Ts 71/17
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2019-01-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest niezgodny z Konstytucją RP poprzez różnicowanie sytuacji stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od momentu złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny uznał, że w sprawie istnieją wątpliwości co do konstytucyjności zakwestionowanego przepisu, co uzasadnia merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej. Przepis różnicuje traktowanie stron w zależności od tego, czy wniosek o zwolnienie od kosztów został złożony wraz z apelacją, czy dopiero po wezwaniu do uiszczenia opłaty, co może naruszać zasadę równości i prawo do sądu.Stan faktyczny
Skarżąca S.P.C. w skardze konstytucyjnej zaskarżyła art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, twierdząc, że narusza on zasadę równości i prawo do sądu. Przepis ten różnicuje sytuację stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od momentu złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Trybunał Konstytucyjny w pierwszej instancji odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając zarzuty za oczywicie bezzasadne, co zostało zaskarżone zażaleniem.Rozstrzygnięcie
uwzględnić zażaleniePełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 lutego 2019 r. Pozycja 54 POSTANOWIENIE z dnia 17 stycznia 2019 r. Sygn. akt Ts 71/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński – przewodniczący i sprawozdawca Grzegorz Jędrejek Jarosław Wyrembak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 24 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej S.P.C., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 marca 2017 r. (data nadania) S.P.C. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. poz. 594, ze zm.; dalej: u.k.s.c.) jest niezgodny z art. 32 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 Konstytucji. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowany w skardze art. 112 ust. 3 u.k.s.c. różnicuje sy-tuację stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od tego, czy pełnomocnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z apelacją, czy też dopiero w terminie wyznaczonym przez sąd do uiszczenia opłaty sądowej od wniesionego środka odwoławczego. W pierwszym wypadku, sąd oddaliwszy wniosek nie zakreśli terminu i nie wskaże należnej do uiszczenia kwoty. W drugim wypadku sąd wezwie pełnomocnika do uzupełnienia braku fiskalnego i określi wysokość kwoty. Takie zróżnicowanie „prowadzi do niespójności sytuacji procesowej stron reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocni-ka, a tym samym naruszenia prawa skarżącej do zapewnienia jej równych praw, w tym prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd i weryfikacji wydanego w sprawie rozstrzygnię-cia przez sąd drugiej instancji”. Postanowieniem z 24 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 31 maja 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziwszy, że zarzuty sformułowane w skardze cechuje oczywista bezzasadność. Jak m.in. zauważył Trybu-nał, w postępowaniu przed sądem drugiej instancji niewniesienie przez zawodowego pełno-mocnika należnej opłaty w wysokości stałej lub stosunkowej, obliczonej od wartości przed-miotu zaskarżenia skutkuje wezwaniem go do uzupełnienia braku fiskalnego. Trzeba jednak mieć na względzie to, że w tej sytuacji, jeśli nawet zawodowy pełnomocnik złoży wniosek
OTK ZU B/2019 Ts 71/17 poz. 54 2 o zwolnienie od kosztów, to po jego oddaleniu zastosowanie znajdzie zakwestionowany w skardze art. 112 ust. 3 u.k.s.c. W zażaleniu złożonym 5 czerwca 2017 r. (data nadania) skarżąca podkreśliła, że skoro – jak zauważył Trybunał – zawodowy pełnomocnik, który nie uiścił opłaty od środka zaskar-żenia, „musi być wezwany do jego opłacenia”, to zarzuty zróżnicowania sytuacji stron repre-zentowanych przez tych pełnomocników w zależności od tego, czy pełnomocnik złożył wnio-sek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z apelacją, czy dopiero w terminie wskazanym przez sąd, nie są oczywiście bezzasadne. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie po-stanowienia z 24 maja 2017 r. i przekazanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżące-mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo ustalił istnienie prze-słanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie stwierdza, że w wypadku rozpatrywanej skargi konstytucyjnej zachodzą wątpliwości uzasadniające konieczność merytorycznego roz-poznania podniesionych w niej zarzutów. Istnieje w szczególności potrzeba dokonania mery-torycznej oceny zarzutu niekonstytucyjności art. 112 ust. 3 u.k.s.c. w zakresie, w jakim prze-pis ten różnicuje sytuację stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od tego, czy pełnomocnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z apelacją, czy też dopiero w terminie wyznaczonym przez sąd do uiszczenia opłaty sądowej od wniesionego środka odwoławczego. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK, postanowił jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 32 Konstytucji RPart. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 78 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło