Ts 62/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 kwietnia 2021 r. Pozycja 71 POSTANOWIENIE z dnia 21 stycznia 2021 r. Sygn. akt Ts 62/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Michał Warciński – sprawozdawca Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 19 sierpnia 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.F., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 marca 2020 r. (data nadania) M.F. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wniósł o stwierdzenie, że art. 386 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim przyjmuje, że „istotą sprawy jest tylko żądanie pozwu (wniosku w sprawie nieprocesowej)” jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skarżący twierdzi, że na skutek zastosowania przez Sąd Najwyższy zakwestionowa-nego w skardze konstytucyjnej art. 386 § 4 k.p.c. doszło do naruszenia przysługującego mu prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Podkreśla, że „sprawę rozpatruje merytorycznie na nowo Sąd Okręgowy, zastępując (czy wyręczając) Sąd Rejonowy, który miał tę sprawę rozpatrywać na nowo po uchyleniu jego postanowienia i któ-ry – jako będący dla tej sprawy sądem pierwszoinstancyjnym ustrojowo – jest sądem właści-wym do jej merytorycznego rozpatrywania na nowo”. Skarżący zauważa ponadto, że „skoro sprawę merytorycznie rozpatruje Sąd Okręgowy, to postępowanie w sprawie jest postępowa-niem jednoinstancyjnym. Sąd ten pozostaje bowiem formalnie dla tej sprawy sądem drugoin-stancyjnym ustrojowo, a to skutkuje tym, iż od jego orzeczeń stronom nie przysługują środki odwoławcze. W tym strony nie będą mogły złożyć apelacji od orzeczenia meriti tego sądu, którym sąd ten rozstrzygnie wniosek o ustanowienie służebności drogowej, ponieważ przepi- OTK ZU B/2021 Ts 62/20 poz. 71 2 sy k.p.c. przyznają prawo do apelacji od orzeczenia sądu, który jest w danej sprawie ustrojo-wo sądem pierwszoinstancyjnym, a takim dla omawianej sprawy jest Sąd Rejonowy”. W związku z tym – jak zarzucił skarżący –zastosowanie przez Sąd Najwyższy art. 386 § 4 k.p.c. spowodowało, że doszło do naruszenia prawa „do środka odwoławczego od rozstrzy-gnięcia meriti (rozstrzygnięcia wniosku o ustanowienie służebności drogowej, jakie zostanie podjęte w tej sprawie (…)” (art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji). Postanowieniem z 19 sierpnia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 27 sierpnia 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej stwierdziwszy, że skarżący nie wyczerpał drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zdaniem Trybunału, sko-ro postanowienie Sądu Najwyższego z 17 października 2019 r. (sygn. akt […]) uchyliło po-stanowienie Sądu Okręgowego w T. VIII Wydział Cywilny Odwoławczy z 24 maja 2019 r. (sygn. akt […], […]), pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie, to tym samym nie zakończyło postępowa-nia z wniosku o ustanowienie służebności drogowej. W zażaleniu złożonym 3 września 2020 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie skargi do rozpo-znania merytorycznego. Zdaniem skarżącego w sprawie, w związku z którą zainicjował po-stępowanie przed Trybunałem, bez znaczenia jest to, że postanowienie Sądu Najwyższego nie zakończyło postępowania z wniosku o ustanowienie służebności drogowej. Sprawa, którą poddał pod ocenę Trybunału jest incydentalna i autonomiczna. Powstała ona bowiem na gruncie sprawy głównej, jaką jest ustanowienie służebności. W związku z tym dołączone do skargi postanowienie Sądu Najwyższego jest dla tej sprawy orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w wypadku rozpatrywanej skargi konstytu-cyjnej zachodzą wątpliwości uzasadniające konieczność merytorycznego rozpoznania podnie-sionych w niej zarzutów. 3. W myśl art. 3941 § 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji każdej ze stron, a także każdemu uczestnikowi w postępowaniu nieproceso-wym, przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I CZ 33/14, Legalis). Postępowanie toczące się przed Sądem Najwyższym na skutek zażalenia wniesionego na podstawie art. 3941 k.p.c. stanowi kontynuację postępo-wania przed sądami powszechnymi, które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone (zob. postanowienie SN z 23 maja 2013 r., sygn. akt I CZ 46/13, Legalis). Kontroli wynikają-cej z art. 3941 § 11 k.p.c. podlega wyłącznie to, czy w postępowaniu przed sądem pierwszej OTK ZU B/2021 Ts 62/20 poz. 71 3 instancji nie rozpoznano istoty sprawy albo czy wydanie wyroku kończącego spór wymaga-łoby przeprowadzenia przez sąd odwoławczy postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.), względnie, czy nie doszło w tym postępowaniu do nieważności postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.) (zob. postanowienie SN z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II UZ 63/16, Legalis). Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie nie ocenia więc stanowiska sądu drugiej in-stancji co do meritum sprawy. 4. W tym stanie rzeczy należy zbadać, czy poddana ocenie Trybunału Konstytucyjne-go sprawa, zainicjowana przez skarżącego zażaleniem wniesionym na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, jest ‒ w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji ‒ odrębną od postępowa-nia głównego sprawą, a w związku z tym, czy postanowienie Sądu Najwyższego, wydane po rozpoznaniu tego środka odwoławczego, jest dla niej orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Kwestie te wykraczają poza zakres wstępnego rozpoznania analizowanej skargi konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.