Ts 88/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 marca 2020 r. Pozycja 113 POSTANOWIENIE z dnia 29 stycznia 2020 r. Sygn. akt Ts 88/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.C. w sprawie zgodności: art. 117 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) z: art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konsty-tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 czerwca 2019 r. (data nadania), J.C. (dalej: skarżący) reprezentowany przez radcę prawnego ustanowio-nego z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 9 lutego 2018 r. skarżący wraz z powodem Ł.K. wniósł pozew o odszkodowanie i za-dośćuczynienie za szkodę oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd Okręgowy w W. I Wydział Cywilny postanowieniem z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […]) zwolnił skarżącego oraz powoda Ł.K. od kosztów sądowych w całości oraz oddalił ich wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący wniósł 7 czerwca 2018 r. zażalenie, które postanowieniem z 5 września 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w W. oddalił. 2. Zdaniem skarżącego, art. 117 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.), nakłada na sąd obowiązek ustanowie-nia pełnomocnika w każdej sytuacji, w której udział, ze względu na stan i okoliczności sprawy, jest uzasadniony. Z tego względu ocena sądu dotycząca konieczności ustanowienia pełnomoc-nika z urzędu w danej sprawie nie daje gwarancji jednakowego traktowania osób wnioskują-cych o pełnomocnika z urzędu. Skarżący uważa, że kwestionowany przepis narusza konstytucyjne prawo do odpowied-nio ukształtowanej procedury sądowej, ponieważ pozostawia sądowi zbyt szeroki margines de-cyzyjny przy ocenie potrzeby powołania pełnomocnika z urzędu, przez co wprowadza nieprze-widywalność postępowania wpadkowego. OTK ZU B/2020 Ts 88/19 poz. 113 2 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 21 listopada 2019 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej polegających m.in. na: doręczeniu kopii wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej złożonego w administracji Aresztu Śledczego w S. G.; udokumentowaniu: daty złożenia tego wniosku, a także daty doręczenia pełnomocnikowi pisma Okręgowej Izby Rad-ców Prawnych, w którym został wyznaczony dla skarżącego pełnomocnikiem z urzędu. Pismem procesowym z 6 grudnia 2019 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego usto-sunkował się do zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub inny organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wol-nościach, prawach lub obowiązkach określonych w Konstytucji. Skarga konstytucyjna jest nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, którego merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK). Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpozna-niu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymaganiom, szczególnie tym, które wynikają z Konstytucji, a także, czy nie za-chodzą przesłanki, o których mowa w art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia wymagania formalne, uzasadnia-jące przekazanie jej do oceny merytorycznej. 2.1. Skargę sporządził radca prawny – pełnomocnik z urzędu – ustanowiony przez sąd w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej, w związku z postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z 5 września 2018 r. (sygn. akt […]) oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […]) w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 2.2. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gdyż postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. zostało doręczone skarżącemu 13 września 2018 r. Od tej daty rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesie-nia skargi konstytucyjnej. Termin ten uległ zawieszeniu 20 września 2018 r., czyli w dniu zło-żenia przez skarżącego do administracji Aresztu Śledczego w G. wniosku o ustanowienie peł-nomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej (trwał 7 dni). Po wydaniu przez Sąd Rejonowy 28 stycznia 2019 r. postanowienia (sygn. akt […]) o ustanowieniu dla skarżą-cego radcy prawnego z urzędu, Okręgowa Izba Radców Prawnych w G. w piśmie z 22 lutego 2019 r., wyznaczyła imiennie pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Pismo to pełnomocnik skarżącego otrzymał 18 marca 2019 r. Rozpoczęcie dalszego biegu trzymiesięcz-nego terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej nastąpiło więc 19 marca 2019 r., gdy do jego OTK ZU B/2020 Ts 88/19 poz. 113 3 upływu pozostały 83 dni. Termin do wniesienia skargi konstytucyjnej upływał zatem 9 czerwca 2019 r. natomiast skarga została wniesiona do Trybunału 7 czerwca 2019 r. (data nadania). 2.4. Przedmiotem skargi jest art. 117 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu: „Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny” – zakwestionowany w związku z art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2.5. Trybunał stwierdza, że kwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis był pod-stawą prawną rozstrzygnięcia, w którym orzeczono o prawach skarżącego. Na podstawie art. 117 § 5 k.p.c. Sąd Okręgowy w W. wydał bowiem postanowienie z 23 maja 2018 r. odda-lające wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, które zostało zaskarżone, a następnie utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w W. postanowieniem z 5 marca 2018 r. 2.6. W skardze konstytucyjnej skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p. TK), określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazał przy-sługujące mu konstytucyjne prawa i określił, w jaki sposób zostały jego zdaniem naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 3. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia wymagania formalne wynikające z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 53 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, co uzasadnia nadanie jej, na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK, dalszego biegu. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.