Ts 70/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 marca 2023 r. Pozycja 67 POSTANOWIENIE z dnia 8 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 70/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 21 lipca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyj-nej Gminy Wyznaniowej Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej w W., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 kwietnia 2019 r. (data nadania) Gmina Wyznaniowa Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rze-czypospolitej Polskiej w W. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, zarzuciła niezgodność art. 4 w związku z art. 6 ust. 1-3 w związku z art. 7 w związku z art. 17 w związku z art. 18 w związku z art. 36 ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 30, poz. 240, ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 1936 r. o uznaniu Statutu Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 72, poz. 517; dalej: rozporządzenie RM) w związku z § 29 w związku z § 5 pkt 13 w związku § 35 Statutu Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do przedmiotowego rozporządzenia RM z: 1) art. 53 ust. 1, 2 i 5 w związku z art. 25 ust. 1, 2, 3 i 5 w związku z art. 12 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związ-ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 64 w zwią-zku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 zdanie 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, Postanowieniem z 21 lipca 2020 r. (doręczonym skarżącej 27 lipca 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/2023 Ts 70/19 poz. 67 2 Trybunał stwierdził, że prawo do wystąpienia ze skargą mają tylko te podmioty, któ-rym przysługują konstytucyjne wolności lub prawa. Wskazane w skardze wolności i prawa przysługują Muzułmańskiemu Związkowi Religijnemu w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR), nie zaś skarżącej z powodu utraty przez nią osobowości prawnej przez jej zniesienie 31 stycznia 2017 r. W konsekwencji Trybunał uznał, że skarga konstytucyjna została wnie-siona przez podmiot nieistniejący i odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze kon-stytucyjnej. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła – w ustawowym terminie – zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 56 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 Konstytucji, polegające na odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przez wadliwe przyjęcie, że nie jest ona podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kon-stytucyjnej. W ocenie skarżącej Trybunał przedwcześnie uznał utratę przez nią osobowości. Skarżąca wskazuje ponadto, że przedmiotem skargi są przepisy, które „stanowić miały pod-stawę pozbawienia [skarżącej] osobowości prawnej, co w konsekwencji sprawia, że do oceny rzeczywistego statusu [skarżącej] niezbędne jest merytoryczne rozpoznanie skargi konstytu-cyjnej”. W konsekwencji wskazano również naruszenie: art. 6 ust. 1 w związku z art. 13 w związku z art. 9 ust. 1 w związku z art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Pod-stawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej: „Konwencja”) oraz art. 6 ust. 1 w związku z art. 13 Konwencji w związku z art. 1 Pro-tokołu nr 1 do Konwencji sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175), polegające na zamknięciu skarżącej drogi prawnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał rozpa-truje zażalenie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając zażalenie bada zakwestionowane postanowienie pod kątem prawidłowego zidentyfikowania w nim przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2.1. Zasadniczym zarzutem wobec badanej skargi jest brak legitymacji procesowej skarżącej. Poszczególne gminy wyznaniowe, działające w ramach struktury Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR) posiadają osobowość prawną i mogą być podmiotem praw i obowiązków. Jednakże skarżąca 31 stycznia 2017 r. utraciła osobowość prawną, co potwierdza pismo Wojewody Mazowieckiego z 23 sierpnia 2017 r. odmawiające wydania zaświadczenia o osobowości prawnej oraz treść samej skargi i zażale-nia. Do Trybunału wpłynęło ponadto pismo z 31 sierpnia 2020 r. pełnomocnika MZR, repre-zentowanego przez Pana T.M. (powołującego się na pełnienie funkcji Muftiego), które dodat-kowo potwierdziło zniesienie Gminy Wyznaniowej w W., jak również sam spór wewnątrz wspólnoty. Wskazano, że podjęta 17 grudnia 2016 r. uchwała Najwyższego Kolegium MZR w RP zniosła z dniem 31 stycznia 2017 r. Muzułmańską Gminę Wyznaniową w W. O przed- OTK ZU B/2023 Ts 70/19 poz. 67 3 miotowym fakcie powiadomiony został Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wo-jewoda Mazowiecki oraz Dyrektor Departamentu Wyznań Mniejszości Narodowych i Etnicz-nych MSWiA, a także sama gmina. 2.2. Do utraty osobowości prawnej doszło już w trakcie postępowania przed Sądem Okręgowym w W., jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez skarżącą – postanowienia Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]) odrzucają-cego jej zażalenie. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał wyraźnie wskazał, że jako podmiot nieistnie-jący, skarżąca nie jest już beneficjentem wolności i praw określonych w Konstytucji. Trybu-nał w obecnym składzie podziela to stanowisko. Ocena podmiotowości prawnej skarżącej należy do wymogów formalnych skargi konstytucyjnej. Zarzut skarżącej, że Trybunał przed-wcześnie ocenił utratę osobowości prawnej jest zatem chybiony. 2.3. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że prawo wniesienia skargi jest bowiem pra-wem osobistym i ściśle związanym z określonym podmiotem. Utrata osobowości prawnej skarżącej jeszcze w trakcie postępowania sądowego oznacza więc wygaśnięcie prawa przy-sługującego jej na podstawie art. 79 Konstytucji. Warto odnotować również, że sytuacja prawna skarżącej musi mieć charakter rzeczywisty i realny, a przy tym ma trwać w chwili wnoszenia skargi. Wymagane jest więc wykazanie, że naruszenie posiada charakter aktualny, a nie potencjalny, co wydaje się trudne w przypadku gdy skarżąca została już zniesiona i nie istnieje. Skarżąca utraciła 31 stycznia 2017 r. byt prawny oraz możliwość skutecznego zaini-cjowania postępowania sądowego. Poszukując ochrony prawnej, skarżąca wniosła skargę konstytucyjną, powołując się na zaskarżenie przepisów które, jak podnosi, stanowiły podstawę jej zniesienia. W ocenie skar-żącej brak uznania podmiotowości prawnej był nieprawidłowy i stanowił wynik zastosowania niekonstytucyjnych przepisów. Z dołączonych do skargi orzeczeń i pism wynika, że z dniem 31 stycznia 2017 r. skarżąca została poddana likwidacji i wykreśleniu z rejestru na podstawie uchwały z 17 grudnia 2016 r. Najwyższego Kolegium MZR, a nie ex lege. W związku z tym, jako podmiot nieistniejący, nie jest już beneficjentem wolności i praw określonych w Konsty-tucji. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.