Ts 66/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 lutego 2019 r. Pozycja 38 POSTANOWIENIE z dnia 5 grudnia 2018 r. Sygn. akt Ts 66/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.W. w sprawie zgodności: 1) art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 32 ust. 1 w związku z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 130 § 1 w związku z art. 370 ustawy, o której mowa w punkcie pierw-szym z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 kwietnia 2018 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej, J.W. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność: 1) art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim dopuszcza: a) odmowę przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej z powodu jakiej-kolwiek postaci winy, w tym winy polegającej na lekkim niedbalstwie lub niedbalstwie, lub uchybienia procesowego bez zbadania okoliczności sprawy z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; b) automatyczną odmowę przywrócenia terminu do opłacenia pisma procesowego z powodu niezaskarżenia postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych bez zbadania faktycznej sytuacji finansowej skarżącego na dzień upływu terminu wniesienia opła-ty od pisma procesowego – z art. 45 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytu-cji, a także z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji oraz z art. 2 Konstytucji; c) odmowę przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej bez jednoznaczne-go wskazania sytuacji, w których termin dokonania czynności procesowej może być przywró-cony – z art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 Konstytucji; OTK ZU B/2019 Ts 66/18 poz. 38 2 2) art. 130 § 1 k.p.c., w zakresie, w jakim wyznacza tygodniowy termin opłacenia pi-sma procesowego, którego niedotrzymanie skutkuje odrzuceniem apelacji w trybie art. 370 k.p.c., bez względu na wysokość tej opłaty lub możliwości finansowe skarżącego, nie zapew-niając jednocześnie możliwości rozłożenia płatności na raty – z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący wniósł pozew przeciwko M.G. o pozbawienie wykonalności tytułu wyko-nawczego – nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w W. z 24 czerwca 2002 r. (sygn. […]), a następnie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty Sądu Rejo-nowego w W. z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. […]). Postanowieniem z 23 marca 2006 r. obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania przed Sądem Rejonowym w W., Wy-dział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) pod sygn. […]. Skarżący uzyskał pomoc prawną z urzę-du oraz zabezpieczenie powództwa przeciwegzekucyjnego przez zawieszenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. (dalej: komornik) w sprawach Km […] i Km […]. Sąd Rejonowy wydał – 14 stycznia 2015 r. – wyrok oddalający powództwo skarżące-go. Skarżący złożył wówczas wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 18 czerwca 2015 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym (dalej: referendarz) zwolnił powoda od kosztów sądowych w części, tj. ponad kwotę 500 złotych. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 26 czerwca 2015 r. Zgodnie z art. 130 § 1 k.p.c. ter-min opłacenia apelacji upływał 3 lipca 2015 r. Skarżący uiścił opłatę od apelacji w kwocie 500 złotych 8 lipca 2015 r., tj. 5 dni po upływie terminu i złożył wniosek o przywrócenie ter-minu wniesienia apelacji oraz skargę na orzeczenie referendarza. Sąd Rejonowy, postanowieniem z 18 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. […] oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu wniesienia skargi na orzeczenie referendarza i odrzucił skargę, a postanowieniem z 27 listopada 2015 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu wniesienia apelacji na podstawie art. 168 § 1 k.p.c. i odrzucił apelację na podstawie art. 370 k.p.c., wskazując, że braki nie zostały uzupełnione w terminie. W postanowieniu tym podkreślono, że na oddalenie wniosku o przywrócenie terminu wniesienia apelacji decydują-cy wpływ miała okoliczność, że skarżący mógł zaskarżyć orzeczenie referendarza. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 18 listopada 2015 r. oraz na postano-wienie z 27 listopada 2015 r., jednocześnie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Po-stanowieniem referendarza z 7 stycznia 2016 r. skarżący został zwolniony od opłaty sądowej od zażalenia na postanowienie z 27 listopada 2015 r., a postanowieniem z 13 kwietnia 2016 r. został zwolniony od opłaty sądowej od zażalenia na postanowienie z 18 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w W. Wydział Cywilny Odwoławczy, postanowieniem z 21 czerwca 2016 r. (sygn. […]) oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie referendarza sądowego z 18 listopada 2015 r., a postanowieniem z 20 czerwca 2016 r. (sygn. […]) oddalił zażalenie na postanowienie z 27 listopada 2015 r. (tj. o odrzuceniu apelacji powoda). 3. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o zawieszenie postępowań egzekucyj-nych prowadzonych przeciwko niemu z wniosku wierzyciela M.G. w związku z uprawomoc-nieniem się wyroku Sądu Rejonowego z 14 stycznia 2015 r. (sygn. […]); tj. postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. pod sygn. Km […] i Km […] na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w W. z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. […]) oraz wyroku Sądu Rejonowego z 14 stycznia 2015 r. (sygn. […]) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 22 marca 2017 r. 29 sierpnia 2018 r. Trybunał wydał postanowienie tymczasowe, wstrzymujące: wyko-nanie wyroku Sądu Rejonowego z 14 stycznia 2015 r. (sygn. […]) zaopatrzonego w klauzulę OTK ZU B/2019 Ts 66/18 poz. 38 3 wykonalności z 22 marca 2017 r. oraz wykonanie nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w W. z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. […]). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeli-minowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmio-tem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skar-dze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Jednocześnie Trybunał przypomina, że składu rozpoznającego spra-wę in merito nie wiąże stanowisko zajęte w postanowieniu o przekazaniu skargi konstytucyj-nej do rozpoznania merytorycznego, bowiem na każdym etapie postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi Trybunał bada, czy nie zachodzi któraś z ujemnych przesłanek proceso-wych (wyrok TK z 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15, OTK ZU A/2017, poz. 51). 2. Skargę konstytucyjną sporządził i wniósł adwokat działający w zastępstwie adwo-kata ustanowionego z urzędu, załączając do skargi zarówno zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, jak i dokument poświadczający substytucję. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 20 czerwca 2016 r. (sygn. […]) jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. Dochowany został również trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej. Termin ten rozpoczął swój bieg 26 września 2016 r. (data doręczenia ostatecznego orzecze-nia). Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wniesiono 4 października 2016 r. (wstrzymanie biegu terminu). 29 stycznia 2018 r. doręczono adwokatowi T.P. pismo ustana-wiające go pełnomocnikiem z urzędu, dlatego bieg terminu wniesienia skargi został podjęty 8 marca 2017 r. Skarga konstytucyjna została wniesiona 21 kwietnia 2018 r. przez adwokata A.M.K. działającą w zastępstwie pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W tych okoliczno-ściach, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 36 u.o.t.p. TK w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.). Z powodu braku odrębnej regulacji w u.o.t.p. TK, termin o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, oblicza się zgodnie z przepisami k.p.c., a w myśl odesłania wyni-kającego z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Stosownie do art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.), jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana – co ma miejsce w świetle art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p. TK – to miesiąc liczy się za dni trzydzieści. Wo-bec tego, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej, określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK – w przypadku złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zgodnie z art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK – liczy się za 90 dni. Od dnia rozpoczęcia biegu terminu do dnia wniesienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu upłynęło 7 dni, natomiast od dnia podjęcia biegu terminu do dnia wniesienia skargi upłynęło 81 dni. Skargę konstytucyjną wniesiono zatem po upływie 88 dni, zachowując przewidziany prawem – trzymiesięczny (tu: dziewięćdziesięciodniowy) – termin. W ocenie Trybunału skarżący wskazał, które przysługujące mu konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadnił sformu-łowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). Wątpliwości co do poprawności metodologicznej prezentowanego w skardze uzasadnienia, Trybunał – w ramach rozpozna- OTK ZU B/2019 Ts 66/18 poz. 38 4 wanej sprawy – postanowił rozstrzygnąć na korzyść skarżącego, pozostawiając je do rozpo-znania na etapie kontroli merytorycznej. 3. Wobec tego, że złożona skarga spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK i nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, to – na podstawie art. 61 ust. 2 tej ustawy – zasadne było nadanie jej dalszego biegu.