Ts 72/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 marca 2026 r. Pozycja 40 POSTANOWIENIE z dnia 17 września 2025 r. Sygn. akt Ts 72/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Parafii Rzym-skokatolickiej […] w G. o zbadanie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 3054 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.) w zakresie, w jakim: – „umożliwiają nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu w dobrej wierze na nieruchomości przywróconej skarżącym w drodze postępowania regula-cyjnego prowadzonego na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2) ustawy z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczy-pospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347[,] ze zm.)”, – uniemożliwiają „przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieru-chomości będącej przedmiotem postępowania regulacyjnego do czasu przy-znania prawa własności tej nieruchomości w stanie wolnym od obciążeń w postępowaniu regulacyjnym prowadzonym z udziałem przedstawiciela Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej z 5 lutego 1993 r., zgodnie z ustawą o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego”, z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 marca 2023 r. (data nadania) Parafia Rzymskokatolicka […] w G. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca jest właścicielem nieruchomości (działki nr 30) położonej w G., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr […]. Własność powyższej nieruchomości została przy-wrócona skarżącej na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej w Warszawie z 5 lutego 1993 r. OTK ZU B/2026 Ts 72/23 poz. 40 2 (sygn. akt […]). Przez nieruchomość skarżącej przebiega napowietrzna linia energetyczna średniego napięcia, której właścicielem jest ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: przedsiębiorstwo energetyczne). Skarżąca, pismem z 20 sierpnia 2016 r., wezwała przedsię-biorstwo energetyczne do zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu za odpo-wiednim wynagrodzeniem i o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieru-chomości, jednak uzyskała odpowiedź odmowną. W związku z tym skarżąca 20 lutego 2018 r. wystąpiła do Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z wnioskiem o ustanowienie na nieruchomości stanowiącej jej własność, na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego, służebności przesyłu za jednorazowym wynagro-dzeniem w kwocie 21 516,00 zł. Postanowieniem z 2 sierpnia 2022 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w W. oddalił wniosek skarżącej, stwierdziwszy że przedsiębiorstwo energetyczne nabyło służebność grun-tową o treści służebności przesyłu przez zasiedzenie (w dobrej wierze). Apelacja skarżącej w tym zakresie została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w P. Wydział XV Cy-wilny Odwoławczy z 16 listopada 2022 r. (sygn. akt […]). Postanowienie Sądu Okręgowego – doręczone pełnomocnikowi skarżącej 26 grudnia 2022 r. – wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon-stytucji. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 30 czerwca 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 10 lipca 2023 r.) wezwał skarżącą do udokumentowania daty do-ręczenia ostatecznego orzeczenia oraz odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z ory-ginałem postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 2 sierpnia 2022 r. (sygn. akt […]). Skarżąca doręczyła dokumenty 17 lipca 2023 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 19 września 2023 r. (doręczonym pełno-mocnikowi skarżącej 26 września 2023 r.) zawiesił postępowanie przed Trybunałem w zwią-zku z wystąpieniem przez skarżącą ze skargą kasacyjną. Sąd Najwyższy postanowieniem z 25 lipca 2024 r. (sygn. akt […]) odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w związku z czym Trybunał postanowieniem z 5 marca 2025 r. podjął zawieszone postępowanie, natomiast zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 17 marca 2025 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia (tj. przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącej określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżąca domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją – art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK) przez wyjaśnienie, czy jest nim wskazany na stronie 1 skargi (po słowach: „wnoszę o: 1. Stwier-dzenie niegodności”): „art. 292 w zw. z art. 172 § 1 w zw. z art. 285 § 1 i 2 w zw. z art. 3054 w zw. z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.)”, czy wskazany na stronie 2 skargi (po słowach: „Określam przedmiot skargi konstytucyjnej wskazując na naruszenie przepisów:”): „art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. w zw. z art. 292 k.c. w zw. z art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3054 k.c. w zw. z art. 352 § 1 k.c. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego”. Skarżąca została także zobowiązana do uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z konstytucyjnymi wolno-ściami lub prawami wyrażonymi w postanowieniach Konstytucji wskazanych w petitum skargi (s. 1), z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia w piśmie procesowym z 24 marca 2025 r. (data nadania). Zdaniem skarżącej wykładnia kwestionowanych przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.), przyjęta w dotychczasowym OTK ZU B/2026 Ts 72/23 poz. 40 3 orzecznictwie Sądu Najwyższego, stosowana przez sądy powszechne, w tym Sąd Okręgowy w P., doprowadziła w sprawie skarżącej do naruszenia jej konstytucyjnego prawa własności, a także zasad: proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo-nych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu norma-tywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. 3. Jako że skarżąca nie określiła jednoznacznie tak rozumianego przedmiotu skargi, Trybunał wezwał do jego doprecyzowania. Zarządzeniem z 5 marca 2025 r. zobowiązał skar-żącą do wyjaśnienia, czy kwestionuje zgodność z Konstytucją wskazanych na stronie pierw-szej skargi przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.c.), czy przywołanych na stronie drugiej, określonych jako jej przedmiot, także przepisów innych aktów normatywnych. W piśmie procesowym z 24 marca 2025 r. skarżąca nie wyjaśniła tej kwestii. Potwier-dziła, że kwestionuje przywołane na stronie pierwszej skargi przepisy k.c., ale podała zupeł-nie inny zakres ich zaskarżenia. Wykonując zarządzenie wskazała więc inne przepisy niż te, które zakwestionowała pierwotnie. Ponadto sformułowała dodatkowy wzorzec kontroli w postaci art. 45 Konstytucji. Trybunał przypomina, że określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego ak-tu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie oraz wskazanie naruszonej konstytucyjnej wolności lub prawa, o których mowa w art. 53 ust. 1 i 2 u.o.t.p.TK, jest elementem konstrukcyjnym skargi i zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK musi nastąpić w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecz-nego orzeczenia. W piśmie procesowym z 24 marca 2025 r. skarżąca nie mogła więc zmody-fikować przedmiotu zaskarżenia i wzorców kontroli. Wziąwszy powyższe pod uwagę Trybunał stwierdza, że skarżąca nie usunęła prawi-dłowo braku formalnego skargi konstytucyjnej. Wskazana okoliczność jest, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2026 Ts 72/23 poz. 40 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.