Tw 22/15
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2016-04-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydium Zarządu Głównego związku zawodowego jest organem legitymowanym do podjęcia uchwały o wystąpieniu z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności norm z Konstytucją?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi, stwierdzając, że Prezydium Zarządu Głównego NSZZ Pracowników Wojska nie jest organem legitymowanym do podjęcia uchwały inicjującej abstrakcyjną kontrolę konstytucyjności. Takie działanie ma charakter nadzwyczajny i wykracza poza kompetencje organu wykonawczego (Prezydium), pozostawiając tę kompetencję Zarządowi Głównemu jako wyższej instancji. Ponadto Trybunał uznał zarzuty merytoryczne za oczywiście bezzasadne, wskazując na odmienność statusu prawnego strażaków PSP i WOP.Stan faktyczny
NSZZ Pracowników Wojska złożył wniosek o zbadanie zgodności przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy z art. 32 Konstytucji, twierdząc, że pomijają one strażaków Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej (WOP), którzy wykonują te same zadania co strażacy Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Wnioskodawca argumentował, że różnica w wieku emerytalnym jest dyskryminująca. Trybunał zwrócił uwagę na brak wpisów o strukturze terenowej w KRS oraz na to, że uchwałę podjęło Prezydium Zarządu Głównego, a nie Zarząd Główny.Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu wnioskowiPełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 maja 2023 r. Pozycja 157 POSTANOWIENIE z dnia 21 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Tw 22/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący i sprawozdawca Mirosław Granat Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Prezydium Zarządu Głównego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Wojska o zbadanie zgod-ności: art. 1, art. 18a ust. 1 i art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrze-niu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrz-nego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich ro-dzin (Dz. U. z 2015 r. poz. 900, ze zm.) z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENIE W dniu 19 października 2015 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Nie-zależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Wojska (dalej: NSZZ Pra-cowników Wojska, Związek) o zbadanie zgodności art. 1, art. 18a ust. 1 i art. 18b ust. 1 usta-wy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.2015.900, ze zm.; dalej: ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym) w zakresie, w jakim „wśród osób uprawnionych do świadczeń emerytalnych pomijają strażaków jednostek ochro-ny przeciwpożarowej, tj. pracowników zatrudnionych w jednostkach ochrony przeciwpoża-rowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciw-pożarowej (Dz.U.2009.178.1380, ze zm.; dalej: ustawa o ochronie przeciwpożarowej) (…) [tj. w jednostkach organizacyjnych wojskowej ochrony przeciwpożarowej]”, z art. 32 Konsty-tucji.
OTK ZU B/2023 Tw 22/15 poz. 157 2 Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 1 grudnia 2015 r. wezwał wnio-skodawcę do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków formalnych wniosku przez doręczenie odpisu (oraz czterech kopii) uchwały właściwego organu statuto-wego wnioskodawcy, która stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Kon-stytucyjnego i określa przedmiot oraz wzorce kontroli, a także wskazuje podmiot uprawniony do sporządzenia, podpisania i wniesienia wniosku oraz reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym; doręczenie wyciągu z protokołu oraz listy obecności z posiedzenia właściwego organu statutowego wnioskodawcy (wraz z cztere-ma odpisami), na którym podjęto uchwałę, pozwalających stwierdzić, że uchwała ta została podjęta zgodnie z przepisami prawa lub postanowieniami statutu; powołanie przepisu prawa lub postanowienia statutu, wskazującego, że organ statutowy wnioskodawcy jest ogólnokra-jowym organem; wyjaśnienie, wobec braku wpisów w aktualnym odpisie Krajowego Rejestru Sądowego informujących o jednostkach terenowych lub oddziałach NSZZ Pracowników Wojska, czy Związek ma charakter ogólnokrajowy; doręczenie czterech kopii aktualnego od-pisu z Krajowego Rejestru Sądowego; doręczenie czterech odpisów statutu wnioskodawcy; doręczenie czterech odpisów wniosku. W piśmie z 8 grudnia 2015 r. wnioskodawca odniósł się do stwierdzonych przez Try-bunał Konstytucyjny braków formalnych wniosku. Ponadto zarządzeniem z 3 marca 2016 r. sędzia Trybunału wezwał wnioskodawcę do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków formalnych wniosku przez wyjaśnienie, jaka jest struktura organizacyjna Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej (dalej: WOP), w szczególności wskazanie: jaka jest liczba: żołnierzy pełniących czynną służ-bę wojskową, posiadających kwalifikacje pożarnicze; strażaków Państwowej Straży Pożarnej (dalej: PSP), wyznaczonych do pełnienia służby w WOP w trybie odrębnych przepisów; pra-cowników posiadających kwalifikacje pożarnicze – wyznaczonych na stanowiska służbowe (w przypadku żołnierzy oraz strażaków) lub zatrudnionych (w przypadku pracowników po-siadających kwalifikacje pożarnicze) w jednostkach organizacyjnych WOP; jakie zadania w tychże jednostkach wykonują pracownicy posiadający kwalifikacje pożarnicze, a jakie żoł-nierze oraz strażacy PSP; a także wyjaśnienie, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naru-szają art. 32 Konstytucji (zasadę równości oraz zakaz dyskryminacji), zważywszy na to, że osoby (o których mowa w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 1992 r. w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Ochronę Przeciwpożarową, Dz.U.1992.66.334; dalej: rozporządzenie w sprawie zasad i trybu wyko-nywania zadań przez WOP, rozporządzenie) zatrudnione w jednostkach organizacyjnych WOP, wskazanych w art. 15 pkt 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, posiadają inny sta-tus pracowniczy niż strażacy PSP oraz żołnierze (o których mowa w § 3 pkt 1 i 2 rozporzą-dzenia). W piśmie z 15 marca 2016 r. wnioskodawca ustosunkował się do zarządzenia sędzie-go Trybunału. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyj-nym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK) wniosek złożony przez ogólnopolski organ związ-ku zawodowego (art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji), Prezes Trybunału kieruje do wstępnego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia, czy spełnia wymagania nadania mu dalszego biegu. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie trzech sędziów bada, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym (art. 61 i art. 62 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK), a w szczególności, czy pochodzi od uprawnio-nego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponadto, wstęp-
OTK ZU B/2023 Tw 22/15 poz. 157 3 ne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedo-puszczalności wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK), a także, jeżeli akt nor-matywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzecze-nia (art. 77 ust. 4 pkt 5 ustawy o TK). Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. 2. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji prawo inicjowania abstrakcyjnej kon-troli norm przysługuje ogólnokrajowym organom związków zawodowych. Trybunał Konsty-tucyjny podkreśla, że ogólnokrajowe organy może mieć tylko związek zawodowy o ogólno-krajowym charakterze, tzn. taki, który swym działaniem obejmuje obszar całego kraju i po-siada zorganizowaną strukturę, opartą na odpowiednio powołanych oraz rzeczywiście istniejących i funkcjonujących (nie tylko zadeklarowanych w statucie) organach terenowych (zob. postanowienie TK z 11 lipca 2012 r., sprawa Tw 12/12, OTK ZU nr 4/B/2012, poz. 319). Oceny, czy organy danego związku zawodowego są uprawnione do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego, należy dokonywać, korzystając przede wszyst-kim z danych ujawnionych w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawo-dowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w szczególności z wpisów za-wartych w rubryce 3 działu 1, informujących o jednostkach terenowych lub oddziałach orga-nizacji (zob. postanowienia TK z 10 lipca 2012 r. i 13 marca 2013 r., sprawa Tw 17/12, OTK ZU nr II /B/2014, poz. 669 i 670). Trybunał Konstytucyjny przypomina, że organizacje, które posiadają takie struktury, mają możliwość ich ujawnienia zgodnie z § 147 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz.U.2014.1667, ze zm.). 2.1. Na podstawie odpisu z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i za-wodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej (numer Krajowego Rejestru Sądowego: 0000062937), dołączonego do akt niniejszej sprawy (stosownie do art. 62 ust. 2 pkt 3 ustawy o TK), Trybunał Konstytucyjny ustalił, że brak jest wpisów w rubryce 3 działu 1 rejestru, dotyczącej jednostek terenowych lub oddziałów. Trybunał zwraca jednocześnie uwagę na to, że wnioskodawca, wezwany do wyjaśnie-nia, czy wobec braku odpowiednich wpisów w KRS posiada status organu ogólnokrajowego, w odpowiedzi powołał się jedynie na § 2, § 6, § 23 ust. 1 i § 25 ust. 1 statutu, wskazując, że Związek „jest jednolitą ogólnokrajową organizacją zawodową i rozumiany jako całość posia-da osobowość prawną. Organizacja NSZZ PW jest trzystopniowa i na szczeblu placówki za-trudnienia działa w formie zakładowej organizacji związkowej bądź międzyzakładowej orga-nizacji związkowej (…). Zakładowe i międzyzakładowe organizacje związkowe NSZZ PW stanowią integralną część struktury NSZZ PW i nie posiadają własnej osobowości prawnej (…)”. 2.2. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że chociaż wnio-skodawca wyjaśnił wątpliwości co do ogólnokrajowego charakteru Związku, to jednak nie doprowadził do usunięcia rozbieżności między rubryką 3 działu 1 KRS a statutem Związku. 3. Trybunał podkreśla przy tym, że na wnioskodawcy ciąży również obowiązek wyka-zania, iż wniosek został skierowany do Trybunału na podstawie i w wykonaniu podjętej przez legitymowany organ uchwały w sprawie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zba-danie hierarchicznej zgodności norm.
OTK ZU B/2023 Tw 22/15 poz. 157 4 3.1. Wnioskodawca doręczył uchwałę Prezydium Zarządu Głównego NSZZ Pracow-ników Wojska o wystąpieniu z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego. Powołuje przy tym – stosownie do art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK – § 39 ust. 1 pkt 2 statutu NSZZ PW, zgodnie z którym Prezydium Zarządu Głównego NSZZ PW reprezentuje Związek wobec or-ganów władzy, urzędów państwowych, kierownictwa działu administracji rządowej – obrona narodowa, innych organizacji związkowych oraz osób prawnych i fizycznych. 3.2. Jak ustalił Trybunał, władzami Związku są Krajowy Zjazd Delegatów, Okręgowa Konfederacja Delegatów oraz Ogólne Zebranie Członków lub Zakładowa Konfederacja Dele-gatów, a instancjami Związku są Zarząd Główny, Zarząd Okręgu, Zarząd Zakładowy (§ 33 ust. 1 i 2 statutu). Trybunał zwraca zatem uwagę na to, że Prezydium Zarządu Głównego, które podjęło uchwałę w sprawie skierowania wniosku do Trybunału, nie posiada statusu ani władzy, ani instancji Związku. 3.3. W myśl § 33 ust. 3 statutu działalnością Związku między Krajowymi Zjazdami Delegatów kieruje Zarząd Główny, który m.in. realizuje uchwały Krajowego Zjazdu Delega-tów, składa sprawozdania na Zjeździe z ich realizacji, reprezentuje wobec organów władzy państwowej i organów administracji państwowej i gospodarczej stanowisko Związku w pod-stawowych sprawach pracowniczych, podejmuje uchwały w sprawach wynikających ze statu-tu, podejmuje uchwały w sprawach protestu, określa wytyczne bieżącej pracy Związku (§ 38 statutu). Co istotne, Zarząd Główny na wniosek Przewodniczącego Związku wybiera ze swego grona Prezydium Zarządu Głównego, a także ocenia pracę Prezydium i Sekretariatu Prezy-dium (§ 38 pkt 14 i 16 statutu). Prezydium Zarządu Głównego jest natomiast organem wewnętrznym Zarządu Głów-nego NSZZ Pracowników Wojska. Zgodnie z § 39 statutu do jego zadań należą (m.in.): reali-zowanie planów pracy i kierowanie pracą Związku w okresie między posiedzeniami Zarządu Głównego, reprezentowanie Związku wobec organów władzy, urzędów państwowych, kie-rownictwa działu administracji rządowej – obrona narodowa, innych organizacji związko-wych oraz osób prawnych i fizycznych, zawieranie i wypowiadanie z upoważnienia Zarządu Głównego układów zbiorowych pracy i innych umów dotyczących interesów i praw pracow-niczych, uzgadnianie treści przepisów normujących sytuację prawną, płacową i socjalno-bytową pracowników, zarządzanie majątkiem i środkami finansowymi w okresie między po-siedzeniami Zarządu Głównego. 3.4. Trybunał przypomina, że kompetencję do reprezentowania osoby prawnej i pro-wadzenia jej spraw należy odróżnić od kompetencji do podjęcia uchwały o wystąpieniu do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem inicjującym abstrakcyjną kontrolę norm. Trybunał podkreśla, że podjęcie takiej uchwały stanowi „czynność o charakterze nadzwyczajnym”, która z tego powodu nie może być dokonana samodzielnie przez organ wykonawczy organi-zacji (por. postanowienia z 9 czerwca 2004 r. i 8 września 2004 r., sprawa Tw 33/03, OTK ZU nr 4/B/2004, poz. 227 i poz. 228; 9 czerwca 2004 r., sprawa Tw 2/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 258). 3.5. Skoro zatem do Prezydium Zarządu Głównego należy kierowanie działalnością Związku między posiedzeniami Zarządu Głównego, to tym samym podjęcie uchwały w spra-wie hierarchicznej kontroli zgodności norm jako czynność o charakterze nadzwyczajnym wy-kracza poza jego kompetencje.
OTK ZU B/2023 Tw 22/15 poz. 157 5 3.6. Biorąc pod uwagę powyższe, Trybunał stwierdza, że Prezydium nie jest organem legitymowanym do podjęcia uchwały w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Kon-stytucyjnego. Okoliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK). 4. Niezależnie od powyższego Trybunał ocenił zasadność zarzutów niezgodności za-kwestionowanych przepisów z art. 32 Konstytucji. 4.1. NSZZ Pracowników Wojska wystąpił o zbadanie zgodności art. 1, art. 18a ust. 1 i art. 18b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zgodnie z zakwestionowanym art. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjona-riuszom Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontr-wywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjne-go, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więzien-nej, zwolnionym ze służby, przysługuje z budżetu państwa, na zasadach określonych w ustawie, zaopatrzenie emerytalne z tytułu wysługi lat lub w razie całkowitej niezdolności do służby, a członkom ich rodzin – w razie śmierci żywiciela. W myśl art. 18a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszowi przyję-temu po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. do służby w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub w Służbie Więziennej emerytura przysługuje na za-sadach i w wysokości określonych w niniejszym rozdziale. Artykuł 18b ust. 1 tej ustawy stanowi, że emerytura przysługuje funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który w dniu zwolnienia posiada ukończone 55 lat życia i co naj-mniej 25 lat służby w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub w Służbie Więziennej. 4.2. Zdaniem Związku zakwestionowane przepisy „w zakresie, w jakim wśród osób uprawnionych do świadczeń emerytalnych pomijają strażaków jednostek ochrony przeciwpo-żarowej, tj. pracowników zatrudnionych w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a ustawy (…) o ochronie przeciwpożarowej (…) [tj. w jednostkach or-ganizacyjnych wojskowej ochrony przeciwpożarowej]”, są niezgodne z art. 32 Konstytucji. Wnioskodawca przekonuje, że „strażacy jednostek ochrony przeciwpożarowej zatrudnieni w jednostkach organizacyjnych Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej [tj. pracownicy, o których mowa w art. 15 pkt 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej] wykonują takie same zadania jak strażacy Państwowej Straży Pożarnej, wobec czego powinni być traktowani we-dług jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących zgodnie z art. 32 Konstytucji. Ustawodawca natomiast zróżnicował sytuację strażaków Państwowej Staży Pożarnej i straża-ków jednostek ochrony przeciwpożarowej zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej poprzez odmienne unormowanie ich praw w zakresie wieku uprawniającego do przejścia na emeryturę”. Trybunał zwraca przy tym uwagę na strukturę organizacyjną WOP, którą określa roz-porządzenie w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez WOP. Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia zadania i czynności WOP realizują żołnierze pełniący czynną służbę wojsko-wą, posiadający kwalifikacje pożarnicze; strażacy PSP, wyznaczeni do pełnienia służby w WOP w trybie odrębnych przepisów; oraz pracownicy posiadający kwalifikacje pożarnicze
OTK ZU B/2023 Tw 22/15 poz. 157 6 – wyznaczeni na stanowiska służbowe (zatrudnieni) w tych jednostkach. Zarzuty wniosko-dawcy dotyczą wyłącznie pracowników WOP posiadających kwalifikacje pożarnicze (dalej: strażacy WOP). Jak przekonuje wnioskodawca w piśmie z 15 marca 2016 r.: „zatrudnieni w jednostkach organizacyjnych WOP pracownicy – strażacy jednostki ochrony przeciwpoża-rowej (o których mowa w § 3 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia […]) wykonują takie same zadania co osoby posiadające status strażaka Państwowej Straży Pożarnej lub żołnierza (o których mowa w § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia)”. 4.3. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy, Trybunał ustalił, że status prawny stra-żaków PSP oraz strażaków WOP regulują dwa odrębne akty prawne. W odniesieniu do strażaków PSP stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U.2013.1340, ze zm.; dalej: ustawa o PSP). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy powołuje się PSP jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjali-styczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. W myśl art. 28a ust. 1 ustawy o PSP Strażak PSP wykonuje swo-je obowiązki na podstawie stosunku służbowego (pełni służbę w jednostce organizacyjnej), który powstaje co do zasady na podstawie mianowania (art. 31 ustawy o PSP). W związku ze służbą posiada zarówno określone prawa (np. na podstawie art. 57 ustawy o PSP, pełniąc ob-owiązki służbowe, korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz.U.88.553, ze zm.), jak i obowiązki (np. podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu, nie może podejmować zajęcia zarobko-wego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego – art. 57a ust. 1 ustawy o PSP). W stosunku do strażaków WOP stosuje się zaś przepisy ustawy o ochronie przeciwpo-żarowej. Jak wynika z art. 15 pkt 1a w zw. z art. 16a tej ustawy, jednostki te tworzy się jako jednostki umundurowane i wyposażone w specjalistyczny sprzęt, przeznaczone do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami. Strażacy WOP są zatrudnieni w tych jednostkach na podstawie umowy o pracę. Jako ich pracownicy podlegają szczególnym obowiązkom wynikającym z charakteru pracy. Aby zostać zatrudnionym, muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje i warunki psychofizyczne (art. 16a ust. 2 i 3 ustawy). Natomiast w zakresie zasad i trybu wykonywania zadań, na co zwraca uwagę wnio-skodawca, strażacy WOP podlegają – tak jak strażacy PSP – regulacjom ustawy o PSP. Jak wynika bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o PSP, zadania przewidziane dla PSP w komórkach i jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej (dalej: MON) albo przez niego nadzorowanych wykonuje WOP w trybie i na zasadach określonych w rozporzą-dzeniu. Obecnie obowiązuje rozporządzenie MON w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez WOP. Rozporządzenie określa w § 1 szczegółowe zadania przewidziane w usta-wie PSP, które wykonują strażacy WOP. Dodatkowo § 2 przewiduje, że w sprawach nieure-gulowanych w rozporządzeniu do wykonywania zadań przez WOP stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o PSP oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, dotyczące PSP, a także przepisy dotyczące krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Trybunał przypomina jednak, że wykonywanie zawodu strażaka może odbywać się w różnych formach i w różnych jednostkach. Z art. 15 pkt 1–8 ustawy o ochronie przeciwpo-żarowej wynika bowiem, że jednostkami ochrony przeciwpożarowej są jednostki organiza-cyjne PSP, WOP, zakładowa straż pożarna, zakładowa służba ratownicza, gminna/powiatowa zawodowa straż pożarna, terenowa służba ratownicza, ochotnicza straż pożarna, związek ochotniczych straży pożarnych czy inne jednostki ratownicze. Co istotne, zgodnie z art. 16 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zadania i organizację PSP określi odrębna ustawa tj. ustawa o PSP. Status prawny innych rodzajów jednostek ochrony przeciwpożarowej, w tym WOP, których dotyczy wniosek, w całości został unormowany w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Trybunał podkreśla zatem, że dla osób wykonujących zadania strażaka –
OTK ZU B/2023 Tw 22/15 poz. 157 7 w jednostkach PSP i jednostkach WOP – ustawodawca odmiennie ukształtował ich status pra-cowniczy (por. postanowienie TK z 5 marca 2013 r., sprawa K 4/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 30). 4.4. W ocenie Trybunału NSZZ Pracowników Wojska nie wykazał zatem naruszenia przez ustawodawcę w zakwestionowanych przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym konstytucyjnej zasady równości. Wnioskodawca błędnie wskazuje, że wykonywanie takich samych zadań przez strażaków PSP oraz strażaków WOP stanowi istotną cechę wspólną, któ-ra miałaby uzasadniać ich równe traktowanie. Związek, porównując strażaków zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych PSP oraz WOP, pomija okoliczność, że ich status pracowni-czy jest odmienny. 4.5. Trybunał stwierdza zatem, że zarzuty niezgodności zakwestionowanych przepi-sów z art. 32 Konstytucji są oczywiście bezzasadne. Okoliczność ta stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło