Ts 85/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 grudnia 2017 r. Pozycja 266 POSTANOWIENIE z dnia 14 września 2017 r. Sygn. akt Ts 85/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunikacji Samo-chodowej, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W sporządzonej przez radcę prawnego skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybu-nału Konstytucyjnego 18 kwietnia 2017 r. (data nadania), M.J. prowadzący działalność go-spodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.; dalej: u.c.p.k.) z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji. Ponadto skarżący zakwestionował zgod-ność art. 775 § 1 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.; dalej: k.p.) w zakresie, w jakim dotyczy pracowników, których praca pole-ga na stałym podróżowaniu lub stałej pracy poza miejscowością, w której znajduje się siedzi-ba pracodawcy, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 21 i art. 45 Konstytucji. W skardze konstytucyjnej zarzucił również niezgodność art. 278 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zakwestionowane art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 775 § 1 i 5 k.p. są przepisami materialnoprawnymi i z tego względu art. 45 Konstytucji (dotyczący prawa do sądu oraz warunków dopuszczalności wyłączenia jawności rozprawy) jest nieadekwatnym wzorcem kontroli, zaś zarzut jego naruszenia cechuje oczywista bezza-sadność. Ponadto art. 775 § 1 i 5 k.p. nie dotyczą wolności człowieka, ale określają prawa OTK ZU B/2017 Ts 85/17 poz. 266 2 pracownika do uzyskania należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, zatem wzorzec kontroli wynikający z art. 31 ust. 1 Konstytucji jest nieadekwatny, a zarzut jego naruszenia – oczywiście bezzasadny. Niezależnie od powyższego Trybunał ustalił, że zaskarżone art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 775 § 1 i 5 k.p. nie mają związku zarówno z ochroną własności i prawa dziedziczenia, jak i nie określają warunków dopuszczalności wywłaszcze-nia, nie dotyczą też ograniczania wolności działalności gospodarczej, zatem wskazane wzorce kontroli wynikające z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 22 Konstytucji są nieadekwatne, a po-stawione zarzuty – oczywiście bezzasadne. Natomiast odnosząc się do twierdzenia skarżącego o naruszeniu art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20 i art. 21 Konstytucji, Trybunał stwierdził, że skoro wynikające z art. 20 i art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji zasady i prawa pod-miotowe jednostki nie mają związku z treścią zakwestionowanych przepisów, to powołane łącznie z nimi art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, jako niewyrażające w sposób pełny odrębnych wolności lub praw, nie mogły być samodzielnymi wzorcami kontroli w rozpatry-wanej sprawie. Badając zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego przez art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 775 § 1 i 5 k.p., Trybunał ustalił, że odnosił się on w istocie do innych przepisów, z których wynika sposób określania należności za podróże służbowe. Mia-nowicie – niezaskarżonych w rozpatrywanej sprawie art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w zw. z § 97, § 8, § 13 i § 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnione-mu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167, ze zm.; dalej: rozporządzenie MPiPS z 2013 r.). Badając zaś zarzut niezgodności art. 278 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, którą skarżący wywodził z faktu, że „biegłym może zostać osoba, której wiedza nie została w jaki-kolwiek sposób zweryfikowana metodami naukowymi i zgodnie z przyjętą wiedzą. W konse-kwencji o treści orzeczenia sądowego w sprawie decyduje faktycznie opinia [takiej] osoby (…)”, Trybunał stwierdził, że z zakwestionowanej normy nie wynika, kto może zostać biegłym, ani co jest podstawą orzeczenia wydawanego w postępowaniu cywilnym. Skoro nie zachodził związek między treścią art. 278 § 1 k.p.c. a stawianym zarzutem, Trybunał uznał twierdzenie o naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji za oczywiście bezzasadne. Na postanowienie z 10 sierpnia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżący złożył – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości oraz wniósł o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dal-szego biegu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym. Skarżący zarzucił, że „w zaskarżonym postanowieniu Trybunał wskazuje, iż definicja podróży służbowej określona w art. 2 ust. 7 u.c.p.k. nie może być przedmiotem kontroli jako przepis prawa materialnego”. Ponadto skarżący, jak to zostało ujęte w zażaleniu, „podkreśla i doprecyzowuje, iż przedmiotem zarzutu w stosunku do art. 77 ust. 1 k.p. czyni jedynie zwrot »poza miejscowością w której znajduje się siedziba pracodawcy«” oraz „podtrzymuje także zarzut, iż normy prawa materialnego, a w szczególności art. 77 § 1 i 5 k.p. mogą stanowić przedmiot kontroli konstytucyjnej”. Zdaniem skarżącego naruszenie wynikających z art. 2 Konstytucji „zasad należytej le-gislacji” polega na zastosowaniu wadliwej konstrukcji przepisów zawierającej wielostopnio-we odesłanie kaskadowe, „która w konsekwencji powoduje niejasność i nieprecyzyjność tre-ści normatywnych, a ponadto doprowadziła do nieadekwatności norm uregulowanych w za-kwestionowanych przepisach do materii, w jakiej znajdują zastosowanie”. Jak stwierdził skarżący, „okoliczność ta znalazła swoje odzwierciedlenie w treści wyroku w sprawie stano-wiącej podstawę skargi”. OTK ZU B/2017 Ts 85/17 poz. 266 3 Natomiast odnosząc się do podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej w zakresie dotyczącym art. 278 § 1 k.p.c., skarżący podniósł w zażaleniu, że „zasad-nym i dopuszczalnym jest zaskarżenie także tych norm prawa procesowego, które kształtują sposób i zasady funkcjonowania sądu w toku procesu”, a w przypadku kwestionowanej nor-my „naruszeniem prawa do rzetelnej procedury sądowej oraz do sprawiedliwego procesu są-dowego jest dopuszczenie do kształtowania poglądu sądu na przedmiot sprawy przez osoby, których wiedza »specjalna« nie została zweryfikowana w żaden sposób naukowy”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżące-mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst-kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W pierwszej kolejności Trybunał odniósł się do zawartego w zażaleniu zarzutu, że art. 2 ust. 7 u.c.p.k. i art. 775 § 1 i 5 k.p. jako przepisy prawa materialnego mogą być przed-miotem kontroli konstytucyjnej. Tymczasem w zakwestionowanym postanowieniu zostało wprost wskazane, że materialnoprawny charakter zaskarżonych regulacji uniemożliwia pod-danie ich kontroli zgodności z art. 45 Konstytucji, a zatem z normami konstytucyjnymi, które dotyczą gwarancji proceduralnych (procesowych). Natomiast, jak trafnie podkreślił Trybunał w zaskarżonym orzeczeniu, wzorce kontroli wynikające z art. 20, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1 Konstytucji nie mają związku z treścią zakwestionowanych przepisów, dlatego zarzuty ich naruszenia są oczywiście bezzasadne. Wywody zawarte w zażaleniu dotyczące – jak to ujął skarżący – doprecyzowania, że zaskarża art. 77 ust. 1 k.p. w zakresie dotyczącym zwrotu „poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy”, wydają się w rzeczywistości dotyczyć art. 775 § 1 k.p. Zgodnie bowiem z niezaskarżonym art. 77 § 1 k.p. stosunek pracy między spółdzielnią pracy a jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę. Powyższe ustalenie nie zmienia oceny zasadności odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części dotyczącej niezgodności art. 2 ust. 7 u.c.p.k. oraz art. 775 § 1 i 5 k.p. z art. 2 Konstytucji. Jak słusznie uznał Trybunał w zakwestionowanym rozstrzygnię-ciu, przedstawione w skardze uzasadnienie zarzutów dotyczyło innych, niezakwestionowa-nych przepisów art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w zw. z § 97, § 8, § 13 i § 16 rozporządzenia MPiPS z 2013 r., z których wynika sposób określania należności za po-dróże służbowe. Ponadto zawarte dopiero w zażaleniu twierdzenia skarżącego, że kwestionuje zwrot „poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy” należy ocenić jako spóźnione. Natomiast odwołanie się do treści uzasadnień orzeczeń sądów powszechnych jako potwierdzenia niekonstytucyjności art. 775 § 1 k.p. dotyczy stosowania prawa w konkretnej sprawie, a to – chociażby nawet błędne – nie podlega kognicji Trybunału Konstytucyjnego. Jak słusznie zauważył Trybunał, w uzasadnieniu postanowienia z 10 sierpnia 2017 r., z art. 278 § 1 k.p.c. nie wynika, kto może zostać biegłym, ani co jest podstawą orzeczenia wy-dawanego w postępowaniu cywilnym. Twierdzenia skarżącego zawarte w zażaleniu, zgodnie z którymi naruszenie art. 45 Konstytucji wynika z „dopuszczenia do kształtowania poglądu są-du na przedmiot sprawy przez osoby, których wiedza »specjalna« nie została zweryfikowana w żaden sposób naukowy”, nie ma zatem związku z treścią tego przepisu. OTK ZU B/2017 Ts 85/17 poz. 266 4 W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.