Ts 6/20
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2020-07-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmniejszenie renty strukturalnej o kwotę emerytury, do której uprawniony nabędzł jedynie prawo, ale której faktycznie nie pobierał, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów narusza konstytucyjne prawo własności oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg, stwierdzając, że zarzuty skarżącego nie są oczywiście bezzasadne. Wstępna ocena wskazuje na potencjalną niezgodność z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP regulacji pozwalającej na zmniejszenie renty strukturalnej o kwotę emerytury, do której uprawniony ma jedynie prawo, mimo zawieszenia jej wypłaty, co może naruszać istotę prawa własności i zasadę zaufania do państwa.Stan faktyczny
Skarżący J.P. pobierał rentę strukturalną od 2006 r. W 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wznowił wypłatę emerytury skarżącemu, do której nabędł prawo w 2009 r., lecz jej wypłata była zawieszona. Na podstawie § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 2004 r. Kierownik Biura ARiMR zmniejszył wysokość renty strukturalnej skarżącego o kwotę przyznanej emerytury, mimo że faktycznie nie pobierał on tego świadczenia. Skarżący zaskarżył decyzje administracyjne, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny oddalili jego skargi, uznając, że zmniejszenie renty następuje z chwilą nabycia prawa do emerytury, a nie jej faktycznego pobierania.Rozstrzygnięcie
Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 października 2020 r. Pozycja 287 POSTANOWIENIE z dnia 23 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 6/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.P. w sprawie zgodności: § 14 ust. 1 w związku z § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania po-mocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju ob-szarów wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1220) w zakresie, w jakim „pozwalają one na zmniejszenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty otrzymywanej renty strukturalnej o kwotę emerytury, do której uprawniony nabędzie jedynie prawo z ubezpieczenia społecznego lub z zaopatrzenia emerytalnego lub ubez-pieczenia społecznego rolników” z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 stycznia 2020 r. (data nadania) J.P. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Moder-nizacji Rolnictwa w P. (dalej: Kierownik Biura) z 29 sierpnia 2006 r. (nr […]; dalej: decyzja z 2006 r.), skarżącemu przyznano rentę strukturalną od sierpnia 2006 r. do lipca 2016 r., w wysokości 1254,67 zł. 13 maja 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rol-nictwa w P. (dalej: Biuro) wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. (dalej: ZUS), w którym poinformowano, że decyzją z 28 kwietnia 2015 r. wznowiono wypłatę eme-rytury na rzecz skarżącego. Kopia przedmiotowej decyzji wpłynęła do Biura 20 maja 2015 r. W związku z powyższym Kierownik Biura, decyzją z 26 czerwca 2015 r. (nr […]), zmienił − od kwietnia 2015 r. − wysokość renty strukturalnej skarżącego, przyznanej mu na podstawie decyzji z 2006 r. (która od marca 2015 r. wynosiła 1848,95 zł), o kwotę 1378,00 zł wskazując, że nowa wysokość renty strukturalnej wynosi 470,95 zł.
OTK ZU B/2020 Ts 6/20 poz. 287 2 Pismem z 14 września 2015 r. Kierownik Biura zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmniejszenia wysokości renty struktu-ralnej o kwotę pierwotnie ustalonego świadczenia przez ZUS. 24 września 2015 r. ZUS przesłał do Kierownika Biura kserokopię decyzji z 28 sierp-nia 2009 r. o przyznaniu skarżącemu emerytury, a także kopię decyzji z 28 kwietnia 2015 r. o wznowieniu jej wypłaty. Jednocześnie poinformował, że emerytura od dnia przyznania, tj. od 15 września 2009 r., podlegała zawieszeniu, natomiast wznowienie jej wypłaty nastą-piło 1 kwietnia 2015 r. Z uwagi na powyższe decyzją Kierownika Biura z 24 listopada 2015 r. (nr […]) skar-żącemu zmniejszono wysokość renty strukturalnej, przyznanej decyzją z sierpnia 2006 r. Obniżenie objęło rentę pobieraną od sierpnia 2009 r. do marca 2015 r. Skarżący od powyż-szej decyzji wniósł odwołanie. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Re-gionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z 25 marca 2016 r. (nr […]). Skarżący na powyższą decyzję wniósł skargę administracyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej: WSA), który wyrokiem z 17 listopada 2016 r. (sygn. akt […]) skargę oddalił. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WSA wyjaśnił, że zgodnie z § 14 ust. 1 roz-porządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, ze zm.), w przypadku, gdy upraw-niony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpie-czenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Wyjaśnił on, odwołując się do orze-czeń innych sądów administracyjnych, że zmniejszenie renty strukturalnej wiąże się jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym jej pobieraniem. Tym samym – zda-niem WSA – Kierownik Biura słusznie obniżył skarżącemu rentę strukturalną o wysokość przyznanej emerytury. Podkreślił, że na prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia nie ma wpływu okoliczność zawieszenia wobec skarżącego wypłaty świadczeń emerytalnych we wrześniu 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) odda-lił skargę od powyższego orzeczenia. 2. Zdaniem skarżącego zakwestionowane w skardze przepisy naruszają jego konstytu-cyjne prawa wyrażone w art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Kon-stytucji. Wskazuje on, że pozbawienie prawa własności przez zmniejszenie wysokości przysługującej mu renty strukturalnej możliwe jest tylko na podstawie ustawy, a nie aktu po-dustawowego jakim jest rozporządzenie. Ponadto ograniczenie tego prawa, w sytuacji gdy faktycznie nie pobierał on świadczenia emerytalnego, jest sprzeczne z istotą prawa własności, w tym z „istotą przyznania i pobierania renty strukturalnej, która służy zapewnieniu środków utrzymania uprawnionemu”. Skarżący podkreśla także, że niedopuszczalne jest takie ograni-czenie prawa własności, które w sposób mniej korzystny traktuje własnych obywateli niż po-rządki prawne obywateli innych krajów. Wskazuje on, że ograniczenie to zaprzecza istocie renty strukturalnej, jej celom oraz założeniom, przez co jest niezgodne z Konstytucją. Podkre-śla, że polskie uregulowanie jest sprzeczne z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre rozporządzenia, które jest podstawą dla ustanawiania rent strukturalnych w polskim porządku prawnym.
OTK ZU B/2020 Ts 6/20 poz. 287 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, pod-czas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono następujące przepisy: – § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent struktu-ralnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1220; dalej: rozpo-rządzenie) o następującej treści: „W przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabę-dzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury”; – § 17 ust. 1 rozporządzenia o następującej treści: „Kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje administracyjne w sprawach przyznania, zawieszania i zmniejszania rent strukturalnych”. 3. Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warunkujące prze-kazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż: 1) została sporządzona w imieniu skarżącego przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK); 2) skarżący: a) wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK), albowiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) jest pra-womocny i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia, b) dochował terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK), c) prawidłowo określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazując, które konstytucyjne prawa i wolności i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) oraz przedstawił w tym zakresie stosowne uzasadnienie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 4. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu-walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś sformu-łowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 64 ust. 1 Konstytucji RPart. 64 ust. 3 Konstytucji RPart. 2 Konstytucji RPart. 21 ust. 1 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło