Ts 70/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 lipca 2016 r. Pozycja 453 POSTANOWIENIE z dnia 12 lipca 2016 r. Sygn. akt Ts 70/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej P.C. w sprawie zgodności: art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1025, ze zm.) w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy budżetowej na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r. (Dz. U. poz. 162) z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospo-litej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 kwietnia 2016 r. P.C. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025, ze zm.; da-lej: ustawa o kosztach sądowych) w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy budżetowej na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r. (Dz.U.162; dalej: ustawa budżetowa na 2014 r.) „w zakresie, w jakim przewiduje, że przysługujące świadkowi wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód za każdy dzień udziału w czynnościach sądowych nie może przekroczyć równowartości 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska pań-stwowe, której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa”, z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skargę konstytucyjną wniesiono na tle następującego stanu faktycznego. Postanowie-niem z maja 2015 r. Sąd Rejonowy P. przyznał skarżącemu zwrot kosztów stawiennictwa na rozprawie, w tym zwrot utraconego zarobku w wysokości 81,71 zł. Na powyższe rozstrzy-gnięcie skarżący złożył zażalenie, które zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w P. posta-nowieniem z grudnia 2015 r., doręczonym skarżącemu 7 stycznia 2016 r. Skarżący zarzucił, że ograniczenie wysokości kwoty zwracanej świadkowi z tytułu utraconego zarobku lub dochodu do wysokości 4.6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe określonej w ustawie budżetowej, narusza jego prawa OTK ZU B/2016 Ts 70/16 poz. 453 2 majątkowe. Według niego ze względu na takie ograniczenie nie gwarantuje się osobie sta-wiającej się na wezwanie sądu pełnej rekompensaty utraconego zarobku lub dochodu. Skar-żący wyraził przekonanie, że racjonalne unormowanie kwestii zwrotu kosztów stawiennictwa na wezwanie sądu ma wpływ na sposób wykonywania przez świadków swoich ustawowych obowiązków, a tym samym ograniczenie wysokości zwracanych kosztów godzi w sprawność wymiaru sprawiedliwości. Jego zdaniem nie spełnia ono też przesłanek określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, w szczególności nie jest konieczne w demokratycznym społeczeństwie dla ochrony żadnej z wymienionych w tym przepisie wartości. Skarżący podnosi ponadto, że ograniczenie to prowadzi do zróżnicowania sytuacji świadków w zależności od tego, czy obowiązujące w zakładzie pracy, w którym są zatrudnieni, zakładowe regulacje prawa pracy przewidują zachowanie wynagrodzenia za czas zwolnienia z pracy w celu stawiennictwa w sądzie, czy też nie. Tylko w tym drugim wypadku znajduje bowiem zastosowanie zakwe-stionowana przez skarżącego regulacja. Ponadto skarżący zauważył, że kwota bazowa, do której odnoszą się zaskarżone przepisy, w momencie orzekania w jego sprawie była jedynie nieznacznie wyższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo-stały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka ochrony wolności i praw, precyzuje ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybu-nale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK). W świetle powyższych unormo-wań konstytucyjnych i ustawowych nie ulega wątpliwości to, że przesłanką rozpoznania skar-gi konstytucyjnej jest zakwestionowanie w niej nie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę osta-tecznego rozstrzygnięcia, a zarazem doprowadził do naruszenia wolności lub praw oznaczo-nych jako podstawa skargi konstytucyjnej. W związku z tym obowiązkiem skarżącego jest dołączenie do skargi konstytucyjnej orzeczenia, które odpowiada powyższej, złożonej kwali-fikacji, tzn. zostało wydane na podstawie przepisów będących przedmiotem wniesionej skargi i prowadzi do niedozwolonej ingerencji w sferę jego konstytucyjnie chronionych praw pod-miotowych. Niespełnienie tego wymogu, podobnie jak oczywista bezzasadność skargi, uza-sadnia odmowę nadania skardze dalszego biegu. Analiza skargi konstytucyjnej złożonej w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że skarga ta jest oczywiście bezzasadna. Skarżący opiera swoją argumentację na założeniu, że art. 64 ust. 1 Konstytucji wyma-ga zwrotu świadkom stawiającym się na wezwanie sądu utraconego przez nich zarobku lub dochodu w pełnej wysokości, a ograniczenie wysokości tego zwrotu nie znajduje uzasadnie-nia w żadnej z wartości wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Założenie to jest jednak bezzasadne. Jak bowiem wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 marca 2011 r. (sprawa SK 13/08, OTK ZU nr 2/A/2011, poz. 12) – powoływanym również przez skarżącego – usta-wodawca ma w zasadzie swobodę w kształtowaniu innych niż własność praw majątkowych, choć nie może tego czynić w sposób prowadzący do arbitralnego zróżnicowania sytuacji podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji. Ponadto – odnosząc się do przepisów dotyczących zwrotu kosztów podróży świadka wezwanego przez sąd do złożenia zeznań – Trybunał podkreślił, że ze względu na interes wymiaru sprawiedliwości regulacje takie po-winny mieć charakter racjonalny. Nie wskazał jednak, że w każdym wypadku muszą one OTK ZU B/2016 Ts 70/16 poz. 453 3 przewidywać pełną rekompensatę realnie poniesionych przez świadka wydatków niezależnie od ich wysokości. Tym bardziej w ocenie Trybunału brak jest podstaw do twierdzenia, że art. 64 ust. 1 Konstytucji, w ramach ochrony innych niż własność praw majątkowych, wy-maga, aby świadkowi zwracana była pełna kwota utraconego przez niego zarobku lub docho-du. Z przepisu tego nie wynika bowiem, że osobie, na której ciążą obowiązki wynikające z ustaw oraz legalnych działań organów państwa (jakim jest wezwanie świadka przez sąd), muszą być zwracane wszystkie korzyści majątkowe utracone z tego tytułu. Ponadto, jak słusznie zauważył skarżący, stawienie się świadka na wezwanie sądu jest jego ustawowym obowiązkiem, który służy realizacji prawa stron postępowania do sprawie-dliwego rozpatrzenia ich sprawy przez sąd oraz interesu publicznego związanego z prawidło-wym sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Urzeczywistnienie tych wartości wymaga jednak uwzględnienia nie tylko interesów majątkowych poszczególnych świadków, ale również możliwości finansowych Skarbu Państwa, w szczególności kosztów funkcjono-wania sądownictwa. Ograniczenie wysokości wynagrodzenia za utracony zarobek lub dochód wypłacanego świadkowi służy zagwarantowaniu możliwości wypłacenia takiego wynagro-dzenia wszystkim świadkom, a tym samym zapewnieniu realizacji prawa do sprawiedliwego rozpoznania wszystkich spraw zawisłych przed sądami. Jest więc ono uzasadnione koniecz-nością ochrony praw i wolności innych osób, a także interesu publicznego związanego ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości oraz równowagą budżetową. Oczywiście bezzasad-ne jest więc twierdzenie skarżącego, że zakwestionowane rozwiązanie nie ma na celu ochrony żadnej z wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie z art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK oczywista bezzasadność skargi konstytu-cyjnej stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania jej dalszego biegu. Wziąwszy pod uwagę powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.