Tw 1/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 listopada 2024 r. Pozycja 248 POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2024 r. Sygn. akt Tw 1/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Miejskiej Mielna o zba-danie zgodności: § 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejsco-wościom statusu miasta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1597), „gdyż wskazany powyżej przepis Zaskarżonego Rozporządzenia został wydany pomimo braku istnienia uzasadnionego publicznego interesu lokalnego oraz z pominięciem przepisów które należy uwzględnić przy ustalaniu granic gmin, w efekcie czego Zaskar-żone Rozporządzenie zmienia granice Gminy Mielno naruszając stabilizację stosunków społeczno-terytorialnych a także zmienia granice Gminy Mielno: – naruszając więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe, – naruszając jednorodne ze względu na układ osadniczy i przestrzenny tery-torium Gminy Mielno, – w istotnym stopniu ograniczając zdolność Gminy Mielno do wykonywania zadań publicznych”, z art. 2 w związku z art. 15 ust. 2 oraz art. 167 ust. 2 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej oraz art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, ze zm.), p o s t a n a w i a: nadać wnioskowi dalszy bieg. UZASADNIENIE Rada Miejska Mielna (dalej: wnioskodawca), reprezentowana przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, 30 grudnia 2022 r. (data nadania) wystąpiła do Trybunału Konsty-tucyjnego z wnioskiem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi 28 lutego 2023 r.) wnioskodawca został wezwany do usunięcia braku for-malnego wniosku przez doręczenie odpisu lub poświadczonego za zgodność z oryginałem protokołu z posiedzenia organu wnioskodawcy, pozwalającego stwierdzić, że uchwała o wy- OTK ZU B/2024 Tw 1/23 poz. 248 2 stąpieniu z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego została podjęta zgodnie z przepisami prawa oraz dwóch odpisów wniosku wraz z załącznikami. Wnioskodawca odniósł się do zarządzenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego pi-smem z 7 marca 2023 r. (data nadania), przesyłając w załączeniu wymagane dokumenty, m.in. odpis Protokołu nr XL/2022 z sesji Rady Miejskiej Mielna z 29 grudnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, Prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Trybunał bada, czy wniosek spełnia wymagania przewidziane w art. 47 i art. 48 u.o.t.p.TK, a w szczególności, czy zaskarżony akt normatyw-ny dotyczy spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 2. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego wystąpiła Rada Miejska Mielna, która – stosownie do art. 48 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK – do wniosku dołą-czyła uchwałę Nr LX/650/2022 Rady Miejskiej Mielna z 29 grudnia 2022 r. w sprawie złoże-nia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego RP. Przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, ze zm.; dalej: u.s.g.) zawarte w Rozdziale 3 „Władze gminy” stanowią, że: „Orga-nami gminy są: 1) rada gminy; 2) wójt (burmistrz, prezydent miasta)” (art. 11a ust. 1 pkt 1 i pkt 2), „Z zastrzeżeniem art. 12 organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gmi-ny” (art. 15 ust. 1), „Jeżeli siedziba rady gminy znajduje się w mieście położonym na teryto-rium tej gminy, rada nosi nazwę rady miejskiej” (art. 15 ust. 2), „Do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej” (art. 18 ust. 1), „Do wyłącznej właściwości rady gminy należy: stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy” (art. 18 ust. 2 pkt 15). Uchwała Rady Miejskiej Mielna została zatem podjęta przez organ stanowiący jednostki sa-morządu terytorialnego, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji i wyraża wolę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego (§ 1 uchwały). Uchwała określa przedmiot kontroli i konstytucyjne wzorce kontroli (§ 1 uchwały), które są tożsame z przepi-sem stanowiącym przedmiot zaskarżenia w petitum wniosku oraz przepisami Konstytucji wskazanymi w petitum wniosku. W uchwale Rada Miejska Mielna wskazała również, że wy-mienionemu radcy prawnemu udziela pełnomocnictwa do sporządzenia i złożenia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego oraz do reprezentowania Rady Miejskiej Mielna przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (§ 2 uchwały). W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniosek o zbadanie konstytucyjności zakwestionowanego przepisu pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji). 3. Stosownie do art. 191 ust. 2 Konstytucji organy stanowiące jednostek samorządu te-rytorialnego są uprawnione do wystąpienia z wnioskiem, jeżeli kwestionowany przez nie akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania. W związku z tym art. 48 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK wymaga, aby wnioskodawca, powołując przepis prawa lub statutu, uzasadnił, że kwestionowany akt normatywny lub jego część dotyczy spraw objętych zakresem jego działania. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że „z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przez gminę należy rozumieć odpowiednie terytorium OTK ZU B/2024 Tw 1/23 poz. 248 3 oraz wspólnotę samorządową, którą z mocy prawa tworzą jej mieszkańcy. Należy zwrócić uwagę na powiązanie między ustaleniem granicy gminy, a zdolnością do wykonywania przez nią zadań publicznych. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 4 ust. 3 u.s.g. ustalenie i zmiana granic gmin dokonywane są w sposób zapewniający gminie terytorium możliwie jednorodne ze względu na układ osadniczy i przestrzenny, uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zapewniający zdolność wykonywania zadań publicznych. Zakres realizacji tych zadań publicznych ma nierozerwalny związek z terytorium jednostek samorządu, wyzna-czonym przez jej granice. Zatem gmina winna mieć możliwość skutecznej ochrony zakresu swej samodzielności, ujmowanej jako zdolność wykonywania określonych zadań publicz-nych, na co bezpośredni wpływ ma przebieg jej granic. Należy także zauważyć, że w wyniku przyjęcia Rozporządzenia Gmina Mielno została pozbawiona ok. 1/3 terytorium, które w nie-dalekiej przyszłości służyłoby rozwojowi miasta Mielno” (s. 2 i 3 wniosku). Zdaniem wnio-skodawcy zaskarżony § 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1597), który stanowi, że „Z dniem 1 stycznia 2023 r. ustala się granice następujących gmin: 4) w województwie zachodniopomorskim: b) w po-wiecie koszalińskim – gminy Sianów i gminy Mielno przez włączenie do dotychczasowego obszaru gminy Sianów obszaru obrębu ewidencyjnego Łazy, o powierzchni 746,40 ha, z gmi-ny Mielno” jest niezgodny ze wskazanymi we wniosku przepisami, „albowiem przebieg no-wej granicy narusza układ osadniczy i przestrzenny, nie uwzględnia istniejących na tym tere-nie więzi społecznych, gospodarczych i kulturowych, a ponadto w rażącym stopniu utrudnia gminie Mielno wykonywanie zadań publicznych, również poprzez pozbawienie jej istotnej części przychodów, które mogłoby finansować wykonywanie przez gminę Mielno jej zadań publicznych” (s. 8 wniosku). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że Rada Miejska Mielna wykazała, że § 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta w zakresie wskazanym we wniosku dotyczy spraw objętych jej zakresem działania (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK). 4. Trybunał uznał, że wnioskodawca prawidłowo określił przedmiot zaskarżenia oraz wzorce kontroli, a także przedstawił argumenty uzasadniające sformułowany we wniosku zarzut (art. 47 ust. 1 pkt 4-6 i ust. 2 u.o.t.p.TK). 5. Mając na uwadze, że wniosek spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p.TK, na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK, należało postanowić jak w sentencji.