Ts 77/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 września 2024 r. Pozycja 200 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2024 r. Sygn. akt Ts 77/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 6 grudnia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 kwietnia 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szcze-gólnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o covid) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; 2) art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza-cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) „w zakresie w jakim przyjmuje się, że stanowi on delegację do stosowania w toku wskazanego w nim postępowania przepisów Ustawy Kodeks Postępowania Cywilne-go (Dz. U. 1964 Nr 43 poz. 296) oraz Ustawy o kosztach sądowych, w sprawach cywilnych (Dz. U. 2005 Nr 167 poz. 1398)” jest niezgodny z art. 45 ust. 1, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 oraz z art. 79 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji; 3) art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 7, z art. 2 i art. 7 Kon-stytucji; 4) art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Pań-stwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1313, ze zm.; dalej: ustawa o PGSP) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 7, z art. 2 i art. 7 Konstytucji; 5) art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2100; dalej: ustawa o PGRP) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 7, OTK ZU B/2024 Ts 77/22 poz. 200 2 z art. 2 i art. 7 Konstytucji; 6) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) jest niezgodny z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 gru-dnia 2023 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyj-nej. Odnośnie do zakwestionowanego w skardze art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o covid Try-bunał wskazał, że z uwagi na swój szczególny i tymczasowy charakter został on z dniem 28 września 2023 r. uchylony na podstawie art. 28 pkt 2 w związku z art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych in-nych ustaw (Dz. U. poz. 1860). W związku z tym zarzucane przez skarżącego w skardze na-ruszenie wolności i praw nie ma już charakteru aktualnego, a co za tym idzie skarżący nie ma już interesu prawnego w merytorycznym rozpoznaniu skargi. Trybunał stwierdził ponadto, że skarżący nie wskazał, które wolności lub prawa zostały naruszone przez powyższą regulację i nie uzasadnił zarzutów, ponieważ w tym zakresie nie usunął braków formalnych zarządzenia sędziego Trybunału (pkt 4). Nieusunięcie braków formalnych było też jedną z podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim skarżący zakwestionował art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK, art. 244 § 1 k.p.c., art. 15 ust. 3 ustawy o PGSP oraz art. 33 ust. 2 ustawy o PGRP. W piśmie procesowym nadesłanym w odpowiedzi na zarządzenie sędziego wzywające do usunięcia braków formalnych skargi skarżący nie wyjaśnił bowiem, w jakim zakresie wskazane przepi-sy były podstawami dołączonych do skargi orzeczeń. Trybunał stwierdził ponadto, że nie ist-nieje żaden związek pomiędzy treścią orzeczeń, zaskarżonymi przepisami, a sformułowanymi w skardze zarzutami ich niekonstytucyjności. W tym zakresie skarga nie spełnia podstawo-wych warunków wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK. Odnośnie do zakwestionowanego w skardze art. 77 § 1 i 9 p.u.s.p. Trybunał ustalił, że jego § 9 nie ma związku z analizowaną sprawą, ponieważ orzekający w sprawie skarżącego sędzia został delegowany do sądu okręgowego na podstawie art. 77 § 1 p.u.s.p. Wydanie me-rytorycznego orzeczenia w zakresie tego przepisu jest jednak zbędne, gdyż Trybunał wyroku-jąc w pełnym składzie w sprawie o sygn. K 45/07 (OTK ZU nr 1/A/2009, poz. 3) orzekł m.in., że przepis ten jest zgodny z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 180 ust. 2 Konstytucji. Przepis ten wówczas miał inne brzmienie ale, jak stwierdził Trybunał, różnice w jego treści nie mają relewantnego znaczenia. Problem konsty-tucyjny, o którym orzekł Trybunał w wyroku o sygn. K 45/07 oraz problem podniesiony przez skarżącego są tożsame. W zażaleniu złożonym 27 grudnia 2023 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 60 ust. 4 u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK z art. 79 ust. 1, art. 79 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 4, art. 79 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 2 w związku z art. 7, art. 2 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku, jak również o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie skargi do merytorycznego rozpoznania. Odnośnie do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem są art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK, art. 244 § 1 k.p.c., art. 15 ust. 3 ustawy o PGSP oraz OTK ZU B/2024 Ts 77/22 poz. 200 3 art. 33 ust. 2 ustawy o PGRP, skarżący zwrócił uwagę na to, że ustawodawca nie nałożył na wnoszącego skargę wymogów co do treści, zakresu i objętości uzasadnienia. Aby więc Try-bunał nadał skardze dalszy bieg wystarczy jakiekolwiek uzasadnienie sformułowanych w niej zarzutów. Skarżący podniósł, że wniesiona przez niego skarga jest uzasadniona, nie jest obar-czona nieusuwalnymi brakami formalnymi, a postawione w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne. Przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują „weryfikacji zgodności merytorycznej skargi konstytucyjnej na etapie jej wstępnej kontroli w składzie jednoosobowym”. Rozstrzygnięcie Trybunału ma zatem charakter merytoryczny i z tego powodu „jest formalnie niedopuszczal-ne”. Odnośnie natomiast do odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 77 § 1 i 9 p.u.s.p. skarżący zarzucił, że Trybunał błędnie przyjął wy-stąpienie w sprawie „powagi rzeczy osądzonej”. Skarżący dowodzi, że w skardze, którą wniósł do Trybunału przedstawił inny problem konstytucyjny niż rozpoznany w sprawie K 45/07. Niezgodności z Konstytucją art. 77 § 1 i 9 p.u.s.p. upatruje on bowiem w „nieu-prawnionym naruszeniu wyłącznych kompetencji Prezydenta RP przez inny organ wskazany zaledwie w ustawie”, a nie naruszenia przymiotu niezależności sędziego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 60 ust. 4 i art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodno-ści aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażaleniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienie TK z 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w złożonym środku odwoławczym nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 3.1. W złożonym środku odwoławczym skarżący nie zakwestionował ustaleń Trybu-nału co do wygaśnięcia – wskutek działań ustawodawcy – interesu prawnego do wniesienia skargi w sprawie niezgodności z Konstytucją art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzy-sowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o covid). W tym zakresie skarżący stwierdził, OTK ZU B/2024 Ts 77/22 poz. 200 4 że przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Trybunału „nie jest chybione”. Zażądał natomiast oceny zgodności z Konstytucją art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK. jako – zdaniem skarżącego – naruszającego prawo do rzetelnej procedury sądowej zgodnej z zasadami demo-kratycznego państwa prawnego. Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że skarżący nie podważył podsta-wy odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o covid. 3.2. Za niezasadny należy uznać sformułowany w zażaleniu zarzut, jakoby na etapie wstępnej kontroli Trybunał dokonał merytorycznej oceny skargi (w zakresie art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK; art. 244 § 1 ustawy z dnia17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2022 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.; art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, Dz. U. z 2016 r. poz. 1313, ze zm.; dalej: ustawa o PGSP oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rze-czypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2100; dalej: ustawa o PGRP). Zdaniem składu rozpoznającego zażalenie Trybunał Konstytucyjny nie przekroczył granic wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że ustawo-dawca precyzyjnie określił warunki formalne wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 44 ust. 1, art. 53 oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), a na Trybunał Konstytucyjny nałożył obowiązek zbada-nia, czy zostały one spełnione (art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK). Jednym z tych wymogów jest prze-widziany w art. 79 Konstytucji i potwierdzony w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK warunek uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu norma-tywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argu-mentów lub dowodów na jego poparcie. Rozpatrywana skarga została poddana procedurze kontrolnej, a jej wynik okazał się negatywny dla skarżącego. Trybunał Konstytucyjny stwier-dził, że skarżący nie uzasadnił zarzutów niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów z postanowieniami Konstytucji wskazanymi jako wzorce kontroli skargi. Przedstawił bowiem wywody, które w ogóle nie odpowiadają wymogom określonym w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, tylko noszą cechy skargi na stosowanie prawa. Powyższa ocena nie ma charakteru merytorycznego, nie dotyczy bowiem zgodności zaskarżonych przez skarżącego przepisów z Konstytucją. Skarżący nie wziął ponadto pod uwagę tego, że jedną z podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu we wskazanym zakresie było nieusunięcie jej braków formalnych (pkt 3, 4 i 5 zarządzenia sędziego TK z 17 listopada 2022 r.). 3.3. Trafnie wywiedziono w zaskarżonym postanowieniu, że w zakresie, w jakim przedmiotem skargi jest art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) zachodzi ujemna przesłan-ka procesowa zbędności wydania orzeczenia. Trybunał w obecnym składzie podziela pogląd, zgodnie z którym w wyroku z 15 sty-cznia 2009 r., sygn. K 45/07 (OTK ZU nr 1/A/2009, poz. 3) rozstrzygnięto już problem pod-niesiony w sprawie skarżącego. Powyższe orzeczenie kompleksowo odnosi się do kwestii nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów w aspekcie zasady podziału i równowa-żenia się władz, prawa do sądu oraz gwarancji niezależności oraz odrębności władzy sądow-niczej. Powołana w uzasadnieniu argumentacja dogmatyczna oraz historyczno-prawna skłoni-ła Trybunał do stwierdzenia, że przewidziany w p.u.s.p. mechanizm delegowania przez piastuna władzy wykonawczej sędziów, za ich zgodą, do orzekania w innym sądzie, jest kon-stytucyjny w stosunku do wskazanych w skardze wzorców kontroli. Odnośnie natomiast do podniesionego w zażaleniu problemu naruszenia wyłącznych kompetencji Prezydenta, Trybunał przypomina, że skarga konstytucyjna – jako środek ochro- OTK ZU B/2024 Ts 77/22 poz. 200 5 ny konstytucyjnych praw i wolności – zasadniczo nie może służyć ochronie kompetencji (pre-rogatyw) organów władzy publicznej (in casu Prezydenta RP). Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.