Ts 59/20
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2021-01-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 88 § 1 kpk w brzmieniu przed zmianą z dnia 5 października 2019 r., w zakresie, w jakim nie przewidywał zaskarżenia zarządzenia o odmowie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 kpk, narusza art. 45 ust. 1 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg, stwierdzając, że skarga spełnia wszystkie wymogi formalne i materialne przewidziane dla postępowania przed Trybunałem. Skarga została sporządzona przez pełnomocnika z urzędu, dochowano trzymiesięcznego terminu, wyczerpano drogę prawną (brak zwykłych środków zaskarżenia od zarządzenia o odmowie wyznaczenia pełnomocnika), a sformułowane zarzuty naruszenia konstytucyjnych praw do sądu i dostępu do sądu nie są oczywiście bezzasadne.Stan faktyczny
Skarżący A.B., będący pokrzywdzonym w postępowaniu karnym, złożył wniosek o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu. Sąd Rejonowy odmówił tego wyznaczenia zarządzeniem z 21 maja 2019 r., które stało się ostateczne. Skarżący zwrócił się ponownie o wyznaczenie pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej, co zostało spełnione przez Sąd Rejonowy i Okręgową Izbę Radców Prawnych. Skarga konstytucyjna została wniesiona w terminie, ale Trybunał wezwał do usunięcia braków formalnych, co skarżący uczynił, wskazując na naruszenie prawa do sądu i sprawiedliwego procesu przez brak możliwości zaskarżenia odmowy wyznaczenia pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 kwietnia 2021 r. Pozycja 67 POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 2021 r. Sygn. akt Ts 59/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.B. w sprawie zgodności: art. 88 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30) „w brzmieniu przed zmianą z dnia 05 października 2019 r., w zakresie, w jakim przepis ten nie przewidywał zaskarżenia zarządze-nia o odmowie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 kpk”, z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 marca 2020 r. (data nadania), A.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Zarządzeniem z 21 maja 2019 r. r. (sygn. akt […]) sędzia Sądu Rejonowego w Ż. (da-lej: Sąd Rejonowy) odmówił skarżącemu wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu. Po-wyższe rozstrzygnięcie – wskazane jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – doręczono skarżącemu 28 maja 2019 r. Wnioskiem z 29 maja 2019 r. (Trybunał ex officio ustalił, że datą nadania był 30 maja 2019 r.) skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 10 stycz-nia 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. W piśmie z 27 stycznia 2020 r. (nr […]) Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. (da-lej: OIRP) wyznaczyła D.G. pełnomocnikiem do sporządzenia skargi. Pismo o wyznaczeniu zostało doręczone pełnomocnikowi 10 lutego 2020 r. Zarządzeniem z 26 sierpnia 2020 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skar-żącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie ostatecznego rozstrzy-gnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; 2) poinformowanie, czy od wymienionego
OTK ZU B/2021 Ts 59/20 poz. 67 2 w punkcie 1 rozstrzygnięcia wniesiono nadzwyczajny środek zaskarżenia; 3) udokumentowa-nie daty: złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz doręczenia pisma OIRP z 27 stycznia 2020 r. (nr […]) w sprawie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu; 4) spre-cyzowanie, w jaki sposób art. 88 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30) narusza wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego wraz z uzasadnieniem. Pismem procesowym z 4 września 2020 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do wezwania sędziego TK w sprawie usunięcia braków formalnych skargi. W ocenie skarżącego kwestionowany przepis narusza „prawo [s]karżącego do spra-wiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, nie-zależny, bezstronny i niezawisły sąd. W szczególności (…) zasadę sprawiedliwości procedu-ralnej (…) konstytucyjny standard instancyjności i zaskarżalności orzeczeń określony w art. 176 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji” (s. 1-2 pisma procesowego). Zdaniem skarżącego „nie można uznać za rzetelny i sprawiedliwy proces, w którym [s]karżący – jako pokrzyw-dzony – pozbawiony jest możliwości zaskarżenia zarządzenia sądu w przedmiocie odmowy wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu. Wskazać bowiem należy, iż w/w orzeczenia tj. zarządzenie sądu, bezpośrednio ingerują w konstytucyjnie chronione prawo do sprawiedli-wego rozpatrzenia sprawy” (s. 2 pisma procesowego). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do mery-torycznego rozpoznania, ponieważ: 1) skargę sporządził radca prawny (będący pełnomocnikiem z urzędu) uprawniony do sporządzenia i wniesienia tego środka zaskarżenia, a także do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem; 2) skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ od zarządzenia Sądu Rejonowego w Ż. z 21 maja 2019 r. (sygn. akt […]) nie przysługuje żaden zwykły środek zaskarżenia; 3) dochowany został, przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, trzymiesięczny termin wniesienia skargi; 4) prawidłowo został określony przedmiot kontroli, tj. art. 88 § 1 ustawy z dnia 6 czer-wca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30.) „w brzmieniu przed zmianą z dnia 05 października 2019 r., w zakresie, w jakim przepis ten nie przewidywał za-skarżenia zarządzenia o odmowie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 kpk” (s. 1 skargi konstytucyjnej); 5) zakwestionowanemu w skardze przepisowi skarżący zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji; 6) prawidłowo wskazano, w jaki sposób, zdaniem skarżącego, zakwestionowany w skardze przepis narusza prawa wymienione w pkt 5.
OTK ZU B/2021 Ts 59/20 poz. 67 3 W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego za-rzuty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK), Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.
Powołane przepisy
art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło