Ts 6/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 30 kwietnia 2018 r. Pozycja 62 POSTANOWIENIE z dnia 13 marca 2018 r. Sygn. akt Ts 6/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Stanisław Rymar, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 13 października 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytu-cyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 stycznia 2017 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności: po pierwsze, art. 96 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 1094, ze zm.; dalej: k.w.) z: art. 40, art. 42 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 2 Konstytucji oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopa-da 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja), oraz art. 14 ust. 3 lit. g Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167; dalej: MPPOiP); po drugie, art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128, ze zm.; dalej: prawo o ruchu drogowym) z art. 2 w związku z art. 31 ust. 2 zdanie drugie, art. 40, art. 42 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 3 Konwencji oraz art. 14 ust. 3 lit. g MPPOiP. Zdaniem skarżącego art. 96 § 3 k.w. oraz art. 78 ust. 4 prawa o ruchu drogowym w sy-tuacji, w której przesłuchiwany może podejrzewać, że osoba, prowadząc jego pojazd, była pod wpływem alkoholu, nie jest upoważniony do zeznawania nieprawdy lub odmowy zeznań. Tym samym przesłuchiwany jest zobowiązany do złożenia zeznań i „doniesienia na samego siebie” lub członka swojej rodziny, co w opinii skarżącego, poprzez zapewnienie „różnej ochrony prawa do obrony osób popełniających przestępstwo w wyniku działania z pomocą pojazdów mechanicznych, w stosunku do innych sprawców przestępstw” narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz prawo do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji). Skarżący podnosi rów-nież, że nakaz „pod rygorem odpowiedzialności karnej, by dokonał samooskarżenia lub zło- OTK ZU B/2018 Ts 6/17 poz. 62 2 żył zeznania przeciwko członkom rodziny” jest przejawem „nieludzkiego i okrutnego trakto-wania przez organy władzy publicznej” i narusza art. 40 Konstytucji. Skarżący wskazuje jed-nocześnie, że umiejscowienie zaskarżonych przepisów „poza przepisami karnego prawa pro-cesowego jest niezgodne z zasadami przyzwoitej legislacji, co narusza art. 2 w związku z art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji”. 25 kwietnia 2017 r. Sąd Rejonowy przekazał Trybunałowi pismo skarżącego z 21 marca 2017 r. zatytułowane: „Wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku”. Postanowieniem z 13 października 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 3 listopada 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej, stwierdziwszy, że wydanie merytorycznego orzeczenie jest zbędne, zaś w zakresie, w jakim podstawami skargi są postanowienia MPPOiP i Konwencji – niedopuszczalne. Try-bunał zwrócił uwagę na to, że zakwestionowane w skardze przepisy były już przedmiotem oceny sądu konstytucyjnego. W wyroku z 12 marca 2014 r. (sygn. P 27/13, OTK ZU nr 3/A/2014, poz. 30) Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że art. 96 § 3 k.w. jest zgodny z art. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Z kolei w wyroku z 30 września 2015 r. (sygn. K 3/13, OTK ZU nr 8/A/2015, poz. 125) Trybunał orzekł, że art. 96 § 3 w związku z art. 92 § 1, art. 92a, art. 88 k.w. w związku z art. 78 ust. 4 prawa o ruchu drogowym w związku z art. 41 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395, ze zm.) oraz w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim – po ujawnieniu przy użyciu rejestrującego urządzenia technicznego przekroczenia przez niezidentyfikowanego kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości, niezastosowania się przez takiego kierującego do znaku lub sygnału drogowego bądź prowa-dzenia nieoświetlonego pojazdu – przewidują ciążący na właścicielu lub posiadaczu tego po-jazdu obowiązek wskazania, na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, pod rygorem odpowiedzialności wykrocze-niowej, bez możliwości uchylenia się od tego obowiązku w razie powierzenia pojazdu osobie najbliższej, kiedy ta dopuściła się wykroczenia, są zgodne z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji, z art. 42 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 2 Kon-stytucji oraz z art. 47 w związku z art. 18, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. W zaskarżonym postanowieniu – odnośnie do wskazanych przez skarżącego jako podstawa skargi postanowień MPPOiP i Konwencji – Trybunał przypomniał, że zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcem kontroli dla zakwestionowanych w skardze przepisów mogą być wyłącznie postanowienia Konstytucji będące dla skarżącego źródłem przysługują-cych mu wolności lub praw. W zażaleniu złożonym 10 listopada 2017 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Wskazawszy na wyroki Trybunału z 18 listopada 2010 r (sygn. P 29/09, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 104) oraz 11 października 2016 r. (sygn. K 24/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 77), zarzucił, że wbrew temu, co stwierdził Trybunał w zaskarżo-nym postanowieniu, normy prawa międzynarodowego mogą być podstawami skargi konsty-tucyjnej. Jak stanowi bowiem art. 87 ust. 1 Konstytucji normy te mogą być źródłem wolności lub praw jednostki. Skarżący nie zgodził się także ze stanowiskiem Trybunału, jakoby obo-wiązek ujawnienia osoby, której właściciel lub posiadacz powierzył pojazd do kierowania, nie był wskazaniem sprawcy wykroczenia. Jak podniósł skarżący, „[j]est bowiem oczywistym, iż osoba, która prowadziła pojazd w chwili popełnienia wykroczenia musiała to wykroczenie popełnić. Faktycznie więc, bez względu na formę nazwania tej czynności, ujawnienie prowa-dzącego pojazd jest ujawnieniem sprawcy wykroczenia, a więc zeznaniem na jej niekorzyść”. OTK ZU B/2018 Ts 6/17 poz. 62 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżące-mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst-kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu-łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. Skarżący, odwoławszy się do orzecznictwa Trybunału dowodzi, że podstawami skargi mogą być także wskazane przez niego normy prawa międzynarodowego, bowiem także i one są źródłem wolności i praw jednostki. Skarżący nie uwzględnił więc przede wszystkim tego, że istotą skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest ochrona przed naruszeniami konstytucyjnych wolności i praw, a nie przed naruszeniem prawa w ogóle. W związku z tym – jak słusznie zauważył Trybunał w zaskarżonym postanowieniu – podsta-wami tego środka prawnego mogą być tylko postanowienia Konstytucji (które są dla skarżą-cego źródłem jego wolności lub praw), a nie przepisy ustaw, czy też aktów prawa międzyna-rodowego. Skarżący, wskazawszy natomiast na orzeczenia Trybunału o sygn. P 29/09 i K 24/15, nie wziął pod uwagę tego, że zostały one wydane w innym trybie (tj. odpowiedzi na pytanie prawne sądu i wniosku podmiotu, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konsty-tucji) niż ten, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Skarżący nie zgadza się także ze stanowiskiem Trybunału, jakoby obowiązek ujaw-nienia osoby, której właściciel lub posiadacz powierzył pojazd do kierowania, nie był wska-zaniem sprawcy wykroczenia. Skarżący wydaje się zatem nie dostrzegać tego, że powyższy pogląd został przedstawiony w wyroku pełnego składu Trybunału w sprawie K 3/13. Skarżą-cy kwestionuje więc de facto powszechnie obowiązujące i ostateczne orzeczenie Trybunału, a nie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.