Ts 97/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 września 2024 r. Pozycja 202 POSTANOWIENIE z dnia 25 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 97/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 24 stycznia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 maja 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469; dalej: ustawa zmieniająca) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 2 Kon-stytucji; 2) art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiąza-niach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o Covid) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; 3) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu: „jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” jest niezgodny z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2; art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 4) art. 39823 k.p.c. w zakresie wyrażenia: „jako sąd drugiej instancji” jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powołane normy konstytucyjne przez niezagwarantowanie jednostce rzetelnej procedury sądowej. OTK ZU B/2024 Ts 97/22 poz. 202 2 Postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 stycznia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej, stwierdziwszy, że art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej i art. 39823 k.p.c. nie były pod-stawami postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. Wydział I Cywilny z 31 marca 2022 r. (sygn. akt […]), tj. orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Rozstrzygnięciem tym, jak zauważył Trybunał, Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w K. o zwrocie pozwu z powodu nieuiszczenia należnej opłaty. Skarga na orzeczenie referendarza sądowego, o której stanowi art. 39823 k.p.c., została natomiast rozpoznana postanowieniem Sądu Okrę-gowego w K. II Wydział Cywilny z 24 maja 2019 r. (sygn. akt […]). Orzeczenie to jest pra-womocne, a zatem nie stanowi wyczerpania drogi prawnej w sprawie zakończonej postano-wieniem z 31 marca 2022 r. Na marginesie Trybunał przypomniał, że podniesione w skardze zarzuty były już przedmiotem jego merytorycznej oceny. Sytuacji skarżącego nie kształtował także art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej, ponieważ, jak zauważył Trybunał, wszedł on w życie 7 listopada 2019 r., a więc już po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W zakończonym ostatecznym orzeczeniem po-stępowaniu zwrot pozwu nastąpił wprawdzie 1 sierpnia 2019 r., jednak ustawa zmieniająca nie nowelizowała żadnego z przepisów, na podstawie których orzekł Sąd Apelacyjny. Odnośnie natomiast do zakwestionowanego w skardze art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o Covid Trybunał wskazał, że z uwagi na swój szczególny i tymczasowy charakter został on z dniem 28 września 2023 r. uchylony na podstawie art. 28 pkt 2 w związku z art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektó-rych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860). W związku z tym zarzucane przez skarżącego w skar-dze naruszenie wolności i praw nie ma już charakteru aktualnego, a co za tym idzie, skarżący nie ma już interesu prawnego w merytorycznym rozpoznaniu skargi. Z kolei odnośnie do zaskarżonego art. 130 § 1 k.p.c. Trybunał stwierdził, że skarga nie spełnia warunków formalnych określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopa-da 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zarzuty, które skarżący sformułował w skardze, nie mają związku z treścią zakwestionowanego w niej przepisu. Zażalenie na powyższe postanowienie sporządził i wniósł do Trybunału 5 lutego 2024 r. (data nadania) nowy – ustanowiony przez skarżącego na 14 dni – pełnomocnik – ad-wokat G.W. Do pisma dołączył pełnomocnictwo, zawierające oświadczenie skarżącego, że jego „podstawowym” pełnomocnikiem jest dotychczasowy – adwokat A.N. W złożonym środku odwoławczym skarżący zażądał skierowania przez skład orzeka-jący „wniosku” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 60 ust. 4 u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także „pytania prejudycjalnego” o zbadanie zgodności art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK z art. 79 ust. 1; art. 79 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 4; art. 79 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2; art. 2 w związku z art. 7; art. 2 w związku z art. 79 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Odnośnie do podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem są art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej, art. 130 § 1 i art. 39823 k.p.c. skarżący sfor-mułował ogólnikowe zarzuty, których istota sprowadza się do tezy, że przedmiotem skargi może być każdy przepis stosowany przez sąd pierwszej instancji, jeśli miał wpływ ma kształt lub wynik ostatecznego orzeczenia. OTK ZU B/2024 Ts 97/22 poz. 202 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający „wniosku” i „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytu-cją art. 60 ust. 4 i art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takich form aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybu-nału do wszczęcia postępowania ex officio. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje kon-stytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma-jąc powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że sformułowane przez skarżącego w zażale-niu wnioski nie wywołują żadnych skutków procesowych (por. postanowienie TK z 23 paź-dziernika 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303 i 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, niepubl.). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty postawione w zażaleniu nie podważają podstaw od-mowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 3.1. W złożonym środku odwoławczym skarżący podniósł, że odmowa przekazania skargi do merytorycznej oceny (w zakresie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzy-sowych, Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o Covid) uniemożliwia mu wznowienie postę-powania, a w konsekwencji wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym. Zaznaczył jed-nakże, że przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Trybunału „nie jest chybione”, dlatego wnosi o zbadanie przez Trybunał zgodności z Konstytucją art. 59 ust. 4 u.o.t.p.TK, jako naruszającego prawo do rzetelnej procedury sądowej zgodnej z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że skarżący nie podważył podsta-wy odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o Covid (por. postanowienie TK 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, niepubl.). 3.2. Zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają także pozostałych powodów odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny. Skarżący, stwierdziwszy, że przedmio-tem skargi mogą być przepisy będące podstawą orzekania zarówno przez sąd pierwszej, jak i drugiej instancji, nie uwzględnił tego, że regulacje, których zgodność z Konstytucją kwe-stionuje w skardze, były stosowane w innych – prawomocnie zakończonych – postępowa-niach (art. 39823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) lub nie miały zastosowania w żadnym z nich (art. 9 OTK ZU B/2024 Ts 97/22 poz. 202 4 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1469). Powyższe Trybunał wyraźnie zaakcentował w treści zaskarżonego postanowienia. 3.3. Skarżący wydaje się nie zauważać, że podstawą odmowy nadania skardze konsty-tucyjnej dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 130 § 1 k.p.c., jest prze-słanka braku wskazania sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw oraz właściwe-go uzasadnienia (art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK). Skarżący sformułował bowiem zarzuty, które nie odnoszą się do treści powyższego przepisu. Wskazanie natomiast przez Trybunał, że podniesiony w skardze problem konstytucyjny był już przedmiotem jego merytorycznej oce-ny, dokonane zostało jedynie na marginesie. Nie przesądzało więc – co sugeruje skarżący – o odmowie przekazania skargi do merytorycznej oceny. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.