Ts 63/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2023-01-25

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 394² k.p.c. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia o zawieszeniu postępowania wydawanego przez Sąd drugiej instancji, narusza art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg, stwierdzając, że skarga spełnia wymogi formalne i merytoryczne do rozpoznania. Trybunał uznał, że zarzuty skarżącej nie są oczywiście bezzasadne, a skarżąca wyczerpała drogę prawną, co stanowi podstawę do wszczęcia postępowania kontrolnego w przedmiocie zgodności zaskarżonego przepisu z Konstytucją.
Stan faktyczny
Skarżąca była stroną w sprawie o zasiedzenie, w której Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie apelacyjne ze względu na śmierć wnioskodawcy. Skarżąca wnioskowała o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o zawieszeniu, co Sąd Okręgowy odrzucił, uznając orzeczenie za ostateczne. Skarżąca zaskarżyła brak możliwości zaskarżenia takiego postanowienia zażaleniem, wskazując na naruszenie prawa do sądu i dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 marca 2023 r. Pozycja 63 POSTANOWIENIE z dnia 25 stycznia 2023 r. Sygn. akt Ts 63/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.F. o zbadanie zgodności: art. 3942 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych in-nych ustaw (Dz. U. poz. 1469) „w zakresie w jakim nie przewiduje on możliwo-ści zaskarżenia zażaleniem postanowienia o zawieszeniu postępowania wydane-go przez Sąd drugiej instancji”, z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 marca 2022 r. (data nadania) R.F. (dalej: skarżąca) – reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru – wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę-pującego stanu faktycznego. Skarżąca złożyła apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z 22 lipca 2020 r. (sygn. akt […]) w sprawie o zasiedzenie. Sąd Okręgowy w Ł. III Wydział Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) postanowieniem z 20 października 2021 r. (sygn. akt […]) zawiesił postępowanie apelacyjne z uwagi na śmierć wnioskodawcy (tj. S.F.). Pismem z 10 listopada 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. orzeczenia oraz doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem, który Sąd Okręgowy od-rzucił postanowieniem z 17 listopada 2021 r. (sygn. akt […]). Kolejny wniosek, złożony przez skarżącą 2 grudnia 2021 r., dotyczył sporządzenia uzasadnienia ww. orzeczenia oraz doręcze-nia jego odpisu wraz z uzasadnieniem. Wniosek w tej sprawie Sąd Okręgowy postanowie-niem z 8 grudnia 2021 r. (sygn. akt jw.) także odrzucił. Orzeczenie to, doręczone skarżącej 17 grudnia 2021 r., wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2023 Ts 63/22 poz. 63 2 Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2022 r. (doręczonym peł-nomocnikowi skarżącej 25 maja 2022 r.) skarżącą wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez doręczenie: a) pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej przed Trybunałem Konsty-tucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami), b) odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną. Pismem z 30 maja 2022 r. (data nada-nia) skarżąca usunęła wskazane braki. 2. Kwestionowanemu przepisowi skarżąca zarzuca naruszenie: a) „wynikającego z art. 2 Konstytucji (…) prawa obywatel[a] do państwa sprawiedli-wego poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa rozumianej jako wymóg prawidłowej legislacji i naruszenie tego wymogu poprzez sformułowanie przepisu w sposób, który niesprawiedliwie wyłącza możliwość weryfikacji postanowień wydawanych przez Sąd drugiej instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania toczącego się przed tym Sądem bez uzasadnienia”, b) „w związku z [z]asadą prawa do sądu wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji (…), w zakresie prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości poprzez ukształtowanie postępowania cywilnego toczącego się przed Sądem drugiej instancji w taki sposób, który uniemożliwia obywatelowi będącego stroną postępowa-nia weryfikacji w drodze instancyjnej postanowień o zawieszeniu postępowania oraz nie po-zwala poznać przyczyn, którymi kierują się Sądy zawieszając postępowanie a to na skutek zwolnienia Sądów drugiej instancji z obowiązku sporządzania uzasadnień”, c) „oraz [z]asadą dwuinstancyjności wyrażaną w art. 176 ust. 1 Konstytucji (…) po-przez ukształtowanie procedury cywilnej w taki sposób, że pozbawia ona obywatel[a] prawa do weryfikacji w toku instancji i to nawet w formie tzw. zażalenia poziomego – postanowie-nia o zawieszeniu postępowania w sytuacji, gdy postanowienie takie wydaje Sąd II instancji” (s. 1-2 skargi konstytucyjnej). W petitum skargi skarżąca zakwestionowała zgodność art. 3942 ustawy z dnia 17 li-stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ze wskazanymi tam wzorcami. Z treści skargi (s. 1 i 4) wynika, że zaskarża wskazany przepis w brzmieniu ukształtowanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469), co przesądza o tym, że właściwym Dziennikiem Ustaw jest Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me-rytorycznego rozpoznania, ponieważ: a) została sporządzona przez adwokata, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem, b) skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z 8 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) nie przysługuje żaden zwykły środek zaskarżenia, OTK ZU B/2023 Ts 63/22 poz. 63 3 c) dochowany został, przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone skarżącej 17 grudnia 2021 r., a skargę konstytucyjną wniesiono do Trybu-nału Konstytucyjnego 15 marca 2022 r. (data nadania), d) określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), tj. art. 3942 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469) „w za-kresie w jakim nie przewiduje on możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia o zawie-szeniu postępowania wydanego przez Sąd drugiej instancji”, e) wskazano, które konstytucyjne wolności i prawa oraz w jaki sposób – zdaniem skarżącej – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), tj. art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, f) przedstawiono uzasadnienie sformułowanych przez skarżącą zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu-walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś sformu-łowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 11.07.2026. · Źródło