowa-niu dotyczącym zmiany lub ustanowienia opiekuna oraz przysposobienia”, w jakim został zakwestionowany w skardze, był podstawą wydania postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 21 marca 2018 r. (sygn. akt […]). Orzeczenie to rozstrzygało bowiem o możliwości udziału w postępowaniu skarżącej, a nie organizacji społecznej. 4. Skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do wskazanego przez Trybunał braku jej legitymacji do wniesienia skargi konstytucyjnej w imieniu małoletniego A. K. Trybunał przy-pomina, że z treści skargi i pisma nadesłanego w odpowiedzi na zarządzenie o uzupełnieniu braków wynika, iż skarżąca w rzeczywistości domagała się ochrony praw i wolności konsty-tucyjnych swojego wnuka, nie wykazując jednak w żaden sposób, że jest jego przedstawicie-lem ustawowym. 5. Trybunał zwraca również uwagę, że nie mógł odnieść się do sformułowanego w petitum zażalenia zarzutu naruszenia przez zakwestionowane postanowienie z 16 maja 2018 r. ,,w odpowiednim zakresie norm art. 45 Konstytucji i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”, ponieważ skarżąca nie wyjaśniła na czym – jej zdaniem – to naruszenie miałoby polegać. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.