Ts 88/18

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2018-06-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania cywilnego na podstawie art. 4011 k.p.c. oraz czy przepisy k.p.c. wykluczające taką możliwość naruszają Konstytucję RP?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nie rozstrzygał merytorycznie zarzutów skarżącego, lecz stwierdził, że skarga konstytucyjna spełnia wymogi formalne i nie jest oczywiście bezzasadna, w związku z czym nadał jej dalszy bieg. W uzasadnieniu wskazano, że skarga dotyczyła możliwości wznowienia postępowania w świetle wyroku TK sygn. SK 31/15, który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis dopuszczający nadanie klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi spółki jawnej.
Stan faktyczny
Skarżący J.B. był wspólnikiem spółki jawnej, przeciwko której wydano tytuł egzekucyjny. Po ustąpieniu ze spółki, na jego osobę nadano klauzulę wykonalności. Skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok TK sygn. SK 31/15, który uznał taką praktykę za niezgodną z Konstytucją. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie, wskazując, że wyrok interpretacyjny TK nie jest podstawą do wznowienia postępowania w trybie art. 4011 k.p.c. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną, zarzucając naruszenie prawa do sądu i równości wobec prawa.
Rozstrzygnięcie
nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 października 2018 r. Pozycja 152 POSTANOWIENIE z dnia 28 czerwca 2018 r. Sygn. akt Ts 88/18* Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.B. w sprawie zgodności: 1) art. 4011 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne-go (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.) rozumianego w ten sposób, że wyłącza możliwość wznowienia postępowania w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku interpretacyjnego, stwierdzającego w sentencji nie-zgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z art. 190 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, 2) art. 399 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.) rozumianego w ten sposób, że wyłącza możliwość wznowienia postępowania o nadanie klauzuli wykonal-ności przeciwko wspólnikowi spółki jawnej z art. 190 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 22 maja 2018 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej J.B. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność: po pierwsze, art. 4011 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.; dalej: k.p.c.) rozumianego w ten sposób, że wyłącza możliwość wznowienia postępowania w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku interpretacyjnego, stwierdzającego w sentencji niezgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, z art. 190 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 * Postanowieniem z 17 lipca 2018 r. sprostowano oczywistą omyłkę pisarską. OTK ZU B/2018 Ts 88/18 poz. 152 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; po drugie, art. 399 § 1 i § 2 k.p.c. rozumianego w ten sposób, że wyłącza możliwość wznowienia postępowania o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi spółki jawnej, z art. 190 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą: Skarżący 23 maja 2013 r. zawarł porozumienie o ustąpienie ze spółki działającej pod firmą – Firma Budowlana […] spółka jawna. Sąd Okręgowy w K. Wydział IX Gospodarczy (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 13 sierpnia 2015 r. zasądził od strony pozwanej – Firma Budowlana […] na rzecz strony powodowej – Przedsiębiorstwo Produkcyjno […] kwotę 216 642,76 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kwotę 18353,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Wskazanemu wyrokowi Sąd Okręgowy w K., postanowieniem z 29 sierpnia 2016 r., nadał klauzulę wykonalności przeciwko S.S. w całości oraz skarżącemu w zakresie kwoty 199 287, 78 zł. Skarżący oraz S.S. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, które następnie zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z 17 stycznia 2017 r. Skarżący, 2 stycznia 2018 r., wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z 17 stycznia 2017 r. Podstawą skargi było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 3 października 2017 r. o sygn. SK 31/15 (OTK ZU A/2017, poz. 62). Postanowieniem z 12 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny w K. odrzucił skargę wskazując, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym w postępowaniu klauzulowym. Ponadto zaznaczył, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające w sentencji niezgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego, które nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 4011 k.p.c. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które Sąd Apelacyjny w K. odrzucił postanowieniem z 23 marca 2018 r., wskazując na jego niedopuszczalność. 3. W ocenie skarżącego, zaskarżone przepisy naruszają: prawo do wznowienia postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji) w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność z Konstytucją normy prawnej, która była podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego, zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), zasadę niedopu-szczalności wyłączenia prawa do sądu, która może być uchylona tylko na mocy przepisów konstytucyjnych lub reguł mających umocowanie konstytucyjne oraz zasady nienaruszalności istoty praw i wolności oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), zasady zakazu zamykania drogi sądowej (art. 77 ust. 2 Konstytucji). Skarżący wiąże naruszenie swoich konstytucyjnych praw i wolności z brakiem możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. w sytuacji wydania przez Trybunał wyroku interpretacyjnego – w przypadku skarżącego: wyroku Trybunału Konsty-tucyjnego z 3 października 2017 r. W powyższym wyroku Trybunał stwierdził, że art. 7781 k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszcza nadanie przez sąd tytułowi egzekucyjnemu, wydanemu przeciwko spółce jawnej, klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi tej spółki, niebędącemu już wspólnikiem w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której wydany został tytuł egzekucyjny przeciwko spółce jawnej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Skarżący wskazuje również, że brak możliwości wznowienia postępo-wania w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi spółki jawnej wyklucza jakiekolwiek praktyczne znaczenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 października 2017 r. sygn. SK 31/15 (OTK ZU A/2017, poz. 62). OTK ZU B/2018 Ts 88/18 poz. 152 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. 2. Skargę konstytucyjną sporządził i wniósł adwokat, który załączył do skargi stosowne pełnomocnictwo. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z 12 lutego 2018 r. jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. Dochowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Ostateczne rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 22 lutego 2018 r. , skargę zaś wniesiono 22 maja 2018 r. W ocenie Trybunału skarżący prawidłowo wskazał, które przysługujące mu konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także należycie uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 3. Skoro złożona skarga, w powyższym zakresie spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK i nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, to – na podstawie art. 61 ust. 2 tej ustawy –zasadne było nadanie jej dalszego biegu.

Powołane przepisy

art. 190 ust. 4 Konstytucji RPart. 32 ust. 2 Konstytucji RPart. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 77 ust. 2 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło