Ts 72/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 marca 2026 r. Pozycja 39 POSTANOWIENIE z dnia 11 grudnia 2025 r. Sygn. akt Ts 72/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konsty-tucyjnego z 10 listopada 2022 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej […] sp. z o.o., sp.k. z siedzibą w G., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 marca 2021 r. (data nadania) […] sp. z o.o., sp.k. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o zbadanie zgodności art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) w zakresie, w jakim ,,pozwala Sądowi odwoławczemu [na] zmianę uprzednio wydanego, prawomocnego i wykonanego (poprzez uiszczenie opłaty od Apelacji) zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty od apelacji, poprzez jego uchylenie, które skutkowało odrzuceniem apelacji”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze konstytucyjnej stwierdzono, że doszło do naruszenia praw skarżącej przez zastosowanie zakwestionowanego przepisu w zakresie, w jakim pozwala sądowi apella-cyjnemu odrzucić apelację, która została na wezwanie tego sądu opłacona. Taka wykładnia – zdaniem skarżącej – powoduje naruszenie prawa do sądu, jak również prawa do zaskarżenia decyzji i orzeczeń wydanych w pierwszej instancji oraz instancyjnego modelu postępowania sądowego. Postanowieniem z 10 listopada 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 21 listopada 2022 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazując, że skarżąca wadliwie określiła przedmiot skargi – uczyniła z niego OTK ZU B/2026 Ts 72/21 poz. 39 2 pozostające poza kognicją Trybunału akty stosowania prawa. Skutkowało to brakiem speł-nienia podstawowych przesłanek skargi konstytucyjnej – odnoszących się do prawidłowego określenia jej podstawy – przewidzianych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK. W zażaleniu z 24 listopada 2022 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała posta-nowienie Trybunału z 10 listopada 2022 r., wnosząc o jego uchylenie oraz nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wskazała, że Trybunał, dokonując wstępnej kontroli, uznał, iż brak w skardze wykazania, że ,,w sprawie nie zachodzi przypadek utrwalonego w wykładni znaczenia art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w skutek czego normie tej nadano charakter, którego nie przewidział ustawodawca”. Jej zdaniem stała praktyka orzecznicza nie jest zależna od wykazania jej w skardze, gdyż jest przesłanką znaną z urzędu. Podkreśliła, że chociaż Trybunał jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej (art. 67 u.o.t.p.TK), to jednak – jak wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie – w eu-ropejskiej kulturze prawnej ugruntowała się zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą kluczowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym, badając w szcze-gólności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmo-wy nadania skardze dalszego biegu (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK). 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwestionowane postanowienie jest prawi-dłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważyły podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. W zakwestionowanym postanowieniu Trybunał wskazał, że skarżąca wadliwie określiła przedmiot skargi, ponieważ uczyniła nim pozostające poza kognicją Trybunału akty stosowania prawa. Należy podkreślić, że skarżąca została wezwana zarządzeniem sędziego Trybunału z 21 września 2021 r. do wyjaśnienia, czy kwestionuje przywołany przepis w za-kresie jego trwałej i jednolitej wykładni, czy w zakresie wykładni in concreto. W piśmie procesowym nadesłanym w odpowiedzi na zarządzenie skarżąca wskazała, że kwestionuje przywołany w skardze art. 112 ust. 3 u.k.s.c. in concreto jako przepis, na podstawie którego zapadło ostateczne orzeczenie sądu dotyczące jej konstytucyjnych wolności i praw. Zarzuty skarżącej nie odnosiły się ani do treści normatywnej zaskarżonego przepisu, ani do jego utrwalonej wykładni, a uzasadnienie skargi zostało oparte na krytycznej ocenie podjętego w sprawie skarżącej rozstrzygnięcia. Dopiero w zażaleniu skarżąca wskazała na ,,ugruntowaną wykładnię normy” oraz przywołała orzeczenia, z których ona wynika. Wskazała również, iż stała praktyka orzecznicza nie jest zależna od wykazania jej w skardze, jest bowiem przesłanką znaną z urzędu. Trybunał przypomina, że zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu nie zastępuje skargi konstytucyjnej. Jest to środek uruchamiający kontrolę zapadłego już orzeczenia. W razie stwierdzenia w nim, że skarga konstytucyjna dotknięta była określoną wadą (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), wywody zawarte w środku odwoławczym mogą mieć jedynie na celu wykazanie, że ustalenia OTK ZU B/2026 Ts 72/21 poz. 39 3 Trybunału w tym zakresie były nieprawidłowe. Tym samym próby wykazania przez skarżącą – dopiero na etapie postępowania zażaleniowego – że zaskarżony przepis jest przedmiotem utrwalonej i powszechnej linii orzeczniczej, należało ocenić po pierwsze, jako spóźnione, a po drugie – jako potwierdzające ocenę zawartą w zaskarżonym postanowieniu, że skarga kon-stytucyjna nie zawierała dostatecznych argumentów w tym zakresie. Co istotne, przywołane przez skarżącą orzeczenia, mające potwierdzić utrwaloną wykładnię zaskarżonego przepisu, nie odnoszą się do zakresu, w jakim został on zakwestionowany w skardze. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że Trybunał powinien niejako z urzędu uwzględnić utrwaloną wykładnię przepisu, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 67 u.o.t.p.TK Trybunał, orzekając, jest związany granicami wniesionej skargi konstytucyjnej. Przepis ten należy rozumieć na tle przywołanej przez skarżącą, ugruntowanej w europejskiej kulturze prawnej, zasady falsa demonstratio non nocet, w myśl której podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie (zob. np. wyrok TK z 24 lutego 2009 r., sygn. SK 34/07, OTK ZU nr 2/A/2009, poz. 10 oraz wskazane tam orzecznictwo). Rekonstrukcji zarzutu sformuło-wanego w skardze konstytucyjnej trzeba dokonywać zatem zarówno na podstawie jej petitum, jak i uzasadnienia, które stanowi integralną część skargi. Trybunał podkreśla, że zasada falsa demonstratio non nocet nie może być rozumiana jako instrument eliminujący stosowanie zasady skargowości w postępowaniu przed Trybunałem, a zatem nie może służyć sanowaniu przez Trybunał – w zastępstwie skarżącej – braków formalnych wniesionej skargi kon-stytucyjnej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że nie było możliwe, by Trybunał samodzielnie określał przedmiot skargi oraz uzasadniał odnoszące się do niego zarzuty. Trybunał nie może bowiem – w myśl przywołanej zasady skargowości – wyjść poza zarzuty sformułowane w skardze konstytucyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.