Ts 73/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2022-10-19

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozpatrywanie zażaleń na postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia w składzie jednego sędziego, w trybie czasowym wprowadzonym w związku z pandemią, narusza konstytucyjne prawo do sądu oraz zasadę sprawiedliwości proceduralnej?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie istnieje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy przez sąd w składzie kolegialnym. Skład jednoosobowy sądu powszechnego jest równoważny składowi kolegialnemu, a liczba sędziów nie determinuje niezawisłości ani sprawiedliwości postępowania. Zatem czasowe odstępstwo od zasady rozpatrywania zażaleń w składzie trzech sędziów, wprowadzone w stanie epidemii, nie stanowi nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu.
Stan faktyczny
Skarżąca H.E.B. wniósła skargę konstytucyjną, zarzucając art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 niezgodność z Konstytucją w zakresie, w jakim przewiduje rozpoznawanie zażaleń na postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia w składzie jednego sędziego. Trybunał odmówił nadania skardze dalszego biegu ze względu na oczywistą bezzasadność zarzutów. Skarżąca złożyła zażalenie, domagając się przekazania skargi do merytorycznej oceny, argumentując, że ograniczenie to narusza prawo do sądu w kontekście stanu zagrożenia epidemicznego.
Rozstrzygnięcie
nie uwzględnić zażalenia

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 grudnia 2022 r. Pozycja 215 POSTANOWIENIE z dnia 19 października 2022 r. Sygn. akt Ts 73/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 12 lipca 2022 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej H.E.B., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 marca 2022 r. (data nadania) H.E.B. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o stwierdzenie, że art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szcze-gólnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.) w zakresie, w jakim „przewiduje rozpoznawanie zażaleń na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia w składzie jednego sędziego”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Postanowieniem z 12 lipca 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 26 lipca 2022 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393: dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej stwierdziwszy, że sformułowane w niej zarzuty cechuje oczywista bezzasadność. Trybunał zwrócił m.in. uwagę na to, że nie istnieje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy (w tym środka odwoławczego) przez sąd w składzie kolegialnym, podobnie jak nie ma „lepszych” (wieloosobowych) i „gorszych” (jednoosobowych) składów sądu. Wszyscy sędziowie orzekający w sądach powszechnych, niezależnie od tego, czy są to sądy rejonowe, okręgowe czy apelacyjne, są niezawiśli, co oznacza, że posiadają swobodę podejmowania decyzji procesowych w zakresie wyznaczonym przez ustawy i Konstytucję. OTK ZU B/2022 Ts 73/22 poz. 215 2 W zażaleniu złożonym 2 sierpnia 2022 r. (data nadania) skarżąca wniosła o prze-kazanie skargi do merytorycznej oceny. Zarzuciła Trybunałowi, że nie dostrzegł istoty przedstawionego w niej problemu, który dotyczy „czasowego odstępstwa od modelowej zasady rozpatrywania zażalenia” w składzie trzech sędziów, z uwagi na stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii w kontekście proporcjonalności ograniczenia prawa do sądu, a nie ukształtowania ogólnych zasad składu sądu rozpatrującego zażalenia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty pod-niesione w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. 3. Trybunał nie podziela zarzutu, jakoby w postanowieniu z 12 lipca 2022 r. nie odniósł się do istoty problemu. Zaskarżonej w skardze regulacji skarżąca zarzuciła nieproporcjonalne ograniczenie prawa do sądu rozumianego jako prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, w szczególności zgodnie z zasadami tzw. sprawiedliwości proceduralnej. Powyższy zarzut został wysunięty także w zażaleniu („prawo do ukształtowania w odpowiedni sposób procedur sądowych”). Skarżąca twierdzi, że czasowe odstępstwo od „modelowej zasady rozpatrywania zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji w składzie trzech sędziów” nadmiernie ingeruje w prawo do sprawiedliwego rozpoznania jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Trzeba jednak zauważyć, że jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, a czego skarżąca w zażaleniu nie zakwestionowała, wydanie orzeczenia przez sąd w składzie jednego sędziego nie stanowi naruszenia tak rozumianego prawa do sądu, ponieważ nie istnieje związek między liczbą sędziów wyznaczonych do składu orzekającego a realizacją konstytucyjnego prawa do rozpatrzenia sprawy przez sąd. Podkreślone przy tym zostało, iż na gruncie polskiego systemu prawa nie obowiązuje bezwzględna zasada kolegialności orzekania w postępowaniu sądowym, traktowana jako przejaw zasady niezawisłości sędziowskiej. Skarżąca nie uwzględniła także tego, że zasada orzekania w składzie jednoosobowym w dobie pandemii nie ma bezwzględnego charakteru. Każdorazowo możliwe jest podjęcie decyzji o odstąpieniu od rozwiązania ustawowego z uwagi na szczególną zawiłość sprawy lub jej precedensowy charakter. W związku z tym sformułowany w skardze zarzut braku proporcjonalności musiał zostać oceniony negatywnie. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.

Powołane przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło