Ts 91/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 maja 2024 r. Pozycja 90 POSTANOWIENIE z dnia 23 stycznia 2024 r. Sygn. akt Ts 91/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 13 października 2020 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesie-nia skargi konstytucyjnej i odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej E.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 czerwca 2020 r. (data nadania) E.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2020 poz. 755, ze zm.) w zakresie, w jakim „przewiduje zbyt rygorystyczne wymagania dotyczące zwolnie-nia od kosztów sądowych dla osób fizycznych” z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 13 października 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 2 listopada 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie ter-minu do wniesienia skargi konstytucyjnej i odmówił nadania dalszego biegu skardze z uwagi na niedochowanie trzymiesięcznego terminu do jej wniesienia. Wyjaśnił, że termin do złoże-nia skargi konstytucyjnej ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Trybu-nał stwierdził ponadto, że sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytu-cji nie dotyczy treści zaskarżonego przepisu, lecz jego zastosowania w sprawie skarżącej i z tego względu nie może stanowić przedmiotu postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym. W związku z wystąpieniem podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu Try-bunał pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania postanowie-nia Sądu Okręgowego w W. z 24 stycznia 2019 r. (sygn. akt […]). OTK ZU B/2024 Ts 91/20 poz. 90 2 3. W zażaleniu z 4 listopada 2020 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowanemu po-stanowieniu zarzuciła naruszenie: a) art. 169 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w związku z art. 36 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) „poprzez jego niezastosowanie i brak przywrócenia terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej wynikające z niezasadnego uzna-nia, że termin na wniesienie skargi konstytucyjnej określony w art. 77 ust. 1 [u.o.t.p.TK] jest terminem materialnoprawnym i zawitym, a co za tym idzie nie podlega on przywróceniu w trybie ww. przepisu, podczas gdy termin ten musi być traktowany jako termin procesowy”; b) art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK „poprzez uznanie, że skarga konstytucyjna nie spełnia warunków formalnych, co uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu, podczas gdy skarga została złożona prawidłowo, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na jej wniesienie i zawierała prawi-dłowo sformułowany zarzut [niezgodności] z Konstytucją RP przedmiotowego przepisu. Skarżąca wniosła o: zmianę kwestionowanego postanowienia w całości, przywrócenie terminu do wniesienia skargi i nadanie jej dalszego biegu, wydanie postanowienia tymczaso-wego wstrzymującego postępowanie przed Sądem Okręgowym w W. o sygn. akt […] w przedmiocie wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 24 stycznia 2019 r. (sygn. akt jak wyżej) oraz będącego jego następstwem postępowania w przedmiocie zwrotu pozwu do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpo-znania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawi-dłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie. 2.1. W zakwestionowanym postanowieniu Trybunał trafnie przesądził, że określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK termin do złożenia skargi konstytucyjnej nie podlega przywróceniu. Skarga konstytucyjna nie jest bowiem zwykłą czynnością procesową w normalnym toku in-stancji, zaś termin do jej wniesienia ma charakter materialnoprawny, wyznaczający czasowe granice dla podjęcia przez skarżącego obrony przysługujących mu praw i wolności konstytu-cyjnych przez zakwestionowanie w skardze konstytucyjnej generalnego aktu normatywnego (zob. postanowienie TK z 21 stycznia 1998 r, sygn. Ts 2/98, OTK ZU nr 2/98, poz. 21). Skut-kiem upływu terminu do złożenia skargi konstytucyjnej jest wygaśnięcie prawa do jej wnie-sienia. Skarżąca nie może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do złożenia skargi, ponieważ termin ten nie ma – wbrew jej twierdzeniom – charakteru procesowego. W tej sytu-acji Trybunał zasadnie odrzucił jako niedopuszczalny wniosek skarżącej i uznał skargę za złożoną po upływie ustawowego terminu. OTK ZU B/2024 Ts 91/20 poz. 90 3 2.2. Trybunał zwraca uwagę, że poza stwierdzeniem niedochowania terminu do wnie-sienia skargi konstytucyjnej wskazał w zaskarżonym postanowieniu na wystąpienie drugiej samodzielnej podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu, wynikającej ze skierowania jej zarzutów wobec sposobu zastosowania zakwestionowanego przepisu w sprawie skarżącej. Trybunał podkreślił, że zarzuty te dotyczą w istocie błędnego oszacowania przez sądy warto-ści majątku skarżącej i niesłusznego oddalenia złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W zażaleniu skarżąca nie podjęła polemiki z powyższym ustaleniem Trybunału. Nie przedstawiła tym samym argumentów, które mogłyby skutkować podważeniem powołanej podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2.3. Z uwagi na okoliczność, że skarga konstytucyjna nie może zostać rozpoznana me-rytorycznie przez Trybunał Konstytucyjny, wniosek skarżącej o wydanie postanowienia tym-czasowego należało pozostawić bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.