Ts 9/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 września 2022 r. Pozycja 141 POSTANOWIENIE z dnia 26 maja 2022 r. Sygn. akt Ts 9/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Jakub Stelina, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na punkt drugi postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 23 lipca 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyj-nej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 stycznia 2020 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu ,,jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2; art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 370 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego w zakresie zwrotu ,,nieopłaconą” z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 3) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Zdaniem skarżącego w wyniku zastosowania zakwestionowanego przepisu zostało naruszone jego konstytucyjne prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a tym samym wynikająca z art. 2 Konstytucji zasada sprawiedliwości społecznej. OTK ZU B/2022 Ts 9/20 poz. 141 2 2. Postanowieniem z 23 lipca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 2 sierpnia 2021 r.) Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg w za-kresie badania zgodności art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.) z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji oraz odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. Odmowa nadania skardze dalszego biegu dotyczyła art. 370 k.p.c., który – w ocenie Trybunału – nie był podstawą wydania postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]). W związku z tym skarga w zakresie, w jakim jej przedmiotem uczy-niono ten przepis, nie spełniała podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konsty-tucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. W odniesieniu do art. 130 § 1 k.p.c. Trybunał wskazał, że skarżący nie uzasadnił zarzutów skierowanych przeciwko temu przepisowi, ponieważ przedstawione przez niego wywody nie odnoszą się do treści norma-tywnej tego przepisu, a w rzeczywistości dotyczą warunków zwalniania od kosztów sądo-wych. W tym zakresie skarga nie spełnia warunku wskazanego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Trybunał odmówił także nadania biegu skardze w zakresie, w jakim jej przedmio-tem uczyniono art. 77 § 9 p.u.s.p. z powodu niespełnienia przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. 3. W zażaleniu z 9 sierpnia 2021 r. (data nadania) skarżący zakwestionował punkt 2 postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 23 lipca 2021 r. Wniósł o uchylenie zaskarżone-go postanowienia i skierowanie do rozpoznania skargi o uznanie: 1) art. 130 § 1 k.p.c. w za-kresie zwrotu ,,jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” za niezgodny z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji; art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 2) art. 370 k.p.c. w zakresie zwrotu ,,nieopłaconą” za niezgodny z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji. Skarżący podniósł, że wprawdzie art. 370 k.p.c. został ,,uchylony nowelizacją w 2019 r.”, jednak zgodnie z art. 59 ust. 3 u.o.t.p.TK ,,nie umarza się postępowania o ile jest to konieczne do ochrony konstytucyjnych wolności lub praw”. Uzasadnia, że skarżony prze-pis wywarł skutek w zakresie jego praw i wolności, ponieważ ,,z użyciem tegoż przepisu od-mówiono nadania biegu zażaleniu skarżącego na zarządzony zwrot pozwu”. Zdaniem skarżą-cego Trybunał, odmawiając nadania skardze dalszego biegu w zakresie art. 130 § 1 k.p.c., ,,nietrafnie odczytał intencję skarżącego w ramach której uzasadniał on niekonstytucyjność zaskarżonej normy prawnej”. Skarżący nie zakwestionował odmowy nadania skardze dalsze-go biegu w zakresie art. 77 § 9 p.u.s.p. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. OTK ZU B/2022 Ts 9/20 poz. 141 3 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawi-dłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Zdaniem skarżącego, pomimo uchylenia obowiązywania art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) nowelizacją z 2019 r., powinien on zostać poddany kontroli konstytucyjności, gdyż na skutek jego zastosowania doszło do nieodwracalnego naruszenia praw skarżącego. Przedstawione w zażaleniu zarzuty nie odnoszą się jednak do wskazanej w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z 23 lipca 2021 r. podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem uczyniono art. 370 k.p.c. Trybunał stwierdził bo-wiem, że przepis ten nie był podstawą wydania postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]), wskazanego przez skarżącego jako ostateczne orzecze-nie. W związku z tym nie został spełniony podstawowy warunek wniesienia skargi konstytu-cyjnej określony w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowany w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Mając na uwadze, że zakwestionowany przepis nie był podstawą wydania osta-tecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, dla badania spełnienia przez skargę przesłanek nadania jej dalszego biegu nie miało znaczenia, czy pomimo uchylenia art. 370 k.p.c. wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw (art. 59 ust. 3 u.o.t.p.TK). Dlatego zarzuty skarżącego w tym zakresie należy uznać za bezpodstawne. 4. W złożonym środku odwoławczym skarżący wskazał, że w odniesieniu do art. 130 § 1 k.p.c. Trybunał ,,nietrafnie odczytał intencję skarżącego w ramach której uzasadniał on niekonstytucyjność zaskarżonej normy prawnej”. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK Trybunał, orzekając zarówno w rozpoznaniu wstępnym, jak i merytorycz-nym, związany jest – co do zasady – zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytu-cyjnej. Trybunał, który związany jest granicami skargi, nie może więc rozszerzać lub modyfi-kować istoty zarzutu skargi. Art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK wskazuje zaś, że to na skarżącym spoczywa obowiązek uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wska-zaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowo-dów na jego poparcie. W zakwestionowanym postanowieniu Trybunał zauważył, że uzasad-nienie skargi nie dotyczyło treści normatywnej zakwestionowanego przepisu. Przywołane przez skarżącego dowody i argumenty odnosiły się do niekonstytucyjności mechanizmu zwolnienia od kosztów sądowych i to na tym zagadnieniu skarżący koncentrował swoje roz-ważania. Uzasadnienie skargi dotyczyło zatem kwestii, która została normatywnie uregulo-wana w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 755, ze zm.). W związku z tym, że zarzut skargi dotyczył art. 130 § 1 k.p.c., natomiast uzasadnienie zarzutu nie odnosiło się do normatywnej treści tego przepisu, skarga nie spełniała w tym zakresie przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.