Ts 72/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 grudnia 2025 r. Pozycja 320 POSTANOWIENIE z dnia 24 września 2025 r. Sygn. akt Ts 72/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 27 marca 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.B., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 23 marca 2022 r. (data nadania) A.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 306 § 1 w związku z art. 426 § 1 oraz art. 465 § 1 i 2 w związku z art. 459 § 1 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.) w zakre-sie, w jakim nie przewidują „środka odwoławczego umożliwiającego zaskarżenie orzeczenia w przedmiocie nieuwzględnienia zażalenia i utrzymania w mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...) o odmowie wszczęcia śledztwa”, z art. 176 ust. 1 w związku z art. 78, art. 45, art. 77 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 27 marca 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 17 kwietnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organi-zacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdził, że kwestionowane regulacje nie były podstawą orze-czenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne, a dodatkowo stawiane przez niego zarzuty są oczywiście bezzasadne (skarżący zrealizował swoje prawa gwarantowane przez art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 w związku z art. 2 Konstytucji, a art. 176 ust. 1 Konstytu-cji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli). W zażaleniu z 24 kwietnia 2024 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego zaskarżył w całości powyższe postanowienie, zarzucając mu: OTK ZU B/2025 Ts 72/22 poz. 320 2 1) naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię przez uznanie, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa do zaskarżenia postanowienia sądu wy-maga dysponowania przez skarżącego orzeczeniem stwierdzającym brak możliwości zaskar-żenia, podczas gdy przesłanką wniesienia skargi konstytucyjnej jest posiadanie przez skarżą-cego ostatecznego orzeczenia (a skarżący ten warunek spełnia); 2) niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK skutkujące odmową nadania skardze dalszego biegu, pomimo że spełnia ona wy-mogi określone w ustawie (s. 2 zażalenia). Skarżący podniósł, że z art. 79 ust. 1 Konstytucji „nie wynika jakoby z ostatecznego orzeczenia miał wynikać brak możliwości jego zaskarżenia czy aby orzeczenie to zawierało rozstrzygnięcie co do praw skarżącego do sądowej kontroli postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia Prokuratora odmawiającego wszczęcia śledztwa”. Ponadto wskazane w skardze ostateczne orzeczenie „stwierdza brak możliwości jego zaskarżenia” (ponieważ w zamieszczonym w nim zarządzeniu o doręczeniu zaznaczono, jest ono prawomocne – por. s. 4 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu trafnie ustalił istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatry-wanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w za-żaleniu nie zasługują na uwzględnienie. 3. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w posta-nowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu, że określone w skardze przepisy w kwestionowanym zakresie nie były podstawą orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przesłanką wniesienia skargi konstytucyjnej nie jest posiadanie przez skarżącego dowolnego ostatecznego orzeczenia – orzeczenie to musi bo-wiem nie tylko mieć charakter ostateczny, ale także powinno być wydane na podstawie kwe-stionowanych w skardze regulacji oraz naruszać wymienione w skardze wolności lub prawa konstytucyjne (por. art. 79 ust. 1 Konstytucji). W analizowanej sprawie warunek ten nie zo-stał spełniony – przedmiotem wskazanego przez skarżącego orzeczenia była kontrola posta-nowienia prokuratora w sprawie odmowy wszczęcia postępowania przygotowawczego, pod-czas gdy stawiane w skardze zarzuty dotyczyły braku zażalenia na postanowienie sądu w tym przedmiocie. Zastosowana w skardze wykładnia art. 79 ust. 1 Konstytucji nie tylko nie była więc nieprawidłowa, lecz należy ją uznać za utrwalony pogląd prawny (por. postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). Skarżący w zażaleniu nie wskazał powodów uzasadniających odstąpienie od dotych-czasowego stanowiska Trybunału w omawianej materii. Powodem tym nie może być w szczególności pouczenie skarżącego o braku prawa do zażalenia (odnotowane w zarządze- OTK ZU B/2025 Ts 72/22 poz. 320 3 niu o doręczeniu orzeczenia skarżącemu). Nie stanowi ono bowiem ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, lecz informację o obowiązujących przepisach prawa. 4. Trybunał Konstytucyjny ponownie przypomniał, że sygnalizowany w skardze pro-blem sądowej kontroli postanowień prokuratora był już wielokrotnie przedmiotem jego oceny (por. np. wyrok z 12 maja 2003 r., sygn. SK 38/02, OTK ZU nr 5/A/2003, poz. 38, druga pod-stawa odmowy nadania skardze dalszego biegu oraz trzeci i czwarty zarzut zażalenia). W ślad za dotychczasowym orzecznictwem, także w zaskarżonym postanowieniu Trybunał przyjął, że na etapie postępowania przygotowawczego prawo potencjalnego pokrzywdzonego wynika-jące z art. 45 ust. 1 Konstytucji realizuje się przez możliwość poddania postanowień prokura-tora o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego kontroli sądowej. Konstytucja nie wymaga jednak, aby kontrola ta była dwuinstancyjna. Także w tym wypadku skarżący nie zawarł w zażaleniu wystarczających kontrargu-mentów dla tego poglądu prawnego Trybunału. Zawarta w nim propozycja zmiany obecnego modelu kontroli postanowień prokuratora przez sąd ma charakter postulatu legislacyjnego, który powinien być skierowany do ustawodawcy. Mając powyższe na względzie, Trybunał postanowił jak w sentencji.