Ts 69/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 marca 2023 r. Pozycja 64 POSTANOWIENIE z dnia 21 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 69/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.A. w sprawie zgodności: art. 4 w związku z art. 6 ust. 1-3 w związku z art. 7 w związku z art. 17 w zwią-zku z art. 18 w związku z art. 36 ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 30, poz. 240, ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Mini-strów z dnia 26 sierpnia 1936 r. o uznaniu Statutu Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 72, poz. 517) w związku z § 29 w związku z § 5 pkt 13 w związku § 35 Statutu Muzułmańskiego Związ-ku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do przed-miotowego rozporządzenia Rady Ministrów z: 1) art. 53 ust. 1, 2 i 5 w związku z art. 25 ust. 1, 2, 3 i 5 w związku z art. 12 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 64 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 zdanie 2 w związ-ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 kwietnia 2019 r. (data nadania) J.A. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z 9 stycznia 2017 r. (Dz. kw. […]) dokonał w księdze wieczystej wpisu własności nieruchomości na rzecz Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR), będącego w sporze ze skarżącą w sprawie Gminą Wyznaniową Muzułmańskiego Związku Religijnego w W. (dalej: gmina wyznaniowa). Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z 20 marca 2018 r. (sygn. akt […]) od-rzucił apelację gminy wyznaniowej od postanowienia Sądu Rejonowego. Gmina wyznaniowa wniosła zażalenie, które Sąd Okręgowy postanowieniem z 1 października 2018 r. (sygn. akt OTK ZU B/2023 Ts 69/19 poz. 64 2 […]) odrzucił. Następnie zażalenie na wyżej wymienione orzeczenie zostało odrzucone po-stanowieniem Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]), które zostało wskaza-ne w skardze jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Skarżący wskazał, że działa w imieniu gminy wyznaniowej. Powołuje się na piasto-wanie urzędu Muftiego od 15 października 2016 r., kiedy to miał miejsce w Warszawie Kon-gres Elekcyjny MZR. Wskazuje na uprawnienie do działań prawnych w imieniu poszczegól-nych gmin wyznaniowych i MZR jako całości. Zarządzeniem z 24 lipca 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 29 lipca 2019 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formal-nych skargi przez udokumentowanie daty doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]) odrzucającego zażalenie oraz doręczenie oryginałów lub odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałami wszystkich orzeczeń wyczerpujących drogę prawną. W pismach procesowych wniesionych do Trybunału Konstytucyjnego 5 sierpnia 2019 r., 19 sierpnia 2019 r. (daty nadania) i 6 września 2019 r. (pismo uzupełniające) skarżą-cy odniósł się do zarządzenia w sprawie usunięcia braków formalnych. Skarżący twierdzi, że doszło do naruszenia norm konstytucyjnych: gwarantujących au-tonomię związków wyznaniowych oraz bezstronności państwa w sprawach przekonań religij-nych, światopoglądowych i filozoficznych, a także zapewniających wolność sumienia i religii (art. 25 ust. 2, 3 i 5 oraz art. 53 ust. 1 i 2 Konstytucji). Doszło również – jego zdaniem – do naruszenia zasady równego traktowania (art. 32 ust. 1 Konstytucji), jako że sytuacja prawna MZR, uregulowana na podstawie zaskarżonych przepisów, w znaczny sposób odbiega od sytuacji innych związków wyznaniowych. Określony w ustawie sposób reprezentacji MZR oraz jego poszczególnych gmin, a także jego wewnętrzna struktura organizacyjna są sprzecz-ne z przywołanymi powyżej zasadami konstytucyjnymi. Zdaniem skarżącego „na podstawie tych przepisów Sąd Najwyższy wydał ostateczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, okre-ślając podmiot uprawniony do reprezentacji” skarżącej gminy wyznaniowej (s. 7 skargi). Za-skarżone przepisy ‒ w ocenie skarżącego ‒ pozostają w rażącej sprzeczności z zasadą zaufa-nia obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także z gwarancją poprawnej legislacji (art. 2 Konstytucji). Skarżący podnosi, że doszło także do „naruszenia prawa wła-sności nieruchomości należącej do [gminy wyznaniowej] w Warszawie oraz braku należytej, zgodnej z zasadą równości, ochrony tego prawa przez władze publiczne” (s. 8 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na-dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga nie została wniesiona przez uprawnio-ny podmiot. Należy zauważyć, że z przywołanego wyżej przepisu ustawy zasadniczej wynika, OTK ZU B/2023 Ts 69/19 poz. 64 3 iż prawo wystąpienia ze skargą do Trybunału ustrojodawca przyznał tylko podmiotom, któ-rym przysługują konstytucyjne wolności lub prawa. W analizowanej sprawie wolności i pra-wa przysługują jedynie Muzułmańskiemu Związkowi Religijnemu, i to on jest ewentualnym podmiotem legitymowanym do wystąpienia ze skargą konstytucyjną lub wnioskiem o zbada-nie konstytucyjności lub legalności aktów normatywnych dotyczących zakresu działania ko-ściołów i innych związków wyznaniowych (art. 191 ust. 1 i 2 w związku z art. 188 Konstytu-cji). 4. Skarżący wskazał, że działa w imieniu Gminy Wyznaniowej Muzułmańskiego Związku Religijnego w W. (dalej: gmina wyznaniowa), a nie w interesie własnym. Z dołą-czonych do skargi orzeczeń, jak również ze skargi (s. 6) wynika, że gmina wyznaniowa utraciła osobowość prawną, co potwierdza pismo Wojewody Mazowieckiego z 23 sierpnia 2017 r. odmawiające wydania zaświadczenia o osobowości prawnej, w którym stwierdzono, że gmina wyznaniowa została zniesiona 31 stycznia 2017 r. W związku z tym, jako podmiot nieistniejący, nie jest beneficjentem wolności i praw określonych w Konstytucji. Zgodnie z art. 17 zaskarżonej ustawy „celem zaspokojenia potrzeb religijnych wy-znawców Islamu mogą być na całym obszarze Państwa tworzone muzułmańskie gminy wy-znaniowe. Tworzenie i znoszenie tych gmin, jak również zmiana ich granic i siedzib jest do-konywana na zarządzenie Najwyższego Kolegjum Muzułmańskiego i wymaga uprzedniej zgody Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego”. 5. Na czele muzułmańskiej gminy wyznaniowej ‒ zgodnie z art. 18 zaskarżonej ustawy z 21 kwietnia 1936 r. oraz § 29 Statutu ‒ stoi Imam, ale zgodnie z art. 36 ustawy z 21 kwietnia 1936 i § 35 ust. 5 Statutu do działań prawnych imieniem Muzułmańskiego Związku Religijnego i jego poszczególnych gmin wyznaniowych powołany jest Mufti. 6. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że z załączonego do skargi pisma Ministra Ad-ministracji i Cyfryzacji wynika, że 31 stycznia 2013 r. wydane zostało na wniosek T.M. za-świadczenie potwierdzające, że to właśnie on jest uprawnionym do sprawowania funkcji Mu-ftiego, a w konsekwencji do pełnienia stanowiska przewodniczącego MZR. Z zaświadczenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 lipca 2017 r. również wynika, że T.M. został wybrany Muftim 20 marca 2004 r. na Wszechpolskim Kongresie Elekcyjnym Muzuł-mańskim. Skuteczność tego wyboru jest kwestionowana w MZR, a na piastowanie urzędu Muftiego powołuje się też J.A., który wskazuje, że został wybrany na Muftiego 15 paździer-nika 2016 r. na Kongresie Elekcyjnym Muzułmańskiego Związku Religijnego. Z załączonych dokumentów wynika również, że 20 lipca 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Admini-stracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyjęcia powiadomienia z 25 kwietnia 2017 r. dotyczącego zmiany osoby pełniącej funkcję Muftiego (wydania zaświadczenia J.A.), argumentując, że gmina wyznaniowa nie jest uprawniona do zgłaszania takiego powiadomie-nia. Trybunał Konstytucyjny nie ocenia skuteczności czynności podjętych w wyborach do organów władz Muzułmańskiego Związku Religijnego, jak też umocowania do dokonania czynności procesowych przez osoby powołujące się na sprawowanie w tym Związku funkcji pochodzących z wyborów. Spory dotyczące skuteczności wyboru władz powinny być roz-strzygnięte wewnątrz jego struktur. Autonomia związków wyznaniowych, czyli ich zdolność do tworzenia i rządzenia się własnym prawem wewnętrznym jest istotnym przejawem kolek-tywnej wolności sumienia i wyznania. 7. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. OTK ZU B/2023 Ts 69/19 poz. 64 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.