Tw 10/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 kwietnia 2023 r. Pozycja 133 POSTANOWIENIE z dnia 1 lipca 2016 r. Sygn. akt Tw 10/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Miejskiej w Pabianicach o zbadanie zgodności: art. 24f ust. 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 214, poz. 1806) z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENIE W dniu 6 września 2016 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rady Miejskiej w Pabianicach o stwierdzenie niezgodności art. 24f ust. 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 214, poz. 1806; dalej: ustawa o samorządzie gminnym) z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust.3 i art. 2 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja). Do wniosku dołączono uchwałę nr XXIV/266/16 Rady Miejskiej w Pabianicach z dnia 3 marca 2016 r. w sprawie złożenia wniosku do Trybu-nału Konstytucyjnego (dalej uchwała w sprawie złożenia wniosku), oraz uchwałę nr XXV/310/16 Rady Miejskiej w Pabianicach z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie upoważ-nienia do reprezentowania Rady Miejskiej w Pabianicach przed Trybunałem Konstytucyjnym (dalej uchwała w sprawie upoważnienia do reprezentowania Rady). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyj-nym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK) wniosek złożony przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji) Prezes Trybunału kieruje do wstępnego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia, czy spełnia wymagania nadania mu dalszego biegu. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie trzech sędziów bada, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym (art. 61 i art. 62 ustawy o TK), czy nie jest OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 2 oczywiście bezzasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK), a w szczególności, czy pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponad-to, wstępne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedopuszczalności wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK), a także, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia (art. 77 ust. 4 pkt 5 ustawy o TK). Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 li-pca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wniosek przedstawiony przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie jednego sędziego bada, czy wniosek spełnia wymagania formalne (art. 33 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 37 ust. 3 ustawy o TK), a w szczególności – czy pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny bada również, czy nie zachodzą tzw. ujemne przesłanki procesowe, skutkujące umorzeniem postępowania (art. 40 ustawy o TK). 2. Rada Miejska wniosła o stwierdzenie niezgodności art. 24f ust. 1a z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. Przepis art. 24f ust. 1a brzmi następująco „Jeżeli rad-ny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 ustawy, o której mowa w art. 24 b ust. 6”. Wskazana norma należy do tzw. przepisów antykorupcyjnych, których celem jest uniemożliwianie wykorzystania funkcji radnego dla osiągnięcia przez niego korzyści mająt-kowych lub osobistych dla siebie, lub dla bliskich. Przepisy te są zawarte przede wszystkim w ustawach: o samorządzie gminnym, z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016, poz. 814), z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U z 2016 r. poz. 846). Przepisy antykorupcyjne wprowadzają szereg zakazów dotyczących spo-sobu realizacji funkcji radnego samorządu gminy m.in. zakaz łączenia funkcji radnego z za-trudnieniem na niektórych stanowiskach i pełnieniem niektórych funkcji, zakaz podejmowa-nia przez radnych niektórych dodatkowych zajęć, zakaz posiadania lub sprawowania niektó-rych uprawnień, a także zakazy ograniczające swobodę radnego samorządu gminy w podej-mowaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej. Art. 24f ustawy o samorządzie gminnym zawiera część z powyższych ograniczeń. Formułują zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez radnego na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której rad-ny uzyskał mandat, a także zarządzania taką działalnością lub bycia pełnomocnikiem w pro-wadzeniu takiej działalności (art. 24f ust. 1), zakaz dla radnego i małżonka członkostwa we władzach zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych oraz pełnienia pełnomocnictwa spó-łek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczest-niczą takie osoby (art. 24f ust. 2), zakaz posiadania pakietu większego niż 10% udziałów lub akcji w spółkach prawa handlowego z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębior-ców, w których uczestniczą takie osoby (art. 24f ust. 5). Przepisy art. 24f ustawy o samorzą-dzie gminnym nakazują zrzeczenie się stanowiska lub funkcji, których nie można łączyć z mandatem radnego, a o których mówi ust. 2 tego przepisu, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Sankcją niedotrzymania zakazu jest utrata sprawowanego stanowiska lub funkcji z mocy prawa (art. 24f ust. 4). Przepis art. 24f ust. 1a nakazuje zaprzestania dzia- OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 3 łalności gospodarczej przez radnego na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarzą-dzania taką działalnością lub bycia pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Należy zauważyć, że Rada Miejska w uzasadnieniu do wniosku nie przywołuje ani w żaden sposób nie odnosi się bezpośrednio do treści art. 24f ust. 1a, który to przepis został wskazany we wniosku jako przedmiot kontroli. Rada Miejska wskazała, w jaki sposób art. 24f ustawy o samorządzie gminnym został wprowadzony do systemu prawa. Wskazane we wniosku orzeczenie Naczelnego Sądu Admi-nistracyjnego (wyrok z dnia 12 czerwca 2007 r., II OSK 132/07) konkretyzuje pojęcie „po-tencjału korupcyjnego”, odnosząc się do całego zespołu przepisów antykorupcyjnych. Należy jednak stwierdzić, że jest to niewystarczające, aby wywieść, jak w ocenie wnioskodawcy przepis art. 24f ust. 1a, będący składową tych przepisów, łamie wskazane we wniosku zasady konstytucyjne. Trybunał zauważa, że w pozostałym zakresie uzasadnienie do wniosku odnosi się do treści przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wnioskodawca przywołuje treść przepisu art. 24f ust. 1, przytacza orzeczenia sądowe, które odnoszą się do treści tego przepisu, tj. precyzują zakres podmiotowy zakazu działalności gospodarczej radnych, prowa-dzonej na własny rachunek i określają zakres pojęcia „korzystania z mienia państwowego”. Wnioskodawca wskazuje też, co należy rozumieć pod pojęciem działalności gospodarczej, odnosząc się do treści przepisu art. 24f ust. 1. Trzeba zauważyć, że Rada w uzasadnieniu do wniosku kilkukrotnie odnosi się do całego przepisu art. 24f ustawy o samorządzie gminnym, mając jednak na uwadze treść art. 24 ust. 1, co wynika z treści tych odniesień. Trzeba podkreślić, że przepis art. 24f ust. 1a odnosi się do przepisu art. 24f ust. 1, nie jest jednak z nim tożsamy. Istotą przepisu art. 24f ust. 1a są treści, które nie zawierają się w żadnym innym przepisie ustawy o samorządzie gminnym, a jest to nakaz zaprzestania dzia-łalności określonej w przepisie art. 24f ust. 1 w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubo-wania, oraz sankcja w postaci wygaśnięcia mandatu w razie niespełnienia powyższego naka-zu. Zgodnie z przepisem art. 33 ust. 2 pkt 6 ustawy o TK, wniosek złożony przez upraw-niony podmiot powinien zawierać uzasadnienie, zaś przepis art. 33 ust. 3 ustawy o TK stano-wi, że uzasadnienie zawiera przywołanie treści kwestionowanego wnioskiem przepisu wraz z jego wykładnią. Jak wskazano powyżej, wnioskodawca nie donosi się do przepisu, któremu stawia zarzut niezgodności z Konstytucją. Zasada skargowości w postępowaniu przed Trybu-nałem Konstytucyjnym realizuje się m.in. w obowiązku wykazania niezgodności wskazanego przepisu z aktem hierarchicznie wyższym. W uzasadnieniu przedstawionego wniosku brak zarówno stwierdzenia niezgodności z Konstytucją przepisu art. 24f ust. 1a jak i jego jakiego-kolwiek uprawdopodobnienia. Nie został więc spełniony wymóg, będący ściśle związany z materią wniosku, z jego treścią. Należy podkreślić, że tak rozumiana wadliwość wniosku nie może być uznana za brak formalny, który można usunąć w trybie art. 37 ust. 2 ustawy o TK. Dodanie czegokolwiek do treści wniosku oznacza de facto stworzenie nowego wnio-sku. Każdy bowiem wniosek powinien spełnić formalne wymagania, m.in. co do zgodności z treścią uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego o złożeniu wnio-sku, podjętej przed złożeniem go do Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym, należy uznać wniosek za oczywiście bezzasadny, i odmówić mu dalszego biegu. 3. Trybunał pragnie zwrócić uwagę na zagadnienie czynnej legitymacji Rady Miej-skiej do złożenia wniosku w przedmiotowym zakresie. Na wstępie Trybunał pragnie zauważyć, że w zakresie, jakim wniosek nie stanowi rea-lizacji uchwały podjętej uprzednio przez uprawniony organ wnioskodawcy, nie może być OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 4 uznany za skutecznie wszczynający postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zgod-nie z przedstawioną uchwałą w sprawie złożenia wniosku, Rada Miejska postanowiła wystą-pić z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 24f ust. 1 i ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym art. 32 ust. ust. 1 i 2, oraz art. 2 Konstytucji (paragraf 1 uchwały). Także uchwała w sprawie upoważnienia do reprezentowania Rady udziela tego prawa pełnomocnikowi w tym tylko zakresie. Rada Miejska wniosła natomiast o zbadanie przepisu art. 24f ust. 1a z następującymi wzorcami kontroli: art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, oraz art. 2 Konstytucji. Trybunał stwierdza, że przedstawiony wniosek w części wnoszącej o zbadanie zgodności kwestionowanego przepisu z art. 31 ust. 3 Konstytucji wychodzi poza ramy uchwały w spra-wie złożenia wniosku oraz poza zakres przedstawionej uchwały zawierającej upoważnienie do reprezentowania Rady Miejskiej przed Trybunałem Konstytucyjnym. W związku z po-wyższym, w tym zakresie nie może być przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie zgodności przepisów prawnych z przepisami mającymi wyższą rangę w hierarchicznie zbu-dowanym systemie źródeł prawa. Przedmiotem wniosku mogą być tylko takie przepisy, które dotyczą spraw objętych „zakresem działania” wnioskodawcy (art. 191 ust. 2 Konstytucji). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego legitymacja podmiotów mogących wystąpić z wnioskiem o kontrolę aktu normatywnego objętego zakresem ich działania powin-na być rozumiana w sposób ścisły, a interpretacja rozszerzająca jest w tym zakresie niedo-puszczalna. Nie wystarczy, że kwestionowany przepis może znaleźć lub w rzeczywistości znalazł zastosowanie w stosunku do wnioskodawcy, bądź dotyczy kręgu podmiotów, w któ-rym mieści się wnioskodawca. Konieczne jest ustalenie, czy dany przepis dotyczy działalno-ści stanowiącej realizację konstytucyjnie czy ustawowo określonych zadań wnioskodawcy. Organy jednostki samorządu terytorialnego należą do organów władzy publicznej, za-tem w pełni odnosi się do nich zasada legalizmu, wyrażona w art. 7 Konstytucji. Ocena, czy dana „sprawa” należy do zakresu działania danej jednostki samorządu terytorialnego musi odbywać się na podstawie Konstytucji i ustaw. Zgodnie z art. 16 ust. 2 i art. 163 Konstytucji samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, wykonując zadania publiczne niezastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicz-nych. Zakres działania jednostek samorządu terytorialnego regulują przede wszystkim tzw. ustawy samorządowe, czyli ustawa samorządzie gminnym, ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie wojewódz-twa. Z powyższych przepisów wynika, że tylko ustawodawca może określać prawa i obo-wiązki radnego, jak też wprowadzać regulacje ograniczające zakres działalności gospodarczej radnych. Oznacza to, że sprawy odnoszące się do regulacji prawnych, mających charakter przepisów antykorupcyjnych, polegających na ograniczeniu możliwości prowadzenia działal-ności gospodarczej przez radnych, jako funkcjonariuszy publicznych, nie mieszczą się w za-kresie działania jednostek samorządu terytorialnego, w rozumieniu art. 191 ust. 2 Konstytucji (patrz też postanowienia TK: z dnia 29 lipca 2003 r., sygn. akt Tw 13/03, OTK ZU nr 3B/2003, poz. 166, z dnia 5 listopada 2003 r., sygn. akt Tw 19/03, OTK ZU nr 4B/2003, poz. 207, z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt Tw 32/03, OTK ZU nr 1/B/2004, poz. 11, z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. akt Tw 24/03, OTK ZU nr 3B/2004, poz. 161, z dnia 4 czerwca 2004 r., sygn. akt Tw 6/04, OTK ZU nr 4B/2004, poz. 231). Rada Miasta Pabianice, jako or-gan stanowiący gminy, posiada ograniczoną zdolność do występowania do Trybunału Kon-stytucyjnego z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności norm, jednak kwestionowane przez nią we wniosku przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie dotyczą spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy, w rozumieniu art. 191 ust. 2 Konstytucji. W związku z powyższym, wniosek należy uznać za bezzasadny, co jest przesłanką do odmówienia nada-nia wnioskowi dalszego biegu. OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 5 4. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, legitymację procesową wyznacza nie tylko sam przedmiot kontroli, ale również powołane przez legity-mowany organ wzorce kontroli. Koniecznym jest więc stwierdzenie, czy wniosek również w tym aspekcie rzeczywiście dotyczy spraw samorządowych (patrz wyrok TK z 16 września 2002 r., sygn. akt K 38/01, OTK ZU nr 5A/2002, poz. 59). Rada Miejska może skutecznie wnieść zarzut niezgodności przepisu z normą hierarchicznie wyższą, gdy uprawdopodobni, że przepisy te są adresowane bezpośrednio do niej jako organu, a ich naruszenie legitymuje Radę do działania w charakterze wnioskodawcy. Konieczne jest również wykazanie, że istnieje związek pomiędzy podstawą kontroli a zakresem działania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. 5. Wnioskodawca wskazał jako wzorzec przepisy: art. 31 ust. 3 Konstytucji, które wy-rażają zasadę proporcjonalności oraz art. 32 ust. 1 i 2 konstruujące zasadę równości wobec prawa, a także art. 2, który konstytuuje zasadę demokratycznego państwa prawnego. Należy stwierdzić, że art. 31 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 i 2 mają charakter osobisty, regulują prawa i wolności człowieka i obywatela, nie dotyczą natomiast statusu podmiotów prawa publiczne-go, jakim jest gmina. Organ jednostki samorządu terytorialnego nie może więc skutecznie kwestionować aktu normatywnego z punktu widzenia jego niezgodności z prawami obywatel-skimi wyrażonymi w Konstytucji (patrz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 22 mar-ca 2004 r., sygn. akt Tw 41/03, OTK ZU nr 3B/2004, poz. 168). Podniesienie niezgodności normy prawnej z prawami obywatelskimi jest możliwe przez podmiot legitymowany ogólnie albo w trybie skargi konstytucyjnej. 6. Niezależnie od powyższych konkluzji, Trybunał pragnie zwrócić uwagę na braki formalne wniosku. 7. Zgodnie z przepisami ustawy o TK, wniosek pochodzący od organu jednostki samo-rządu terytorialnego powinien zawierać przepis prawa wskazujący, że kwestionowana ustawa dotyczy spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy (art. 33 ust. 5 ustawy o TK). Rada Miasta nie przywołała we wniosku takiego przepisu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o TK każdy wniosek złożony do Trybunału Konstytucyjnego powinien odpowiadać wymaganiom dotyczącym pism procesowym, który to przepis stanowi de facto odesłanie do art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2014 poz. 101). Wnio-skodawca złożył w przedmiotowej sprawie jeden egzemplarz wniosku i po jednym egzempla-rzu dołączonych do wniosku uchwał, nie spełniając tym samym mających tu zastosowanie wymogów określonych dla pism procesowych. 8. Trybunał pragnie również zwrócić uwagę na fakt, że żadna z dwóch dołączonych do wniosku uchwał Rady Miasta nie określa w pełni sposobu wykonania uchwały w sprawie złożenia wniosku. Uchwała powinna wskazywać podmiot zobligowany przez organ stanowią-cy jednostki samorządu terytorialnego do sporządzenia i podpisania wniosku. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wniosek stanowi załącznik do uchwały. Uzasadnienie do złożonej przez wnio-skodawcę uchwały w sprawie złożenia wniosku jest tożsame z uzasadnieniem wniosku wnie-sionego do Trybunału Konstytucyjnego, jednak wniosek nie stanowi załącznika do uchwały w sprawie złożenia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego. Uchwała Rady Miejskiej w sprawie złożenia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego nie dokonuje delegacji upraw-nień innych niż reprezentacja przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jednak ani uchwała w sprawie złożenia wniosku, ani uchwała w sprawie upoważnienia do reprezentowania Rady nie wskazują, kto jest zobowiązany do sporządzenia i podpisania wniosku czy też złożenia go OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 6 w Trybunale. W związku z powyższym, przedstawione pełnomocnictwo należy uznać za nie-pełne. 9. Zważywszy na powyższe okoliczności, Trybunał postanowił jak w sentencji. 10. Wnioskodawca przedmiotem kontroli uczynił przepisy ustawy o przejściu na wła-sność Państwa niektórych lasów samorządowych, w szczególności art. 1, art. 2 oraz art. 4 st. 1 tej ustawy. Zgodnie z zaskarżoną ustawą przejście na własność Państwa lasów, innych gruntów (leśnych, rolnych, nieużytków) i wszelkich, służących do prowadzenia gospodarstwa leśnego, ruchomości i nieruchomości wraz z ich częściami składowymi i przynależnościami, które stanowiły własność związków samorządu terytorialnego – następowało z mocy samego prawa (art. 1, art. 2 ustawy) bądź na mocy orzeczenia właściwego Ministra za zgodą Rady Państwa (art. 3 ustawy). Ponadto Państwo przejmowało uprawnienia związane gospodarczo z przeję-tymi przedmiotami majątkowymi i zobowiązania zaciągnięte w związku z gospodarką leśną (art. 4 ustawy). Ustawa przewidywała również możliwość przekazania na własność związków samorządu terytorialnego lasów i gruntów, które zostaną uznane za niezbędne dla zaspokoje-nia potrzeb zdrowotnych i kultury społecznej ludności miast, ośrodków przemysłowych, miejscowości uzdrowiskowych oraz innych osiedli, jak również dla potrzeb związanych z ich rozbudową (art. 7 ustawy). Trybunał zwraca w tym miejscu uwagę, że zakwestionowana ustawa została uchwalo-na w określonym celu – przejęcia niektórych lasów i innych gruntów samorządowych na wła-sność Państwa. Do dziś nie została jednak uchylona wyraźnym przepisem derogacyjnym. 11. W rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia obowiązywania przepisów zakwestionowanej ustawy. Utrata przez nie mocy obowiązującej przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny skutkuje odmową nadania wnioskowi dalszego biegu. 11.1. W ocenie Rady Miejskiej „przepisy zaskarżonej ustawy są przepisami obowiązującymi”. Jak przekonuje: „brak w treści zaskarżonej ustawy postanowienia, które wskazywałoby na to, że przepis będzie jednorazowo konsumowany i nie będzie działał na przyszłość”. Wnioskodawca twierdzi, że przepisy zakwestionowanej ustawy „zachowują (…) moc obowiązującą, ponieważ stanowią podstawę zmienionych stanów faktycznych i kształtują sytuację prawną podmiotów, których pozbawiono prawa własności nieruchomości leśnych. Stosowanie takich przepisów może skutkować sporami prawnymi i być podstawą merytorycznych rozstrzygnięć w sprawach podlegających rozpoznaniu przed sądem powszechnym”. Ponadto Rada Miejska dowodzi, że przepisy (…) [art. 1 ust. 2 i 4 w związku z art. 2 oraz art. 7] uzależniają przejście prawa własności od aktów stosowania prawa, które w ocenie wnioskodawcy mają charakter konstytutywny, stąd też przepisy te zachowują moc obowiązującą (…)”. 11.2. Pojęcie obowiązywania aktu normatywnego zostało wyjaśnione przez Trybunał Konstytucyjny m.in. w postanowieniu z 6 kwietnia 2005 r. (sprawa SK 8/04, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 44), w którym przedmiotem kontroli był art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U.15.82, ze zm.). Dekret ten w przeciwieństwie jednak do badanej usta-wy został formalnie uchylony. W postanowieniu z 6 kwietnia 2005 r. Trybunał wyjaśnił, że „przepis zachowuje moc obowiązującą dopóty, dopóki na jego podstawie mogą być wydawa-ne indywidualne akty stosowania prawa. Podkreślić jednak należy, że tak rozumiane stoso- OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 7 wanie określonego przepisu prawnego nie jest tożsame z każdą sytuacją, w której sąd lub inny organ stosujący prawo w wyroku lub innym rozstrzygnięciu dotyczącym indywidualnej spra-wy powołuje się na uchylony przepis. Ustalenie w określonym postępowaniu skutków wcze-śniejszych zdarzeń prawnych (w niniejszej sprawie – przejęcia lasu lub gruntu leśnego na własność Skarbu Państwa) i odwołanie się w tym kontekście do przepisów regulujących daną problematykę w przeszłości (w okresie nastąpienia owych zdarzeń), nie oznacza, że przepisy te stanowią w momencie orzekania część obowiązującego porządku prawnego. (…) Inaczej mówiąc, przepisy zaskarżonego dekretu znajdowały zastosowanie wtedy, gdy dochodziło do przejścia własności lasu (gruntu leśnego) na rzecz Skarbu Państwa, zaś obecnie – po ich uchyleniu – ustalanie, czy istotnie doszło do przejścia własności, nie jest stosowaniem przepi-sów dekretu, a jedynie uwzględnieniem wywołanych ich zastosowaniem skutków prawnych”. Ponadto w sprawie P 32/07 Trybunał podkreślił: „Dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. nie tylko został uchylony, ale także nie może znaleźć zastosowania w tym sensie, że obecnie na jego podstawie nie może dojść do przejścia lasu ani gruntu leśnego na własność Skarbu Pań-stwa. Sam fakt, że skutki wywołane w następstwie wejścia w życie tego dekretu trwają nadal, nie uzasadnia tezy, że tym samym zachował on moc obowiązującą w rozumieniu art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK z 1997 r.” (postanowienie TK z 6 listopada 2007 r., OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 131). Należy zwrócić uwagę, że linia orzecznicza Trybunału Konstytucyjnego dotycząca kontroli konstytucyjności przepisów przedkonstytucyjnych, które wyczerpały swą moc obo-wiązującą przez tzw. jednorazowe zastosowanie w przeszłości, została ugruntowana między innymi wydanymi w pełnym składzie Trybunału Konstytucyjnego postanowieniami z 28 li-stopada 2001 r. (sprawa SK 5/01; OTK ZU nr 8/2001, poz. 266) i 6 listopada 2008 r. (sprawa P 5/07; OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 163). Ustalenia te opierają się na założeniu, że właściwość rzeczowa Trybunału Konstytucyjnego nie obejmuje przepisów charakteryzujących się – uję-tymi kumulatywnie – dwiema cechami: uchwaleniem i wejściem w życie przed wejściem w życie Konstytucji z 1997 r. oraz wywołaniem („skonsumowaniem”) w tym okresie przewi-dzianych w nich skutków prawnych, najczęściej ex lege, w sposób jednokrotny i niepowta-rzalny. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje to, że przepisy te ukształtowały stosunki prawne w sposób trwały i ciągły bądź przesądziły następstwa prawne zdarzeń i zachowań pro futuro, stanowiąc ich podstawę prawną (źródło) również pod rządami obowiązujących regula-cji konstytucyjnych (por. postanowienie z 13 marca 2013 r., SK 38/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 33). 11.3. W świetle przedstawionego orzecznictwa Trybunał stwierdza, że choć ustawa o przejściu na własność Państwa niektórych lasów samorządowych nie została formalnie uchylona, to obecnie nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych (nie może być podstawą przejścia niektórych lasów i innych gruntów samorządowych na własność Państwa). Ustale-nie zaś w postępowaniu sądowym, że na podstawie zaskarżonych przepisów doszło do naby-cia przez Skarb Państwa własności lasów i innych gruntów samorządowych, jest jedynie uwzględnieniem wywołanych zastosowaniem tych przepisów skutków prawnych, które to skutki nastąpiły w 1948 r. z mocy prawa bądź na mocy orzeczenia właściwego Ministra. 11.4. Nie można także przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka z art. 77 ust 4 ustawy o TK, umożliwiająca badanie zgodności z Konstytucją przepisów aktu normatywnego pomimo utraty ich mocy obowiązującej. Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym ewentualny wyrok Trybunału nie mógł-by – ani bezpośrednio, ani nawet pośrednio – przywrócić stosunków własnościowych sprzed wejścia w życie ustawy o przejściu na własność Państwa niektórych lasów samorządowych (zob. sprawy SK 5/01, SK 8/04, P 32/07, a także postanowienie TK z 25 września 2012 r., OTK ZU B/2023 Tw 10/16 poz. 133 8 sprawa Ts 242/10, OTK ZU nr 1/B/2013, poz. 29). Zmiana tych stosunków mogłaby nastąpić tylko w wyniku stosownych działań ustawodawczych. 11.5. Okoliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadania wnioskowi dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.