Ts 9/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 lutego 2020 r. Pozycja 61 POSTANOWIENIE z dnia 11 grudnia 2019 r. Sygn. akt Ts 9/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Andrzej Zielonacki Mariusz Muszyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 15 lutego 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej P.R., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 11 stycznia 2017 r. P. R. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) i ustawą z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 197, poz. 1306) – „w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykro-czenie skarbowe również w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania przygotowawczego nastą-piło wobec braku uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego” – z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 15 lutego 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 20 lu-tego 2019 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyj-nej uznając, że kwestionowana w skardze norma prawna nie stanowiła podstawy ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie objętej badaną skargą konstytucyjną. Pismem z 27 lutego 2019 r. skarżący – dochowując ustawowego terminu – wniósł zażalenie na to postanowienie, zaskarżając je w całości. OTK ZU B/2020 Ts 9/17 poz. 61 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. W myśl art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdził, że zażalenie skarżącego zasługuje na uwzględnienie, a badanej skardze konstytucyjnej należy nadać dalszy bieg. 2.1. Skarżący zakwestionował konstytucyjność art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.; dalej: o.p.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) i ustawą z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 197, poz. 1306) – „w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu ter-minu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania kar-nego lub postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe również w sytua-cji, gdy wszczęcie postępowania przygotowawczego nastąpiło wobec braku uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego” . W ocenie skarżącego, niekonstytucyjny charakter kwestionowanej w skardze normy prawnej wynika z tego, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatko-wego wskutek wszczęcia postępowania karnego lub karnego skarbowego, w razie braku uza-sadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego, narusza jego prawo własności (art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji) w związku z zasadami demokratycznego państwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji). 2.2. W zaskarżonym postanowieniu Trybunału z 15 lutego 2019 r. o odmowie nadania skardze dalszego biegu stwierdzono, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), wydając ostateczne orzeczenie w sprawie (wyrok z 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt […]; dalej: wyrok NSA), nie badał skargi kasacyjnej pod kątem zgodności zapadłych w sprawie rozstrzygnięć z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Z tego względu w postanowieniu tym Trybunał stwierdził, że zarzut niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi ma cha-rakter abstrakcyjny, niepowiązany z ostatecznym rozstrzygnięciem wydanym w indywidual-nej sprawie skarżącego i odmówił nadania skardze dalszego biegu twierdząc, że nie spełnia ona wymogu określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. 2.3. W zażaleniu skarżący wyjaśnił, że jednym z zarzutów wniesionej do NSA skargi kasacyjnej było naruszenie przez organ podatkowy kwestionowanego art. 70 § 6 pkt 1 o.p. „poprzez przyjęcie, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego w sytuacji gdy brak było podejrzenia popełnienia czynu zabronionego, pociąga za sobą spoczywanie terminu przedaw-nienia zobowiązania podatkowego”. Rozpoznając ten zarzut NSA wyjaśnił, że „skarżącemu nie udało się natomiast postawić zarzutu, pozwalającego badać, że miało dojść do niewłaści-wego zawieszenia biegu terminu przedawnienia”, gdyż – co należy z tego wywieść – tylko OTK ZU B/2020 Ts 9/17 poz. 61 3 w takim zakresie (ograniczonym wobec jednoznacznej treści normatywnej rzeczonej normy), NSA uznał się za właściwy do jej wykładni i zastosowania w tej sprawie. NSA stwierdził więc, że skoro na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku. Skarżący podkreślił również, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, wnosił o wystąpienie do Try-bunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o stwierdzenie niekonstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 o.p. 2.4. Z tego względu kwestionowany art. 70 § 6 pkt 1 o.p. stanowił podstawę wyroku NSA, który stwierdził, że wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia, do którego doszło na podstawie tego przepisu, skarżący jest zobowiązany do spełnienia świadczenia podatko-wego. Problem konstytucyjny prezentowany w badanej skardze nie dotyczy więc tego, czy w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu, lecz tego, czy do zawieszenia, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. powinno dochodzić również w sytuacji braku podej-rzenia popełnienia przez podatnika czynu zabronionego. 3. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny, po dokonaniu analizy zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu oraz po ponownej ocenie skargi i zaprezentowanego w niej problemu konstytucyjnoprawnego uznał, że podsta-wa odmowy była nieprawidłowa, a skardze należy nadać dalszy bieg.