Ts 94/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 maja 2023 r. Pozycja 169 POSTANOWIENIE z dnia 14 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 94/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.B. o zbadanie zgodności: art. 378 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne-go (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), z art. 77 ust. 1 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 maja 2022 r. (data nadania) A.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. 2. Skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Rejonowy w W. I Wydział Cywilny w wyroku z 8 października 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Rejonowego) oddalił pozew złożony przez skarżącego. Apelacja skarżącego od tego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w K. II Wydział Cywilny Odwoławczy w wyroku z 6 września 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Okręgowego). Sąd odwoławczy zaznaczył w uzasadnieniu swojego orzeczenia, że roz-poznał sprawę na zasadach przewidzianych w art. 378 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.). 3. Zdaniem skarżącego, art. 378 § 1 k.p.c. zamyka drogę sądową dochodzenia naru-szonych wolności i praw oraz czyni postępowanie jednoinstancyjnym. W świetle tego przepisu, sąd rozpoznaje sprawę tylko w granicach apelacji, a nie „w sposób całościowy”. W rezultacie osoba składająca apelację jest obowiązana „wskazać, co jej zdaniem w wydanym wyroku jest z jej perspektywy niezadowalające lub krzywdzące. Na-tomiast w sytuacji, gdy osoba skarżąca wyrok nie dostrzeże na etapie konstruowania zarzutów OTK ZU B/2023 Ts 94/22 poz. 169 2 apelacyjnych elementów wyroku, które naruszałyby jej prawa lub wolności, droga do zaskar-żenia orzeczenia poprzez apelację jest już zamknięta” (s. 4 skargi). Skarżący stwierdził, że gdyby sąd odwoławczy dokonał analizy całej sprawy, wydane orzeczenie byłoby dla niego korzystne (s. 4 skargi). Dodatkowo wskazał, że zapadłe w jego sprawie orzeczenia naruszają „konstytucyjną ochronę prawa do własności wyrażoną w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji” (s. 4 skargi). 4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2021 r. skarżący został wezwany na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 36 ustawy z dnia 30 listopa-da 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) do usunięcia, w terminie tygodnia od dnia doręczenia tego zarządzenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) udokumentowanie dat: a) doręczenia skarżącemu wyroku Sądu Okręgowego, b) złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej, c) doręczenia pełnomocnikowi rozstrzygnięcia właściwego organu samorządu zawodowego o ustanowieniu go pełnomocni-kiem dla skarżącego; 2) doręczenie: a) odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z ory-ginałem załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną, b) trzech kopii kompletnego uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego. Przesyłka polecona zawierająca powyższe zarządzenie została awizowana pełnomoc-nikowi skarżącego 1 i 11 lipca 2022 r. W związku z jej nieodebraniem do 18 lipca 2021 r., została zwrócona do Trybunału. Pełnomocnik skarżącego ustosunkował się do powyższego zarządzenia w piśmie z 3 sierpnia 2022 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nadanie dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej nie jest dopuszczalne z dwóch niezależnych od siebie przyczyn. 3. Skarga konstytucyjna została przede wszystkim złożona po terminie wskazanym w art. 77 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK. 3.1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, skarga konstytucyjna może być wniesiona w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia w sprawie. Jeżeli skarżący złoży wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do celów postę-powania przed Trybunałem (dalej: wniosek), termin wniesienia skargi ulega wstrzymaniu i wznawia swój bieg dopiero pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (por. art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK). W orzecznictwie Trybunału podkreślano w tym kontekście, że podczas obliczania omawianego terminu w sprawach z udziałem pełnomocników z urzędu należy stosować m.in. następujące zasady: OTK ZU B/2023 Ts 94/22 poz. 169 3 Po pierwsze, termin ten dzieli się na dwa okresy: pierwszy – od dnia doręczenia osta-tecznego orzeczenia do dnia wystąpienia z wnioskiem i drugi – od dnia powiadomienia peł-nomocnika z urzędu o umocowaniu w sprawie do dnia złożenia skargi konstytucyjnej (por. np. wśród najnowszych spraw postanowienie z 29 marca 2021 r., sygn. Ts 172/19, OTK ZU B/2022, poz. 118 i wskazane tam wcześniejsze orzeczenia). Łącznie oba okresy nie mogą być dłuższe niż trzy miesiące (por. art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). Po drugie, zawieszenie biegu terminu następuje z reguły po okresie oznaczonym w dniach, dlatego dla prowadzenia przedmiotowych obliczeń niezbędne jest przyjęcie reżimu przewidzianego w art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.c.), nakazującego traktowanie miesiąca za 30 dni. Usta-wowy trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej – zgodnie z powołanym art. 114 k.c. – odpowiada zatem 90 dniom (por. np. postanowienie z 15 lipca 2021 r., sygn. Ts 12/21, OTK ZU B/2022, poz. 91 i wskazane tam wcześniejsze orzeczenia). Po trzecie, samo zwrócenie się przez wyznaczonego adwokata lub radcę prawnego do właściwego sądu o zwolnienie od obowiązku zastępowania skarżącego w trybie art. 118 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) nie ma wpływu na bieg terminu. Dopiero uwzględnienie ta-kiego wniosku przez sąd powoduje jego ponowne wstrzymanie. Termin ten po raz drugi wznawia swój bieg następnego dnia po dniu doręczenia kolejnemu pełnomocnikowi z urzędu zawiadomienia o jego ustanowieniu w sprawie (zob. np. postanowienie z 26 października 2021 r., sygn. SK 84/20, OTK ZU A/2021, poz. 58). 3.2. Skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie w swojej sprawie wyrok Sądu Okrę-gowego II Wydział Cywilny Odwoławczy w K. z 6 września 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Okręgowego). Odpis tego orzeczenia został doręczony jego pełnomocnikowi 17 września 2021 r. Na-stępnego dnia rozpoczął się bieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Skarżący 21 września 2021 r. złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i złożenia skargi konstytucyjnej. Spowodowało to wstrzymanie biegu oma-wianego terminu (por. art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK). Sąd Rejonowy w Ż. Wydział I Cywilny w postanowieniu z 6 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) uwzględnił wniosek skarżącego. Skarżący był reprezentowany kolejno przez dwóch pełnomocników z urzędu. W aktach sprawy brak jest dokumentu pozwalającego ustalić, jakiego dnia pierwszy z pełnomocników skarżącego odebrał zawiadomienie właściwego organu samorządu zawo-dowego o jego ustanowieniu w sprawie i kiedy w związku z tym bieg analizowanego terminu został wznowiony (por. art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK). Wynika z nich natomiast, że pełno-mocnik ten 3 stycznia 2022 r. złożył wniosek o zwolnienie go od obowiązku zastępowania skarżącego. Jego wniosek został uwzględniony postanowieniem Sądu Rejonowego w Ż. Wy-dział I Cywilny z 26 stycznia 2022 r. (sygn. akt […]), co spowodowało ponowne wstrzymanie biegu terminu (por. powołane wyżej postanowienie o sygn. SK 84/20). Obecny pełnomocnik oświadczył, że odebrał zawiadomienie o swoim ustanowieniu w sprawie 10 lutego 2022 r. (data ta nie została udokumentowana). Następnego dnia termin wznowił swój bieg (por. art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK). W tych okolicznościach wniesienie skargi 4 maja 2022 r. nastąpiło po upływie usta-wowego terminu (który biegł także w okresie reprezentowania skarżącego przez pierwszego wyznaczonego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu). Stanowi to samoistną przesłankę od-mowy nadania skardze dalszego biegu, o której mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK (por. np. postanowienia z 15 lipca 2021 r. i 26 kwietnia 2022 r., sygn. Ts 12/21, OTK ZU B/2022, poz. 91 i 92). OTK ZU B/2023 Ts 94/22 poz. 169 4 4. Dodatkowo skarżący nie usunął także w terminie braków formalnych skargi konsty-tucyjnej wskazanych w zarządzeniu Prezesa Trybunału z 23 czerwca 2021 r. (dalej: zarządze-nie). 4.1. Na podstawie art. 36 u.o.t.p.TK do doręczeń w postępowaniu przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Kodeks postępowania cywilnego. Dotyczy to tak-że art. 139 § 1 k.p.c. który przewiduje, że w razie niemożności doręczenia właściwego oraz zastępczego, pismo należy złożyć w placówce pocztowej, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia, a w przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć (por. np. postanowienie z 19 listopada 2015 r., sygn. Ts 20/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 663). Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli w ten sposób dwukrotnie awizo-wana przesyłka nie zostanie odebrana, datą doręczenia nadanego pisma jest w takim wypadku data, w której upłynął termin jego odbioru (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN – zasada prawna z 10 maja 1971 r., sygn. akt III CZP 10/71, Lex nr 1256). 4.2. Przesyłka zawierająca zarządzenie została dwukrotnie bezskutecznie awizowana pełnomocnikowi skarżącego (1 i 11 lipca 2022 r.) i następnie zwrócona do Trybunału. Nale-żało więc uznać ją za doręczoną 18 lipca 2022 r. (tj. ostatniego dnia, w którym możliwy był odbiór przesyłki w placówce pocztowej). Tygodniowy termin wykonania powyższego zarządzenia (wskazany w jego treści i wynikający z art. 130 k.p.c. w związku z art. 36 ust. 1 u.o.t.p.TK) upłynął więc 25 lipca 2022 r. Skarżący natomiast ustosunkował się do niego w piśmie z 3 sierpnia 2022 r. (data na-dania), a więc po upływie terminu. Stanowi to samodzielną przesłankę odmowy nadania skar-dze dalszego biegu, o której mowa w art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK (por. np. postanowienie z 5 października 2022 r., sygn. Ts 76/21, OTK ZU B/2022, poz. 216). 4.3. Niezależnie od powyższego, skarżący nie usunął także wszystkich braków for-malnych skargi wskazanych w zarządzeniu. Nie wykonał punktu 1 lit. c (nie udokumentował daty doręczenia jego obecnemu pełnomocnikowi zawiadomienia o jego ustanowieniu) oraz tylko częściowo wykonał punkt 2 lit. a (nie złożył odpisu ani kopii poświadczonej za zgod-ność z oryginału jednego z żądanych przez Trybunał dokumentów, tj. wyroku Sądu Rejono-wego w Wadowicach I Wydział Cywilny z 8 października 2020 r., sygn. akt […]). Także w tym aspekcie nadanie skardze dalszego biegu jest niedopuszczalne (por. art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK oraz np. postanowienie z 23 lipca 2021 r., sygn. Ts 23/21, OTK ZU B/2021, poz. 133). W świetle powyższych okoliczności Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania bada-nej skardze dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.