Ts 68/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 czerwca 2020 r. Pozycja 182 POSTANOWIENIE z dnia 5 marca 2020 r. Sygn. akt Ts 68/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Jarosław Wyrembak Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 11 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.W., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 marca 2017 r. (data nadania) A.W. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A.W. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo-waniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim „nie przewiduje obowiązku, a jedynie możliwość odstąpienia od zasą-dzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w szczególności w sytuacji braku przyczynienia się strony obciążonej kosz-tami do wydania wadliwego wyroku przez sąd I instancji”, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, natomiast art. 194 i art. 227 p.p.s.a. w zakresie, w jakim nie przewidują „możliwości zaskar-żenia orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego wydanego przez Naczelny Sąd Admi-nistracyjny”, są niezgodne z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze art. 207 § 2 p.p.s.a. narusza wyrażo-ne w art. 2 Konstytucji zasady: zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie pra-wa, sprawiedliwości, bezpieczeństwa prawnego oraz prawidłowej legislacji, gdyż pozwala sądowi na swobodną i uznaniową ocenę, czy w rozpatrywanej przez niego sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania kasa-cyjnego. Skarżący, powoławszy się na orzecznictwo NSA, dowodzi, że w sytuacji, gdy – tak jak w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału – uwzględnienie skargi kasa-cyjnej następuje na skutek wadliwego uzasadnienia sporządzonego przez sąd pierwszej in-stancji, zasadne jest odstąpienie od obciążenia strony kosztami postępowania kasacyjnego. OTK ZU B/2020 Ts 68/17 poz. 182 2 Dlatego też – jak podkreślił – w takich sytuacjach przepisy p.p.s.a. „powinny wykluczać moż-liwość zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego”. Z kolei art. 194 i art. 227 p.p.s.a., przez to, że nie przewidują instancyjnej kontroli orzeczenia o kosztach postępowania kasacyj-nego naruszają prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy oraz zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Postanowieniem z 11 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 maja 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziwszy, że wydanie merytorycznego orzeczenia jest niedopuszczalne. Za takim rozstrzygnięciem prze-mawiały następujące argumenty. Skarżący zarzucił niezgodność art. 207 § 2 p.p.s.a. tylko z art. 2 Konstytucji, tymczasem zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału, ten przepis ustawy zasadniczej nie jest dla skarżących źródłem przysługujących im wolności lub praw o charakterze podmiotowym. W związku z tym Trybunał uznał, że w tym zakresie skar-ga konstytucyjna nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytu-cji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (ówcześnie: Dz. U. poz. 2072, obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK). Z kolei w zakresie, w jakim skarżący twierdził, że art. 194 i art. 227 p.p.s.a. są niezgodne z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji, skarga nie spełniała podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Skarżący nie przedstawił bowiem orzeczenia wydanego na podstawie zakwestionowanych przepisów, ponieważ nie wniósł zażalenia na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Try-bunał ponadto stwierdził, że w zakresie art. 194 p.p.s.a. wydanie merytorycznego orzeczenia jest zbędne, gdyż w wyroku z 15 listopada 2016 r. (sygn. SK 46/15, OTK ZU nr 1/A/2016, poz. 87) Trybunał orzekł, że § 1 tego przepisu w związku z art. 15 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia orzeczenia o kosztach postępowania wyda-nego po raz pierwszy przez NSA, jest zgodny z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W zażaleniu złożonym 29 maja 2017 r. (data nadania) skarżący zakwestionował po-stanowienie Trybunału w całości. Zarzucił w nim, że Trybunał bezzasadnie („całkowicie do-wolnie i sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego”) przyjął, iż dołączony do skargi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2016 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok NSA) w zakresie, w jakim rozstrzyga o kosztach postępowania kasacyjnego, nie jest orzecze-niem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Przepisy te – jak podkreślił skarżący – zobowiązują wnoszącego skargę do przedstawienia wraz z nią orzecze-nia wydanego na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu, po wyczerpaniu przy-sługującej w sprawie drogi prawnej. Dlatego „nie sposób wymagać od skarżącego, który kwe-stionuje brak możliwości zaskarżenia danego orzeczenia, aby przed złożeniem skargi konsty-tucyjnej, zobowiązany był do złożenia środka odwoławczego, który mu nie przysługuje. Wy-móg taki jest sprzeczny z ratio legis powołanych przepisów oraz zasadą działania sądów i organów w granicach i na podstawie prawa”. Poza tym – jak zauważył skarżący – wniesie-nie zażalenia na rozstrzygnięcie o kosztach nie zmieniłoby jego sytuacji, gdyż zostałoby ono odrzucone przez sąd jako niemające podstawy prawnej. To z kolei mogłoby narazić pełno-mocnika reprezentującego skarżącego na odpowiedzialność dyscyplinarną za działanie nie-zgodne z prawem. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon-stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie OTK ZU B/2020 Ts 68/17 poz. 182 3 trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie stwierdza, że w przypadku rozpatry-wanej skargi konstytucyjnej zachodzą wątpliwości uzasadniające konieczność merytoryczne-go rozpoznania podniesionych w niej zarzutów. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – postanowił uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.