Ts 92/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 listopada 2020 r. Pozycja 370 POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2020 r. Sygn. akt Ts 92/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Z.P. o zbadanie zgodności: art. 15h ust. 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że „przewiduje w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na broń szczególne ograniczenie do-wodowe w postaci braku możliwości oceny dowodu w postaci ostatecznego orzeczenia lekarskiego (wydanego w oparciu o art. 15h ustawy o broni i amuni-cji), w szczególności poprzez brak możliwości kontroli instancyjnej tego orze-czenia”, z art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospo-litej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 czerwca 2020 r. (data nadania), Z.P. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 1.1. Wnioskiem z 1 lutego 2016 r. skarżący wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. (dalej też: organ) o wydanie pozwolenia na pięć egzemplarzy broni palnej my-śliwskiej do celów łowieckich. Wskazał w nim, że taka ilość broni zapewni mu możliwość prawidłowego, zgodnego z prawem i etycznego wykonywania różnego rodzaju polowań oraz doskonalenie umiejętności strzeleckich; podał także, że od 1986 r. jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego i należy do Koła Łowieckiego nr […], posiada podstawowe oraz selek-cjonerskie uprawnienia do wykonywania polowania. Do wniosku skarżący załączył orzecze-nie lekarskie nr […] z 28 stycznia 2016 r. oraz orzeczenie psychologiczne nr […] z 18 stycz-nia 2016 r. o braku przeciwwskazań do dysponowania bronią. 1.2. W toku postępowania organ uzyskał informację z Krajowego Rejestru Karnego, że skarżący w nim nie figuruje, oraz pozytywny wywiad środowiskowy z Komendy Powia- OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 2 towej Policji w R. Ustalił również, że w przeszłości skarżący posiadał pozwolenie na broń, jednakże decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z 26 czerwca 2012 r. pozwolenie to zostało cofnięte na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a usta-wy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, ze zm.; dalej: u.b.a.). Organ uzyskał ponadto informację, że decyzją Starosty Powiatowego w R. z 13 czerwca 2011 r. z powodów zdrowotnych cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Z uwagi na powyższe – w celu wyjaśnienia, czy skarżący posiadał zdolność psychofi-zyczną do dysponowania bronią – Komendant Wojewódzki w P., na podstawie art. 15h ust. 1 i 2 oraz ust. 3 pkt 1 u.b.a., wniósł 25 marca 2016 r. odwołanie od orzeczenia lekarskiego nr […] oraz orzeczenia psychologicznego nr […], o czym powiadomił skarżącego. Do Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. 16 sierpnia 2016 r. wpłynęło ostateczne orzeczenie lekarskie nr […] z 3 sierpnia 2016 r., stwierdzające, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a. i nie może dysponować bronią. Organ uzyskał również ostateczne orzeczenie psychologiczne nr […] z 10 maja 2016 r., stwierdzające, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i może dysponować bronią. 1.3. Pismem z 7 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowa-dzenie dowodu i włączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej z badań lekarskich skar-żącego wykonanych w Centrum Medycyny Pracy. Postanowieniem z 18 października 2016 r. (znak: […]) organ odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego z powodu tego, że okoliczności dotyczące żądania zostały już stwierdzo-ne i udowodnione orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie odwoławczym, które jest dla organów Policji wiążące. 1.4. Decyzją z 18 października 2016 r. (znak: […]) Komendant Wojewódzki Policji w P., na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2.i 4 u.b.a., odmówił wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną do celów łowieckich. 1.5. Od decyzji organu skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji, w którym wniósł o: – przeprowadzenie postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w spra-wie, a w szczególności przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w piśmie z 7 październi-ka 2016 r., tj. włączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej skarżącego z wykonanych badań w Centrum Medycyny Pracy w postaci karty badań lekarskich wraz z załącznikami, będących podstawą wystawienia przez lekarza uprawnionego orzeczenia lekarskiego nr […]; – wystąpienie do lekarza medycyny, który wydał orzeczenie nr […], o szczegółowe wyjaśnienie jakie okoliczności i badania wpłynęły na stwierdzenie, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a.; – przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza na okoliczność ustalenia, czy: skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a., orzeczenie lekarskie nr […] pozostaje w zgodności ze stanem psychicznym i fizycznym skarżącego i zostało spo-rządzone w sposób rzetelny, zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi lekarzy w tym za-kresie oraz wynikami przeprowadzonych badań; – zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o pozwoleniu na broń dla celów łowieckich, zgodnie ze złożonym wnioskiem; – wystąpienie do Wojewody […] z wnioskiem o przeprowadzenie w Centrum Medy-cyny Pracy kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i wydawanych orze-czeń lekarskich. OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 3 1.6. Decyzją z 23 grudnia 2016 r. (znak: […]) Komendant Główny Policji (dalej też: organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z 18 października 2016 r. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania, gdyż obowiązu-jące przepisy u.b.a. wymagają od osób chcących uzyskać lub zachować pozwolenie na broń odpowiedniej zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią; oceny, czy taka okolicz-ność zachodzi, dokonują upoważnieni lekarze i psycholodzy poprzez przeprowadzenie sto-sownych badań i wydanie orzeczeń. Ustawodawca w art. 15 ust. 1 pkt 2 u.b.a. stwierdził, że właściwy organ Policji odmawia wydania pozwolenia na broń osobom z zaburzeniami psy-chicznymi, o których mowa w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego lub o znacznie ogra-niczonej sprawności psychofizycznej. Brak takiej zdolności, jako okoliczność istotna z punktu widzenia interesu bezpieczeństwa i porządku publicznego, skutkuje z woli ustawodawcy od-mową wydania pozwolenia lub cofnięciem prawa do broni. Orzeczenie lekarskie lub psycho-logiczne wydane w trybie odwołania, zgodnie z art. 15h ust. 7 u.b.a., jest ostateczne, co ozna-cza, że przepisy prawa nie przewidują możliwości jego wzruszenia w toku instancji. Treść ostatecznego orzeczenia wiąże organy Policji w zakresie zawartych w nim stwierdzeń, deter-minując sposób rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. 1.7. Na decyzję Komendanta Głównego Policji skarżący wniósł skargę do sądu admi-nistracyjnego. 1.8. Wyrokiem z 5 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, o którym mowa w art. 15h ust. 7 u.b.a. wyklucza możliwość ich kontroli w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń. Z tego wynika zaś, że w postępowaniu administracyjnym o wydanie po-zwolenia na broń istnieje szczególne ograniczenie dowodowe i nie jest dopuszczalne prze-prowadzenie dowodu przeciwko ostatecznemu orzeczeniu lekarskiemu wydanemu w trybie art. 15h u.b.a. 1.9. Wyrokiem z 4 marca 2020 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny od-dalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku z 5 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia podkreślono, iż „[a]naliza przepisów ustawy o broni i amunicji wskazuje, że dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie stosowne-go orzeczenia został ściśle określony w przepisach tej ustawy. Przewidziany tam został swoi-stego rodzaju tryb postępowania, który przewiduje możliwość składania przez osobę podlega-jącą badaniom, a także organ Policji odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są niewątpliwie bada-nia lekarskie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzecze-nia lekarskie nie podlegają więc weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie pozwolenia na broń. Jeżeli zatem w sprawie o wydanie pozwole-nia na broń uprawniony lekarz w ostatecznym orzeczeniu stwierdził brak zdolności skarżące-go do dysponowania bronią, to stanowi to okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń. Brak jest w tej sytuacji podstaw prawnych, aby prowadzić dalsze postę-powanie dowodowe”. OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 4 1.10. Równolegle do toczącego się postępowania administracyjnego skarżący 10 listo-pada 2016 r. i 12 grudnia 2016 r. złożył u Wojewody […] wnioski o przeprowadzenie kontro-li wykonywania i udokumentowania badań lekarskich oraz wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych w Centrum Medycyny Pracy, stosownie do art. 15i u.b.a. W odpowiedzi na powyższe wnioski, pismami – odpowiednio – z: 25 listopada 2016 r. oraz 11 stycznia 2017 r. (znak: […]), Wojewoda […] stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma podstawy do wszczęcia postępowania kontrolnego w sprawie orzeczeń le-karskich wydanych wobec skarżącego. 2. Zdaniem skarżącego art. 15h ust. 7 u.b.a. narusza wywodzone z zasady demokra-tycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) zasadę ochrony zaufania do państwa i stano-wionego przez nie prawa, prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury oraz prawo do dobrej administracji, a także jest sprzeczny z prawem do zaskarżenia orzeczeń i decyzji (art. 78 Kon-stytucji) w związku z zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 sierpnia 2020 r.) skarżący – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez udokumentowanie daty doręczenia mu wyroku Naczelnego Sądu Admi-nistracyjnego z 4 marca 2020 r. (sygn. akt […]). 4. W piśmie procesowym, wniesionym do Trybunału 10 sierpnia 2020 r. (data nada-nia), skarżący wykonał powyższe zarządzenie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 15h ust. 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 955; dalej: u.b.a.), który ma następujące brzmienie: „Orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostatecz-ne”. Przytoczony wyżej przepis został zakwestionowany, jako „rozumiany w ten sposób, że przewiduje w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na broń szczególne ograniczenie dowodowe w postaci braku możliwości oceny dowodu w postaci ostatecznego orzeczenia lekarskiego (wydanego w oparciu o art. 15h ustawy o broni i amunicji), w szcze-gólności poprzez brak możliwości kontroli instancyjnej tego orzeczenia”. Jako wzorce kontroli skarżący powołał art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warun-kujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżącego przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), a skarżący: OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 5 – wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ wy-rok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2020 r. (sygn. akt […]) jest prawomocny i niezaskarżalny; – dochował przepisanego, trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytu-cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ odpis wskazanego wyżej wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 27 marca 2020 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 2 czerwca 2020 r.; – prawidłowo określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił stosowne uzasadnienie sformułowanych przez niego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 3.1. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi bra-kami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Istotą przedstawionego przez skarżącego problemu jest kwestia braku możliwości we-ryfikacji ostatecznego orzeczenia lekarskiego, wydanego w trybie art. 15h u.b.a., w postępo-waniu administracyjnym dotyczącym udzielenia pozwolenia na broń w sytuacji, w której strona tego postępowania kwestionuje prawidłowość przedmiotowego orzeczenia. 3.2. W tym kontekście Trybunał stwierdza, że dyskwalifikacja formalna skargi konsty-tucyjnej w niniejszej sprawie na etapie wstępnej kontroli w istocie wykraczałaby poza ramy art. 61 ust. 1 i 4 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało postano-wić jak w sentencji.