Ts 67/16

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2017-06-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 30 § 5 w związku z art. 30 § 1 i 4 ordynacji podatkowej, nakładający na komornika sądowego odpowiedzialność majątkową za podatek niepobrany, nawet gdy nie ponosi on winy za jego niepobranie, narusza konstytucyjne prawo własności oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa?
Ratio decidendi
Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdzając, że skarżący nie wykazał, iż naruszenie jego praw podmiotowych wynikało z niekonstytucyjnej treści zaskarżonych przepisów. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, skarga konstytucyjna nie może służyć do korygowania zaniedbań popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie. W niniejszej sprawie to zaniechanie przez komornika sądowego ustawowych obowiązków (terminowe wystawienie faktury i wpłacenie podatku) stanowiło podstawę odpowiedzialności, a nie sama treść normy prawnej.
Stan faktyczny
Skarżący, komornik sądowy, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki, w wyniku którego zlicytowano jej nieruchomość. Komornik nie wystawił w terminie faktury VAT w imieniu dłużnika i nie wpłacił należnego podatku do urzędu skarbowego, mimo wezwań sądu. Organ podatkowy obciążył komornika odpowiedzialnością majątkową za podatek niepobrany. Skarżący zaskarżył przepisy ordynacji podatkowej, twierdząc, że naruszają one prawo własności, ponieważ nie pozwalają na uwolnienie się od odpowiedzialności, gdy to podatnik ponosi winę, a nie komornik.
Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 grudnia 2017 r. Pozycja 285 POSTANOWIENIE z dnia 14 czerwca 2017 r. Sygn. akt Ts 67/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.M. w sprawie zgodności: art. 30 § 5 w związku z art. 30 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.) z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. We wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego dnia 25 marca 2016 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego, M.M. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 30 § 5 w związku z art. 30 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa) z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.1. Skarżący jest Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w C. Prowadził on na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) – płatnika podatku od towarów i usług. W toku tego postępowania egzekucja została skierowana do nieruchomości należącej do dłużnika. Komornik dokonał opisu i oszacowania nieruchomości, a następnie przystąpił do jej licytacji. Licytacja odbyła się 16 lutego 2007 r. 2.2. Postanowieniem z marca 2007 r. Sąd Rejonowy w C. przysądził własność nieruchomości na rzecz dwóch osób fizycznych za cenę przybicia w kwocie 1 424 201,00 zł. Cena ta została zapłacona w całości. Kolejnym postanowieniem z października 2007 r. sąd stwierdził, że jego postanowienie z marca 2007 r. o przysądzeniu własności stało się prawo-mocne 22 sierpnia 2007 r. OTK ZU B/2017 Ts 67/16 poz. 285 2 2.3. Zarządzeniami z października 2007 r. oraz października 2008 r. Sąd Rejonowy w C. wezwał skarżącego do złożenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji. 2.4. Postanowieniem z października 2008 r. skarżący sporządził projekt planu podziału sumy, w którym postanowił m.in. przekazać Urzędowi Skarbowemu w C. kwotę 256 823,13 zł tytułem podatku od towarów i usług należnego od kwoty 1 424 201,00 zł. Fakturę VAT dokumentującą przedmiotową sprzedaż skarżący wystawił 31 sierpnia 2009 r. Pismem z 2 września 2009 r. skarżący poinformował organ podatkowy, że przelał na jego rachunek kwotę 256 823,13 zł tytułem podatku od towarów i usług. 2.5. Decyzją z czerwca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej też: organ) orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako płatnika oraz określił za listopad 2007 r. wysokość należności z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku od towarów i usług w kwocie 256 823,00 zł. Organ powołując się na przepisy art. 18, art. 19 ust. 10 i art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710, ze zm.; dalej: ustawa o VAT) oraz § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 90, poz. 798, ze zm.; dalej: rozporządzenie MF) stwierdził, że skarżący działający jako komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne miał obowiązek wystawić w listopadzie 2007 r. w imieniu dłużnika fakturę VAT dokumentującą sprzedaż nieruchomości na kwotę brutto 1 424 201,00 zł, podatek VAT w wysokości 256 823,13 zł, oraz uiścić ten podatek do 25 grudnia 2007 r. na konto właściwego urzędu skarbowego. 2.6. Decyzją z listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. (dalej też: organ odwo-ławczy), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z czerwca 2009 r. Podstawę do wydania decyzji stanowiły: art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 i art. 30 § 1, 3 i 4 ordynacji podatkowej, art. 18, art. 19 ust. 10 i art. 103 ust. 1 ustawy o VAT oraz § 24 ust. 1 rozporządzenia MF. Zdaniem organu odwoła-wczego skarżący (jako komornik sądowy) będąc organem wykonawczym sądu zobowiązany był do przestrzegania przepisów ustawy o VAT i uwzględnienia w ramach sprzedaży licytacyjnej nieruchomości okoliczności wskazujących o jej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W rezultacie na skarżącym ciążył obowiązek podania w sposób niebudzący wątpliwości, czy sprzedaż licytacyjna będzie podlegała podatkowi od towarów i usług oraz czy cena wywoławcza obejmuje ten podatek. Organ odwoławczy powołał się też na art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050, ze zm.), z którego wynika, że cena obejmuje podatek od towarów i usług, jeżeli dana sprzedaż jest opodatkowana tym podatkiem. Gdy przepisy ustawy o VAT nakazują pobranie podatku od towarów i usług w przy-padku sprzedaży egzekucyjnej, to cena wywołania, cena wymieniona w projekcie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji i suma ulegająca podziałowi powinny uwzględniać podatek od towarów i usług. Podatek ten nie może być uznany za należność, którą uwzględnia się w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji jako przypadającą wierzycielowi egzekwującemu lub innemu uczestnikowi podziału (art. 1024 pkt 2 i 3 w związku z art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.), gdyż Skarb Państwa, będący wierzycielem tej należności, nigdy nie jest wierzycielem egzekwującym w danym postępowaniu egzekucyjnym. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 19 ust. 10 ustawy o VAT, w myśl którego w przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia OTK ZU B/2017 Ts 67/16 poz. 285 3 wydania, z zastrzeżeniem ust. 13 pkt 10 i 11 tego artykułu. Skoro zatem wydanie nieruchomości nabywcom nastąpiło 11 października 2007 r., to zgodnie z powołanym przepisem obowiązek podatkowy powstał w listopadzie 2007 r. Wówczas też skarżący zobowiązany był, jako płatnik, do odprowadzenia na konto urzędu skarbowego kwoty podatku od towarów i usług. Skarżący naruszył także – w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w G. – § 24 ust. 1 rozporządzenia MF przez to, że nie wystawił faktury VAT. 2.7. Na skutek skargi skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z kwietnia 2010 r. uchylił decyzję organu odwoławczego. 2.8. Wyrokiem z czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Izba Finansowa uwzględnił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w G. i uchylił orzeczenie sądu admini-stracyjnego pierwszej instancji, przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. 2.9. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyro-kiem z października 2011 r. oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. Od tego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną. 2.10. W toku postępowania drugoinstancyjnego Naczelny Sąd Administracyjny wystą-pił z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z marca 2015 r. w sprawie uznał, że możliwe jest nałożenie na komornika sądowego, jako płatnika podatku od towarów i usług, obowiązku odprowadzenia tego podatku po przeprowadzeniu sprzedaży w trybie egzekucyjnym. Zatem odpowiada on całym majątkiem w sytuacji, gdy nie wykona obowiązku pobrania i wpłacenia podatku we właściwym terminie. Trybunał zastrzegł jednak, że sytuacja taka jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy komornik faktycznie posiada wszelkie instrumenty prawne w celu wykonania tego obowiązku, co podlega już ocenie właściwego sądu krajowego. 2.11. Wyrokiem z października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Izba Fina-nsowa oddalił skargę kasacyjną skarżącego na wyrok sądu pierwszej instancji z października 2011 r. W uzasadnieniu sąd drugiej instancji stwierdził, że skarżący dysponował stosownymi instrumentami prawnymi, aby w terminie wykonać ciążący na nim, jako płatniku, obowiązek wpłacenia należnego podatku. Natomiast skarżący, wbrew art. 1035 k.p.c., nie sporządził niezwłocznie po złożeniu na rachunek depozytowy Sądu Rejonowego w C. sumy ulegającej podziałowi, projektu planu podziału tej sumy i nie przedłożył jej temu sądowi. Uczynił to dopiero 27 października 2008 r., po dwukrotnym wezwaniu przez sąd 30 października 2007 r. i 2 października 2008 r. 3. Zdaniem skarżącego norma wywodzona z art. 30 § 5 w związku z art. 30 § 1 i 4 ordynacji podatkowej „ogranicza w sposób niedopuszczalny konstytucyjne prawo własności, wskutek tego, że pozwala płatnikowi na uwolnienie się od odpowiedzialności majątkowej za podatek niepobrany wyłącznie w sytuacji, gdy winę za niepobranie tego podatku ponosi podatnik, natomiast nie pozwala na uwolnienie się od tej odpowiedzialności w sytuacji, w której sam płatnik nie ponosi jakiejkolwiek winy za niepobranie tego podatku”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia OTK ZU B/2017 Ts 67/16 poz. 285 4 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo-znaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona okre-ślonym przez prawo wymogom, a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK. 2. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, że przy rozpatrywaniu skarg konstytucyjnych szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na zabezpie-czenie interesów prawnych skarżącego. Możliwe jest to jednak dopiero po wykazaniu przez niego minimalnej choćby staranności w trosce o zabezpieczenie tych interesów. Dlatego też zaznaczył, że „skarga ta nie może być wykorzystywana jako instrument służący korygowaniu zaniedbań popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie” (postanowienia z 16 października 2002 r., SK 43/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 77 oraz 17 marca 1998 r., Ts 27/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 20). Skarga konstytucyjna, stanowiąca w istocie zarzut przeciw prawu, jest ultima ratio – ostatnią szansą dochodzenia praw i wolności i poza oceną Trybunału Konstytucyjnego pozostają również sprawy, w których utrata prawa do wniesienia skargi konstytucyjnej następuje w następstwie uchybień popełnionych przez skarżącego na wcześniejszych etapach postępowania. Trybunał podkreśla, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o TK (w dacie wniesienia analizowanej skargi – art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytu-cyjnym, Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) jest związany zakresem skargi i sformułowanymi w niej zarzutami. Zarzut skarżącego ma charakter zakresowy, jego zdaniem zaskarżone przepisy ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim nie pozwalają płatnikowi – komornikowi sądowemu uwolnić się od odpowiedzialności majątkowej za niepobrany podatek w sytuacji, w której płatnik nie ponosi winy za niepobranie i nie-wpłacenie tego podatku, są niezgodne art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2.1. Wziąwszy pod uwagę powyższe zastrzeżenia oraz sposób sformułowania przez skarżącego zarzutu niekonstytucyjności art. 30 § 5 w związku z art. 30 § 1 i 4 ordynacji poda-tkowej, Trybunał Konstytucyjny musiał odnieść się do stanu faktycznego sprawy. Konieczne było bowiem ustalenie, czy zakwestionowane przepisy przewidywały nałożenie na skarżącego obowiązków skutkujących naruszeniem standardu konstytucyjnego. W tym zakresie Trybunał nie działa jak sąd, bada jedynie, czy spełniona została przesłanka merytorycznego rozpatrzenia skargi konstytucyjnej, tj. czy skarżący uprawdopodobnił, że ingerencja w jego prawa podmio-towe wynikała z niekonstytucyjnej treści zaskarżonych przepisów (art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK; w dacie wniesienia analizowanej skargi – art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 2015 r.). Jak wynika z ustaleń dokonanych w postępowaniach przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi, skarżący nie dochował należytej staranności w wykonywaniu obowiązków komornika sądowego, gdyż zaniechał działań, które powinien był wykonać (mimo stosownego postanowienia Sądu Rejonowego w C. z października 2007 r. o stwierdzeniu prawomocności jego postanowienia z marca 2007 r. o przysądzeniu własności nieruchomości zlicytowanej na aukcji komorniczej 16 lutego 2007 r. Skarżący nie wystawił w listopadzie 2007 r. w imieniu dłużnika faktury VAT dokumentującej sprzedaż nieruchomości, nie uiścił należnego podatku do dnia 25 grudnia 2007 r., przedłożył Sądowi Rejonowemu w C. projekt planu podziału uzyskanej z licytacji sumy dopiero 27 października 2008 r. – po dwukrotnym wezwaniu sądu z 30 października 2007 r. i 2 października 2008 r.). OTK ZU B/2017 Ts 67/16 poz. 285 5 2.2. Odpowiedzialność majątkowa komornika sądowego jako płatnika, przewidziana w art. 30 § 1 w związku z § 3 ordynacji podatkowej, wiąże się z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem ustawowo nałożonych na komornika obowiązków wynikających z nałożenia na niego funkcji płatnika podatku od towarów i usług. Obowiązki te określone w art. 8 ordynacji podatkowej to: prawidłowe obliczenie podatku, pobranie podatku od poda-tnika oraz terminowe wpłacenie pobranego podatku na rachunek właściwego organu. W razie stwierdzenia niepobrania przez płatnika podatku lub niewpłacenia w terminie pobranego od podatnika podatku, zgodnie z art. 30 § 4 ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego a niewpłaconego podatku. W myśl art. 30 § 5 ordynacji podatkowej przepisów o odpowiedzialności podatkowej płatnika nie stosuje się, jeżeli odrębne przepisy stanowią inaczej albo jeżeli podatek nie został pobrany z winy podatnika. W tych przypadkach organ podatkowy wydaje decyzję o odpowiedzialności podatnika. Odpowiedzialność majątkowa płatników jest odpowiedzialnością osobistą i nieogra-niczoną. Płatnik, zgodnie z art. 30 § 3 ordynacji podatkowej, ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania związane z obliczeniem, pobraniem i wpłaceniem w terminie do właściwego organu należnego podatku. Odnosi się to zarówno do majątku istniejącego w momencie powstania odpowiedzialności, jak i nabytego później, aż do chwili przedawnienia zobowiązania płatnika (zob. np. J. Rusek, Instytucja płatnika w prawie polskim, Warszawa 2007, s. 147). 2.3. Katalog obowiązków komornika sądowego w zakresie określonym rozpatrywaną skargą wynika z art. 18 ustawy o VAT, a sposób rozumienia tego przepisu – wobec utrwalonej, jednolitej i powszechnej sądowej jego wykładni nie budzi wątpliwości, o czym świadczą – tytułem przykładu – uchwała SN z 15 grudnia 2006 r. w sprawie III CZP 115/06 (OSNC 2007, nr 10, poz. 146) wyrok TK z 4 listopada 2010 r. w sprawie P 44/07 (OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 97), wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r. w sprawie I FSK 1064/10 („Legalis”), wyrok WSA w Łodzi z 15 września 2015 r. w sprawie I SA/Łd 459/15 (CBOSA) czy wyrok TS UE z 26 marca 2015 r. w sprawie C-499/13 (wydany właśnie w sprawie skarżącego). W uchwale Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 115/06 wyrażono pogląd, że „wniosek komornika o wypłacenie ze złożonej na rachunek depozytowy sądu ceny nabycia kwoty podatku i wpłacenia go organowi podatkowemu nie może nie zostać uwzględniony przez sąd, jeżeli podjęte przez komornika czynności są zgodne z prawem”. Jednocześnie z orzeczni-ctwa sądów administracyjnych wynika, że orzekając o odpowiedzialności komornika sądowego na podstawie art. 30 ordynacji podatkowej biorą one pod uwagę sytuację, w której komornik nie ma prawnej i faktycznej możliwości wywiązania się z obowiązków polegających na pobraniu i wpłaceniu na rachunek Skarbu Państwa podatku od towarów i usług z tytułu egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości, gdyż do czasu uprawomocnienia się planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, dysponentem całej wpłaconej kwoty jest sąd rejonowy, który odmawia wcześniejszej wypłaty. Okoliczności te – zdaniem sądów administracyjnych – wyłączają odpowiedzialność komornika, o której mowa w art. 30 ordynacji podatkowej (por. np. wyroki NSA z 18 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 396/10, CBOSA oraz 14 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1723/11, CBOSA). W stanie faktycznym ległym u podstaw rozpatrywanej skargi ta korzystna dla skarżącego wykładnia zaskarżonych przepisów nie mogła jednak znaleźć zastosowania. Komornik sądowy jest monokratycznym, państwowym organem egzekucyjnym, który na zasadzie wyłączności wykonuje czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych. Został ustawowo wyposażony w kompetencje władcze, z możliwością wykorzystania pozostających w monopolu państwa środków przymusu. Równocześnie komornik prowadzi działalność na własny rachunek. Podstawą finansowania działalności komornika są opłaty egzekucyjnie OTK ZU B/2017 Ts 67/16 poz. 285 6 pobierane w wysokości oraz na zasadach określonych w ustawie o komornikach. Kwoty uzyskiwane z opłat egzekucyjnych oraz tytułem zwrotu poniesionych wydatków gotówkowych przeznaczone są na pokrycie kosztów działalności egzekucyjnej komornika, a w pozostałej części stanowią jego dochód. Jednak organizacyjno-finansowa podstawa działalności nie może mieć decydującego wpływu na ocenę prawnego statusu komornika (zob. postanowienie TK z 14 grudnia 2011 r., SK 29/09, OTK ZU nr 10/A/2011, poz. 130 oraz wyrok TK z 30 kwietnia 2012 r., SK 4/10, OTK ZU nr 4/A/2012, poz. 42). Podejmując czynności o charakterze publi-cznoprawnym i realizując zadania państwa w zakresie egzekucji w sprawach cywilnych komornik powinien wykazywać się szczególną starannością w wykonywaniu swych ustawowych obowiązków. 2.4. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że ograniczenie własności komornika sądowego, jako płatnika, wynikające z art. 30 § 1, 3, 4 czy 5 ordynacji podatkowej spełnia formalną przesłankę ograniczeń, tj. wymóg ustawowej formy ingerencji. Obowiązkiem płatnika jest obliczenie, pobranie i terminowe wpłacenie pobranego od podatnika podatku do właściwego organu podatkowego. W doktrynie prawa podatkowego przeważa pogląd, że płatnik nie jest podmiotem stosunku podatkowoprawnego łączącego wierzyciela podatkowego z dłużnikiem podatkowym (podatnikiem), jest natomiast podmiotem odrębnego stosunku podatkowoprawnego (J. Rusek, op.cit., s. 14). Zobowiązania płatnika mają charakter publicznoprawny, ale samoistny wobec stosunku zobowiązaniowego łączącego podatnika z państwem lub gminą (por. T. Dębowska-Romanowska, Odpowiedzialność notariusza za prawidłowe obliczenie, pobranie i odprowadzenie opłaty skarbowej, „Glosa” 1995, nr 4, s. 2). Nałożenie na komornika sądowego, jako płatnika, obowiązków wskazanych w art. 8 ordynacji podatkowej sprawia, że obok stosunku podatkowoprawnego pomiędzy podatnikiem a wierzy-cielem podatkowym, powstaje odrębny stosunek podatkowoprawny pomiędzy wierzycielem podatkowym a płatnikiem (por.: A. Nita, Stosunek prawnopodatkowy. Obowiązek i zobowią-zanie podatkowe, Kraków 1999, s. 62; J. Rusek, op.cit., s. 18). Stronami tego stosunku są płatnik i związek publicznoprawny reprezentowany przez właściwe organy (wierzyciel podatkowy), przedmiotem tego stosunku jest świadczenie pieniężne należne od płatnika, treścią zaś jest obowiązek zapłaty przez płatnika określonej kwoty z tytułu należności przypadających od płatnika. 2.5. Zdaniem Trybunału nie budzi wątpliwości, że komornik sądowy odpowiada za własne działanie albo zaniechanie działania związane z wykonywaniem przez niego ustawowych obowiązków płatnika. Ma to istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności analizowanej skargi konstytucyjnej, gdyż odpowiedzialność majątkowa komornika jako płatnika nie wynika z zachowania (działania, zaniechania działania) innego podmiotu (tj. po-datnika), ale jest związana właśnie z zachowaniem komornika, który ciężar tej odpowie-dzialności ponosi. Samo nałożenie na komorników sądowych funkcji płatnika nie jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie; jest nim natomiast związana z pełnieniem tej funkcji odpowiedzialność majątkowa komorników. W tym kontekście należy stwierdzić, że przyjęty w ordynacji podatkowej model odpowiedzialności komornika sądowego jako płatnika za obowiązki wynikające z art. 8 tej ustawy służy ochronie interesów fiskalnych państwa, w szczególności zapewnieniu rzetelności rozliczania się podatników z należności podatko-wych. Gwarancją tej rzetelności jest z jednej strony powierzenie funkcji płatnika komornikom (czyli podmiotom profesjonalnym). Z drugiej strony gwarancją tą jest ukształtowanie odpo-wiedzialności płatników w sposób zapewniający należytą staranność i dbałość o prawidłowe wykonanie obowiązków płatnika. OTK ZU B/2017 Ts 67/16 poz. 285 7 2.6. W związku z powyższym, Trybunał przypomina, że skarga konstytucyjna jest środkiem konkretnej kontroli konstytucyjności prawa – jej celem jest nie tylko usunięcie z systemu prawnego wadliwego przepisu, ale także (w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji) przede wszystkim ochrona naruszonych konkretnych praw skarżącego (por. postanowienie TK z 20 marca 2013 r., SK 66/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 35). Dokonane w niniejszej sprawie przez Trybunał ustalenia (oparte w znacznej części na zgromadzonym w ramach niniejszego postępowania materiale procesowym) prowadzą do wniosku, że skarżący nie wykazał, by do naruszenia jego praw podmiotowych doszło z powodu treści zakwestionowanej regulacji. Ukształtowanie sytuacji prawnej skarżącego było rezultatem niepodjęcia przez niego działań, do realizacji których był ustawowo zobowiązany. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarżący nie wskazał sposobu naruszenia jego praw wynikających z Konstytucji (art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK; poprzednio – art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 2015 r.). 3. Mając powyższe na względzie, Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdyż ze względu na wskazane uchybienia formalne wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie byłoby niedopuszczalne (art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK).

Powołane przepisy

art. 64 ust. 1 Konstytucji RPart. 64 ust. 3 Konstytucji RPart. 2 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło