Ts 95/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 listopada 2019 r. Pozycja 195 POSTANOWIENIE z dnia 11 czerwca 2019 r. Sygn. akt Ts 95/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej „ROW-JAS” Elektromechanika sp. z o.o. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju w sprawie zgodności: art. 30a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, ze zm.) w zakresie, w jakim przepis ten wyłącza w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości możliwość przeprowadzenia dowodu z opi-nii biegłego sądowego, z art. 45 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 27 kwietnia 2017 r. (data nadania) „ROW-JAS” Elek-tromechanika sp. z o.o. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującej sprawy. 9 czerwca 2016 r. skarżąca złożyła do Sądu Rejonowego w G. (dalej: Sąd Rejonowy) wniosek o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z 5 września 2016 r., sygn. akt […], Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżącej, ustaliwszy, że jej majątek nie wystarcza na zaspokoje-nie kosztów postępowania upadłościowego. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie, wskazując w jego uzasadnieniu, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił wartość jej majątku. Posta-nowieniem z 9 stycznia 2017 r., sygn. akt […], Sąd Okręgowy w G. oddalił zażalenie. 3. Skarżąca zarzuciła, że art. 30a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościo-we (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 498; dalej: prawo upadłościowe) jest sprzeczny z konstytucyjnym prawem do sądu, w szczególności z prawem do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, obejmującym m.in. uprawnienie do zgła-szania twierdzeń faktycznych i dowodów na ich poparcie (art. 45 Konstytucji), a także z zasa-dą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). W ocenie skarżącej brak możliwości przeprowa-dzenia w sprawie o ogłoszenie upadłości dowodu z opinii biegłego, który na podstawie posia-danych wiadomości specjalnych oszacowałby wartość majątku skarżącej, oraz ustalenie tej OTK ZU B/2019 Ts 95/17 poz. 195 2 wartości samodzielnie przez sąd skutkowało jej zaniżaniem i oddaleniem wniosku skarżącej o ogłoszenie upadłości. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 3 października 2018 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wykazanie, że kwestiono-wany przepis był podstawą prawną orzeczenia powołanego przez nią jako ostateczne, wska-zanie konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej wynikających z art. 2 Konstytucji i precy-zyjne wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżony przepis narusza te prawa lub wolności, a także przez precyzyjne uzasadnienie zarzutu niezgodności skarżonego przepisu z art. 2 Konstytucji. W piśmie z 16 października 2018 r. (data nadania) skarżąca wskazała m.in., że mimo niezawarcia w orzeczeniu ostatecznym bezpośredniego odniesienia do art. 30a prawa upadło-ściowego, stanowił on podstawę orzeczenia, gdyż treść tego przepisu „uniemożliwiła skarżą-cej dowodzenie stanu faktycznego” za pomocą adekwatnego środka dowodowego w postaci opinii biegłego sądowego. Wyjaśniła, że wydanie w jej sprawie wyroku bazującego na nie-zgodnych z rzeczywistością okolicznościach faktycznych pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadą ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytu-cyjna może być wniesiona w sytuacji, gdy sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego na podstawie aktu normatywnego, któ-remu w skardze zarzuca się niekonstytucyjność. Przedmiotem zaskarżenia skarżący może uczynić wyłącznie przepisy zastosowane w jego sprawie, które były podstawą ostatecznego jej rozstrzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 67 u.o.t.p. TK i wynikającą z niego zasadą skargowości, to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że zakwestionowany przepis stanowił podstawę orzeczenia ostatecznego oraz doprowadził do faktycznego naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego. 3. Jako przedmiot skargi konstytucyjnej wskazano art. 30a ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498; dalej: prawo upadłościowe), zgodnie z któ-rym w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości nie przeprowadza się dowodu z opinii biegłego, z wyjątkiem określonym w art. 56b ust. 1 prawa upadłościowego. Skarżąca podkreśliła, że jako strona postępowania sądowego powinna mieć możliwość dowodzenia swoich twierdzeń adekwatnymi środkami dowodowymi. Wskazała, że w postę-powaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości, w związku z którym wniosła skargę do Trybu-nału, została pozbawiona tej możliwości przez ustanowienie w art. 30a prawa upadłościowe-go „zakazu” przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. Z treści załączonych do skargi kon-stytucyjnej orzeczeń nie wynika jednakże, aby skarżąca zgłosiła w postępowaniu sądowym wniosek o przeprowadzenie takiego dowodu. Skarżąca podnosi, że przedłożyła dowody m.in. w postaci prywatnej wyceny rzeczoznawcy majątkowego. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z 9 stycznia 2017 r., sygn. akt […], wynika natomiast jedynie to, że nie OTK ZU B/2019 Ts 95/17 poz. 195 3 uwzględnił on wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań byłego prezesa spółki. Kwestia ta nawet pośrednio nie łączy się z treścią zaskarżonego przepisu. Artykuł 30a prawa upadło-ściowego nie miał więc zastosowania w sprawie skarżącej we wskazanym w petitum skargi zakresie, zaś zarzut niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu skarżąca wyprowadziła wyłącznie z jego brzmienia. Z tego względu żądanie zawarte w skardze jest w istocie żąda-niem dokonania przez Trybunał kontroli abstrakcyjnej zaskarżonego przepisu i jako takie nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu skargowym. Trybunał stwierdza, że powyższe, w świetle art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK i art. 79 ust. 1 Konstytucji, skutkuje koniecznością odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 4. Na marginesie Trybunał Konstytucyjny przypomina, że art. 2 Konstytucji nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli konstytucyjności w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Wskazane postanowienie Konstytucji, którego naruszenie zarzuca skarżąca, normuje zasady ustrojowe. Adresowane jest do ustawodawcy i narzuca mu pewien sposób regulowania dziedzin życia, przez co nie stanowi samoistnej podstawy do de-kodowania konkretnego prawa podmiotowego, na gruncie którego mogłaby być konstruowa-na skarga konstytucyjna. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skar-dze konstytucyjnej. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.