Ts 71/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 lutego 2021 r. Pozycja 25 POSTANOWIENIE z dnia 19 listopada 2020 r. Sygn. akt Ts 71/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 22 kwietnia 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.I., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 kwietnia 2018 r. (data nadania) M.I. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustano-wionego z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 4a ust. 3, art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1813, ze zm.; dalej: u.p.s.d.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r., art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym od 23 października 2011 r., art. 18 ust. 1 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez płatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 243, poz. 1763; dalej: rozporządzenie) w zakresie, w jakim przepisy te „umożliwiają uznanie, iż przekazanie przez darczyńcę na rzecz obdarowanego środków pieniężnych w sposób przewi-dziany w (…) art. 4a ust. 1 pkt 2 [u.p.s.d.], celem spełnienia wymogu udokumentowania przed notariuszem, na potrzeby skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w (…) art. 4a ust. 1 pkt 1 [u.p.s.d.] na moment zawarcia notarialnej umowy darowizny, fak-tycznego przekazania tychże środków pieniężnych, powoduje, iż pomimo zawarcia notarial-nej umowy darowizny, obdarowany (podatnik) może skorzystać ze zwolnienia podatkowego, tylko jeśli w terminie 6 miesięcy od daty przekazania środków darowizny na jego konto, zgłosi nabycie przedmiotu darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego” są nie-zgodne z art. 84 w związku z art. 217 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU B/2021 Ts 71/18 poz. 25 2 Skarżący twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają, wynikającą z art. 84 w związku z art. 217 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji, zasadę szczególnej okre-śloności regulacji daninowych. Ingerują także w prawo osób, o których mowa w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. do dysponowania przez nie ich środkami pieniężnymi. Zdaniem skarżącego zakwe-stionowane przepisy tworzą na nie „pułapkę” legislacyjną. Polega ona na tym, że w sytuacji przekazania im środków pieniężnych na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego wymuszają udokumentowanie ich wpływu na rachunek bankowy nabywcy. Jed-nocześnie pozwalają przyjąć organom podatkowym, że wpływ środków pieniężnych na ra-chunek obdarowanego jest zdarzeniem, które powoduje powstanie obowiązku podatkowego. W związku z tym jeśli obdarowany, (który w świetle art. 4a ust. 4 pkt 2 u.p.s.d. nie ma obo-wiązku zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia środków pienięż-nych na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego) nie dokona tej czynności w terminie określonym w ustawie, to nabycie tych środków zostanie opodatkowane na zasa-dach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Postanowieniem z 22 kwietnia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 28 kwietnia 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu stwierdziwszy, że nie spełnia ona przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Kon-stytucji, dookreślonych w art. 53 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga-nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zdaniem Trybunału skarżący nie uprawdopodobnił naruszenia swych praw określonych w art. 84 w związku z art. 217 i w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji. Zaskar-żone przez niego art. 4a ust. 3, ust. 4 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d. nie naruszają tych postanowień w taki sposób, w jaki wskazał on w skardze konstytucyjnej. Odnośnie do zakwe-stionowanych art. 18 ust. 1 u.p.s.d. i § 3 rozporządzenia Trybunał uznał, że nie były one pod-stawą prawną dołączonych do skargi decyzji i orzeczeń. W zażaleniu z 5 maja 2020 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości, zarzuciwszy Trybunałowi naruszenie: art. 61 ust. 4 pkt 1-3 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, ponieważ błędnie przyjął, że skarga nie spełniała przesłan-ki wskazania sposobu naruszenia i uzasadnienia zarzutów; art. 79 ust. 1 Konstytucji, art. 61 ust. 4 pkt 1-3 i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, ponieważ błędnie ustalił, że art. 18 ust. 1 u.p.s.d. i § 3 rozporządzenia nie były podstawą dołączonych do skargi decyzji i wyroków; art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.t.p.TK, przez dokonanie merytorycznej oceny skar-gi, a także art. 69 ust. 1 u.o.t.p.TK przez niezbadanie wszystkich istotnych okoliczności w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek od-mowy nadania skardze dalszego biegu. W pierwszej kolejności Trybunał stwierdza, że nie zasługuje na uwzględnienie sfor-mułowany w pkt 1 zażalenia zarzut, jakoby Trybunał odmawiając nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu nie wskazał podstawy odmowy, czy też jak twierdzi skarżący „nie po-wołał się na żadną” przesłankę wskazaną w art. 61 ust. 4 pkt 1-3 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2021 Ts 71/18 poz. 25 3 Należy zauważyć, że przesłanki wniesienia skargi (wymogi jakie musi spełniać ten środek prawny) zostały określone w przepisach u.o.t.p.TK. Jednym z nich jest art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy. Ustanawia on wymóg wskazania w skardze naruszonych praw, a także określenia sposobu ich naruszenia. Skarżący zobowiązany jest do uzasadnienia postawionego w skardze zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z konstytucyjną wolnością lub prawem, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Niespełnienie tego wy-mogu jest – tak jak w zaskarżonym postanowieniu – podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK. Przepis ten stanowi, że Trybunał w składzie jednego sędziego Trybunału wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli nie spełnia ona wymogów określonych w u.o.t.p.TK i usunięcie braków nie jest możliwe. Zażalenie jest natomiast zasadne w zakresie, w jakim skarżący twierdzi, że nie ma ob-owiązku uprawdopodobnienia naruszenia wolności i praw. Odwoławszy się do postanowienia Trybunału z 14 czerwca 2018 r. (sygn. Ts 253/17, OTK ZU B/2018, poz. 133, w zażaleniu błędnie określonym jako postanowienie z 29 sierpnia 2018 r.) podniósł, że aby nadać dalszy bieg skardze, wystarczy wskazać w jaki sposób – zdaniem wnoszącego skargę – zaskarżony przez niego przepis narusza normy konstytucyjne. Jeżeli ten wymóg jest spełniony, braki zo-stały usunięte w terminie, a skarga nie jest oczywiście bezzasadna, to powinna zostać przeka-zana do oceny merytorycznej. Zdaniem Trybunału zasadne są także te zarzuty zażalenia, które odnoszą się do pod-staw odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie, w jakim jej przedmiotem są art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1813, ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez płatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 243, poz. 1763). Skarżący twierdzi, że wbrew temu co przyjął Trybunał, przepisy te kształtowały jego sytuację prawną. Jak zauważył, zostały one przywołane w uzasadnieniu decyzji Dyrekto-ra Izby Skarbowej w K., a ponadto stanowiąc o tym, że płatnikami podatku od darowizn dokonanych w formie aktu notarialnego są notariusze, zwalniały tym samym skarżącego z obowiązku złożenia deklaracji podatkowej. Kwestia ta była przedmiotem oceny organów podatkowych. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zarzuty sformu-łowane w zażaleniu uzasadniają jego uwzględnienie i tym samym nadanie skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.