Ts 87/23
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2025-01-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 9a ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zakresie w jakim wyklucza możliwość wyboru sposobu opodatkowania przy przystąpieniu do spółki w trakcie trwania roku podatkowego, narusza art. 64 ust. 1-3 w związku z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny postanowił nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej, stwierdzając, że skarga spełnia wszystkie wymogi formalne i materialne przewidziane dla wstępnego rozpoznania. Trybunał uznał, że zarzuty nie są oczywiście bezzasadne, a przedmiot kontroli został precyzyjnie określony, co stanowi podstawę do wszczęcia postępowania merytorycznego.Stan faktyczny
Skarżący M.D. zaskarżył decyzje organów podatkowych dotyczące wysokości podatku dochodowego za rok 2015, wynikające z braku możliwości wyboru sposobu opodatkowania po przystąpieniu do spółki w trakcie roku podatkowego. Sprawa przeszła przez wszystkie instancje administracyjne i sądowe, kończąc się wyrokiem NSA z 24 listopada 2022 r. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną, twierdząc naruszenie prawa własności, zasady równości oraz demokracji prawnej.Rozstrzygnięcie
Nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 maja 2025 r. Pozycja 135 POSTANOWIENIE z dnia 15 stycznia 2025 r. Sygn. akt Ts 87/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.D. o zbadanie zgodności: art. 9a ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fi-zycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.) „w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 maja 2011 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności go-spodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011.131.764) (…) – w jego brzmieniu w 2015 r. (…) w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci braku realnej możliwości wyboru sposobu opodatkowania w przypadku przystąpienia do spółki w trakcie trwania roku podatkowego” z art. 64 ust. 1-3 w związku z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 kwietnia 2023 r. (data nadania) M.D. (dalej: skarżący), wystąpił z żądaniem, przytoczonym w kompa-rycji niniejszego postanowienia, na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją z 20 marca 2019 r. (nr […]) Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L., który decyzją z 7 czerwca 2019 r. (znak: […]) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem z 26 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę wniesioną na wyżej wymienione rozstrzygnięcie. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 listopada 2022 r. (sygn. akt […]) oddalającym skargę kasacyjną, który dorę-czono pełnomocnikowi skarżącego 30 stycznia 2023 r. i który wskazany został jako ostatecz-ne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 21 lipca 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 11 sierpnia 2023 r.) wezwano skarżącego do usunięcia braku
OTK ZU B/2025 Ts 87/23 poz. 135 2 formalnego wniesionej skargi przez doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgod-ność z oryginałem wszystkich załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną (z wyjąt-kiem pełnomocnictwa). Skarżący usunął brak w ustawowo przewidzianym terminie. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 18 czerwca 2024 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżącego 19 czerwca 2024 r.) wezwano skarżącego do usunięcia bra-ków formalnych wniesionej skargi przez: 1) udokumentowanie daty doręczenia wyroku Na-czelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2022 r. (sygn. akt […]) wskazanego jako ostateczne rozstrzygnięcie (tj. poświadczenie za zgodność z oryginałem) wraz z czterema kopiami; 2) poinformowanie, czy od orzeczenia wskazanego w punkcie 1 wniesiono nadzwy-czajny środek zaskarżenia; 3) wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżony przepis, w zakresie wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej, narusza wolności lub prawa skarżącego oraz uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu, z powołaniem argu-mentów lub dowodów na jego poparcie (wraz z czterema kopiami). Pismem z 2 lipca 2024 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. W ocenie skarżącego niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest unie-możliwienie mu wybrania podstawy opodatkowania. Narusza to nie tylko zasadę demokra-tycznego państwa prawa, ale także zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stano-wionego przez nie prawa. Nadto skarżący podniósł, że takie ukształtowanie obowiązującego prawa ogranicza jego prawo własności i „nierówno je chroni” z uwagi na uniemożliwienie mu rozsądnego wyboru podstawy opodatkowania. W konkluzji stwierdził, że poprzez różnicowa-nie sytuacji podatników w zależności od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej lub przy-stąpienia do spółki, naruszona została także zasada równości. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me-rytorycznego rozpoznania, ponieważ: a) została sporządzona przez adwokata, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postę-powaniu przed Trybunałem, b) wyczerpana została przysługująca skarżącemu droga prawna, ponieważ od wyro-ku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2022 r. (sygn. akt […]) nie przysługu-je żaden zwykły środek zaskarżenia, c) dochowany został, przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone skarżącemu 30 stycznia 2023 r., a skargę konstytucyjną wniesiono do Try-bunału Konstytucyjnego 25 kwietnia 2023 r. (data nadania), d) określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), tj. art. 9a ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.) „w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 maja 2011 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011.131.764) (…) – w jego brzmieniu w 2015 r. (…) „w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci braku realnej możliwości wyboru sposobu opodatkowania w przypadku przystąpienia do spółki w trakcie trwania roku podatkowego”,
OTK ZU B/2025 Ts 87/23 poz. 135 3 e) wskazano, które konstytucyjne wolności i prawa oraz w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), tj. art. 64 ust. 1-3 w związku z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, f) przedstawiono uzasadnienie sformułowanych przez skarżącego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu-walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, sformułowa-ne zaś w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RPart. 2 Konstytucji RPart. 32 ust. 1 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło