Tw 1/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 lutego 2019 r. Pozycja 47 POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2018 r. Sygn. akt Tw 1/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Miejskiej Łomży o zbadanie zgodności: art. 293 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519, ze zm.) z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 86 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać wnioskowi dalszy bieg. UZASADNIENIE 5 stycznia 2018 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Rady Miejskiej Łomży o zbadanie zgodności art. 293 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochro-ny środowiska (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 799, ze zm.) w zakresie, w jakim opłata pod-wyższona przewidziana w tym przepisie tj. przewidująca bezwzględny obowiązek jej nałoże-nia w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowa-dzenia składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska w sztywno określonej wy-sokości, nieuwzględniającej żadnych okoliczności tego czynu z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 86 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarządzeniem z 18 kwietnia 2018 r., Trybunał Konstytucyjny wezwał wnioskodawcę do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych wniosku przez nadesłanie odpisu i czterech kopii: 1) pełnomocnictwa wystawionego przez Prezydenta Miasta Łomży radcy prawnemu Markowi Adamowi Komorowskiemu zgodnie z § 2 uchwały nr 411/XLVI/17 Rady Miejskiej Łomży z 25 października 2017 r.; 2) zaświadczenia o wyborze Pana Mariusza Chrzanowskiego na urząd Prezydenta Miasta Łomży. W piśmie do Trybunału, złożonym 27 kwietnia 2018 r., pełnomocnik wnioskodawcy uzupełnił braki formalne wniosku. OTK ZU B/2019 Tw 1/18 poz. 47 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), wniosek przedstawiony przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy po-chodzi on od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Kon-stytucji), czy spełnia wymagania formalne (art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK) oraz czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK). Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowa-nia – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzyga-nia. 2. Jak ustalił Trybunał, wniosek został złożony przez Radę Miejską Łomży, a zatem przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji. Rada Miejska Łomży wyraziła swoją wolę w uchwale z 27 września 2017 r. (uchwała nr 387/XLV/17; dalej: uchwała) zmienionej uchwałą z 25 października 2017 r. (uchwała nr 411/XLVI/17; dalej: uchwała zmieniająca). Uchwała, która weszła w życie na podstawie § 3, z dniem podjęcia określa przedmiot kontroli, wskazuje organ mają-cy wykonać uchwałę (§ 1), a także ustanawia pełnomocnika do złożenia wniosku i reprezentowania wnioskodawcy przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zdaniem Trybunału, wnioskodawca wykazał, że art. 293 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, ze zm.; dalej: p.o.ś.) dotyczy spraw objętych zakresem działania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji), na co wskazuje art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 994, ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1454, ze zm.). 3. Wnioskodawca wnosi o stwierdzenie niezgodności art. 293 ust. 1 p.o.ś. z art. 2 Kon-stytucji. Zaskarżony przepis stanowi, że za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji za-twierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku, za każdą dobę składowania. Wnioskodawca argu-mentuje, że zaskarżony przepis reguluje opłatę podwyższoną w sztywno określonej wysoko-ści nie uwzględniając żadnych okoliczności dotyczących uszczerbku w środowisku. Automa-tyzm procedury nakładania podwyższonej opłaty jest – zdaniem wnioskodawcy – niezgodny z zasadą proporcjonalności sankcji do wyrządzonej szkody w środowisku. 4. Art. 293 ust. 1 p.o.ś. został również zaskarżony jako niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji. Zdaniem wnioskodawcy, zastosowana w przepisie konstrukcja prawna, polega-jąca na odejściu od odpowiedzialności na zasadzie winy i jednoczesnym ustanowieniu odpo-wiedzialności na zasadzie ryzyka, może implikować nadmierną ingerencję organów państwa w chronioną konstytucyjnie sferę prawa własności, i równocześnie naruszać istotę tego pra-wa. Wnioskodawca zastrzega, że odpowiedzialność ta rodzi się bez względu na faktyczne zaistnienie uszczerbku w środowisku. 5. Wzorcem kontroli art. 293 ust. 1 p.o.ś. jest również art. 86 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wnioskodawca podnosi, że w sytuacji gdy nie dochodzi do zaistnienia realnego uszczerbku w środowisku, nałożenie nadmiernie rygorystycznej opłaty podwyższonej jest OTK ZU B/2019 Tw 1/18 poz. 47 3 niezgodne zarówno z art. 86, jak i z art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej. Pierwszy z przytoczonych wzorców kontroli obliguje każdy podmiot prawa do dbałości o stan środowi-ska i kreuje odpowiedzialność po stronie każdego podmiotu powodującego pogorszenie tego stanu. Drugi z tych wzorców statuuje zasadę proporcjonalności. Wnioskodawca twierdzi, że sztywno określona wysokość opłaty podwyższonej, określona sztywno, nie pozwala uwzględniać ani ciężaru naruszenia obowiązku ustawowego, ani sytuacji majątkowej spraw-cy, ani też stopnia uszczerbku w środowisku zaś zapłata kilkuset tysięcy, a nawet milionów złotych opłaty podwyższonej może doprowadzić wnioskodawcę do ruiny finansowej i zaprze-stania działalności. Trybunał uznał, że wnioskodawca w sposób dostateczny uzasadnił zarzut niekonstytu-cyjności przedmiotu kontroli. Z powyższych względów Trybunał postanowił jak w sentencji.