Ts 89/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 listopada 2020 r. Pozycja 341 POSTANOWIENIE z dnia 26 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 89/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.K. w sprawie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapo-bieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) z art. 2, art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej; 2) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w związ-ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 maja 2020 r. (data nadania) K.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełno-mocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycz-nego. Postanowieniem z 14 sierpnia 2014 r. (znak: […], nr […]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 500 zł z powodu uchy-lania się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi, chorobie Heinego-Medina oraz inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae, zgodnie z tytułem wykonawczym z 4 czerwca 2014 r. nr […]. Od wymienionego postanowienia skarżący odwołał się do Ministra Zdrowia (dalej: Minister), który postanowieniem z 2 listopada 2016 r. (znak: […]; dalej: postanowienie Mini-stra) utrzymał je w mocy. Skarga skarżącego na to orzeczenie została oddalona przez Woje-wódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 13 listopada 2017 r. (sygn. akt […]). OTK ZU B/2020 Ts 89/20 poz. 341 2 Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Są-du Administracyjnego (dalej: NSA), który wyrokiem z 18 lutego 2020 r. (sygn. akt […]) ją oddalił. W uzasadnieniu NSA podniósł, że „[o]bowiązek szczepienia jest obowiązkiem wyni-kającym z mocy prawa” (s. 7 wyroku). Wskazał także, że wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz grupy osób zobowiązane do poddania się tym szczepieniom, wiek i inne okoliczności, stanowiące przesłankę do nałożenia tego obowiązku, zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwal-czaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) oraz w rozpo-rządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086, ze zm.). Zaskarżone przepisy – zdaniem skarżącego – naruszają prawo do prywatności oraz prawo do decydowania o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji), jak również zasadę dostatecznej określoności przepisów prawa (art. 2 Konstytucji). Stwierdził, że art. 68 ust. 4 Konstytucji nie przesądza o tym, czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stosowane na zasadzie dobrowolności, czy też przymusu leczniczego. W ocenie skarżącego ograniczenie powyższych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, konieczności oraz nie nastąpiło na podstawie ustawy. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 czerwca 2020 r. skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez doręczenie: 1) odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Ministra; 2) pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skar-żącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, wraz z trzema kopiami. Skarżący usunął braki w ustawowym terminie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do mery-torycznego rozpoznania albowiem: 1) skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do spo-rządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżącego w po-stępowaniu przed Trybunałem; 2) skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ od wyroku Naczel-nego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2020 r. (sygn. akt […]) nie przysługuje żaden zwy-kły środek zaskarżenia; 3) dochowany został przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 9 marca 2020 r., a skarga konstytucyjna zosta-ła wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 26 maja 2020 r. (data nadania); 4) prawidłowo określony został przedmiot kontroli, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i cho-rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo-wiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.; dalej: rozporządzenie) OTK ZU B/2020 Ts 89/20 poz. 341 3 oraz art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia. Powyższe przepisy statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym; 5) zakwestionowanym w skardze przepisom skarżący zarzucił naruszenie prawa do prywatności oraz prawa do decydowania o swoim życiu osobistym; 6) skarżący prawidłowo wskazał, w jaki sposób – jego zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zarzucił bowiem, że wyłączają one możliwość podjęcia decyzji o odmowie przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szcze-pieniom albo przez ich opiekunów prawnych lub faktycznych. Podniósł, że ograniczenie wyżej wymienionych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, gdyż obowiązkowe szcze-pienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym znacznym ryzykiem. Wskazał jedno-cześnie na brak specjalnego funduszu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Skarżący stwierdził też, że występujące w ni-niejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołał się na przykłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skar-żącego przedmiotowe ograniczenie nie nastąpiło na podstawie ustawy, gdyż ilość dawek po-szczególnych szczepionek, jak również lata i miesiące, w których należy podać szczepionkę, wynikają z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego. Trybunał zwraca uwagę, że skarżący kwestionuje obowiązek poddania się szczepie-niom ochronnym, który wynika z ustawy. W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowa-nia egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez organ administracji publicz-nej. W konsekwencji skarżący nie ma możliwości uzyskania ostatecznego orzeczenia, wydanego w jego indywidualnej sprawie, którego podstawą prawną byłyby kwestionowane przepisy. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego za-rzuty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK), Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.