Ts 8/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 stycznia 2020 r. Pozycja 45 POSTANOWIENIE z dnia 6 listopada 2019 r. Sygn. akt Ts 8/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Wojciech Sych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 2 października 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K.P.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 stycznia 2018 r. (data nadania), małoletni K.P.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego umoco-wanego przez swoich przedstawicieli ustawowych, wniósł o stwierdzenie, że art. 1173 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 Konstytucji, a także, że art. 118 § 5 k.p.c. jest niezgodny z art. 10 ust. 2, art. 31 ust. 3 zdanie ostatnie, art. 32 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5, art. 190 ust. 5, art. 190 ust. 5 w związku z art. 2 i art. 190 ust. 5 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący twierdzi, że utrwalony przez sądy sposób stosowania zakwestionowanego w skardze art. 1173 k.p.c. narusza „podstawowe zasady państwa prawa w tym prawo do rozpo-znania sprawy przez niezawisły i bezstronny [s]ąd, jak również (…) obowiązek sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez niezawisłe i bezstronne sądy zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytu-cji”. Z kolei art. 118 § 5 k.p.c. narusza „istotę funkcji pełnomocnika strony”. Polega ono na tym, że pełnomocnik, który nie ma „statusu »właściwego sądu« wbrew swej funkcji dokonuje (…) arbitralnego osądu poglądów mandanta zamiast reprezentować stronę”. W ten sposób art. 118 § 5 k.p.c. w sprawie, w związku z którą skarżący wniósł skargę, pozbawił go prawa do wstępnego rozpoznania tego środka prawnego. Jest to – jak zarzucił skarżący – nie do pogodzenia z zasada- OTK ZU B/2020 Ts 8/18 poz. 45 2 mi państwa prawa i funkcją zawodowego pełnomocnika procesowego w systemie prawnym pań-stwa. Postanowieniem z 2 października 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 7 października 2019 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowego warunku wynikającego z art. 79 ust. 1 Konsty-tucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.). Jak zauwa-żył Trybunał, w sprawie, w związku z którą skarżący zainicjował postępowanie, zarówno sąd jak też organ administracji publicznej nie wydały orzeczenia na podstawie kwestionowanych przepi-sów. Wskazanie takiego orzeczenia jest zaś – zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji – niezbędną przesłanką wniesienia skargi. Niezależnie od powyższego Trybunał uznał, że zarzuty sformuło-wane przez skarżącego są oczywiście bezzasadne. W zażaleniu złożonym 14 października 2019 r. skarżący zarzucił, że Trybunał dokonał błędnej kwalifikacji opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej. Wprawdzie – jak zauważył – „nie uzyskał [on] prawomocnego, ostatecznego orzeczenia sądu”, jednak wy-dana w jego sprawie opinia jest „orzeczeniem”, które „w inny sposób” rozstrzyga o jego prawie do rozpoznania sprawy (tj. skargi konstytucyjnej). W celu poparcia tej tezy skarżący przywołał argumenty Trybunału przedstawione w postanowieniach z 24 listopada 2004 r., sygn. Ts 72/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 310 oraz z 25 stycznia 2005 r., sygn. Ts 109/04, OTK ZU nr 1/B/2005, poz. 38. Skarżący krytycznie odniósł się także do argumentów Trybunału dotyczą-cych oczywistej bezzasadności skargi. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał rozpatruje zaża-lenie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związ-ku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Rozpoznając zażalenie bada zakwestionowane postanowie-nie pod kątem prawidłowego zidentyfikowania w nim przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przed-stawione w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. Odnośnie do zarzutu dokonania przez Trybunał błędnej kwalifikacji pisma, w związku z którym została złożona skarga, Trybunał stwierdza, że skarżący, formułując go, nie uwzględnił treści art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz – precyzujących zasady korzystania ze skargi konstytucyjnej – unormowań u.o.t.p. TK. W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji, „pierwszą z przesłanek kwestionowania ustawy lub innego aktu normatywnego jest wymaganie, by sąd [lub organ administracji] wydał orzeczenie na jego podstawie” (zob. postanowienie pełnego składu TK, sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). Formalnym potwierdzeniem tego wymagania jest art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK, który stanowi, że do skargi dołącza się wyrok, decyzję lub inne rozstrzy-gnięcie wydane na podstawie przepisu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Chodzi więc o przepis, na podstawie którego o wolnościach lub prawach skarżącego ostatecznie orzekł sąd lub organ administracji publicznej. Z powyższego wynika, że zastosowanie przepisu będącego przedmiotem skargi bezwzględnie musi mieć podstawę w orzeczeniu sądu lub organu administracji publicznej. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej, z którą skarżący łączy naruszenie swych praw, nie jest żadnym z rozstrzygnięć, o których mowa OTK ZU B/2020 Ts 8/18 poz. 45 3 w art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK, ponieważ – co podkreślono w postanowieniu z 2 paździer-nika 2019 r., a czego skarżący w zażaleniu nie kwestionuje – ustanowiony przez sąd adwokat albo radca prawny nie może być utożsamiony ani z „sądem”, ani z „organem administracji publicznej”. W konsekwencji, sporządzona przez niego opinia nie jest „orzeczeniem” władczo rozstrzygającym o konstytucyjnych wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji (zob. postanowienie TK z 16 maja 2016 r., sygn. Ts 36/16, OTK ZU B/2016, poz. 396). Powyższej konstatacji nie zmieniają argumenty skarżącego sformułowane na podsta-wie przywołanych w zażaleniu judykatów. Należy zauważyć, że w sprawie o sygnaturze Ts 72/04 Trybunał stwierdził, iż jedną z przesłanek, od których zależy prawidłowe i prawnie skuteczne wniesienie skargi konstytucyjnej, jest wydanie – przez sąd lub organ administracji publicznej na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu – ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego. Trybunał podkreślił, że do wniesie-nia skargi nie wystarczy wykazanie, iż w stosunku do skarżącego został zastosowany przepis niezgodny z Konstytucją, ani że jego zastosowanie naruszyło konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego. Nieadekwatne do podstaw odmowy nadania analizowanej skardze dalsze-go biegu jest także nawiązanie przez skarżącego do kwestii charakteru orzeczeń wydawanych przez sam Trybunał w toku wstępnej kontroli skarg konstytucyjnych. Przywołane w zażaleniu postanowienie w sprawie o sygnaturze Ts 109/04 wyraża jedynie pogląd na temat dopusz-czalności szerokiego rozumienia pojęcia „sąd”, zastosowanego w treści art. 79 ust. 1 Konsty-tucji. Stanowisko to w żadnym razie nie daje jednak podstaw do objęcia zakresem tego poję-cia również podmiotów formułujących opinie, o których mowa w art. 118 § 5 k.p.c. W postanowieniu z 2 października 2019 r. Trybunał zasadnie więc przyjął, że złożona przez skarżącego skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, doprecyzowanych w art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK, dlatego – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – prawidłowo odmówił nadania jej dalszego biegu. W odniesieniu do pozostałych zarzutów sformułowanych w zażaleniu, nazwanych przez skarżącego „uwagami natury ogólnej”, Trybunał stwierdza, że stanowią one jedynie polemikę z argumentami dotyczącymi oczywistej bezzasadności skargi. Odnoszą się bowiem wyłączne do sytuacji faktycznej skarżącego. W tym stanie rzeczy Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględ-nił zażalenia.