Tw 26/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 marca 2016 r. Pozycja 253 POSTANOWIENIE z dnia 16 marca 2016 r. Sygn. akt Tw 26/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Komisji Krajowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” o zbadanie zgodności: § 2 ust. 4 pkt 1, § 3, § 4 ust. 7 i 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1628) oraz § 2 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1400, ze zm.) z: 1) art. 59 ust. 1 w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 59 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z zw. z art. 2 Konwen-cją (Nr 87) Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą wolności związ-kowej i ochrony praw związkowych z dnia 9 lipca 1948 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 29, poz. 125 zał.), 3) art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. 2015, poz. 1881), p o s t a n a w i a: odmówić nadania wnioskowi dalszego biegu. UZASADNIENIE W dniu 2 listopada 2015 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Komisji Kra-jowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (dalej: KK NSZZ, wnioskodawca) o zbadanie zgodności: § 2 ust. 4 pkt 1, § 3, § 4 ust. 7 i 8 rozporządzenia Mini-stra Zdrowia z dnia 14 października 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1628; dalej: rozpo-rządzenie zmieniające) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1400, ze zm., dalej: rozporządzenie) z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 32 Konstytucji, art. 59 ust. 4 Konstytucji z zw. z art. 2 Konwencją (Nr 87) dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, przyjętej w San Francisco dnia 9 lipca 1948 r. OTK ZU B/2016 Tw 26/15 poz. 253 2 (Dz. U. z 1958.29.125 zał.; dalej; Konwencja) i art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. 2015.1881; dalej: ustawa o związkach zawodowych). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, Prezes Trybunału kieruje do wstępnego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia, czy spełnia wymagania warunkujące nadanie mu dalszego biegu. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie trzech sędziów bada, czy wniosek odpowiada wymogom formalnym (art. 61 i art. 62 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bez-zasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK), a w szczególności, czy pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponadto, wstępne rozpo-znanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Try-bunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedopuszczalności wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK), a także, jeżeli akt normatywny w za-kwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia (art. 77 ust. 4 pkt 5 ustawy o TK). Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początko-wej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem meryto-rycznego rozstrzygania. 2. W rozpatrywanej sprawie zarzuty sformułowane przez wnioskodawcę dotyczą dwóch aktów prawnych. Wnioskodawca kwestionuje zgodność § 2 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia oraz § 2 ust. 4 pkt 1, § 3, § 4 ust. 7 i 8 rozporządzenia zmieniającego z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 32 Konstytucji, art. 59 ust. 4 Konstytucji z zw. z art. 2 Konwencji i art. 1 ust. 3 ustawy o związ-kach zawodowych. 2.1. Zaskarżony przepis rozporządzenia stanowi, że świadczeniodawca świadczeń opieki zdrowotnej w terminie 14 dni od dnia otrzymania zmian umów o udzielanie tych świadczeń zawieranych przez dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ i świadczeniodawcę, przekazuje podpisane zmienione umowy wraz z kopią uzgodnionego, z przedstawicielami związków zawodowych pielęgniarek i położnych zrzeszających wyłącznie pielęgniarki i położne, działających u świadczeniodawcy, porozumienia dotyczącego sposobu podziału mie-sięcznie środków na świadczenia opieki zdrowotnej udzielane przez pielęgniarki i położne na wynagrodzenia pielęgniarek i położnych, z uwzględnieniem zapewnienia średniego wzrostu wynagrodzenia wraz z innymi składnikami i pochodnymi o 300 zł w przeliczeniu na etat albo równoważnik etatu. 2.2. Zaskarżone przepisy rozporządzenia zmieniającego stanowią: – że propozycję podziału środków na świadczenia opieki zdrowotnej udzielane przez pie-lęgniarki i położne świadczeniodawca przekazuje związkom zawodowym pielęgniarek i położ-nych zrzeszających wyłącznie pielęgniarki i położne, – że podział środków jest uwzględniany przez dyrektora właściwego oddziału woje-wódzkiego NFZ, – o podziale środków w latach 2016-2019 w zależności od liczby pielęgniarek i położ-nych, – o trybie zawierania umów o udzielanie środków opieki zdrowotnej, w tym w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej w latach 2016-2019. 3. Wnioskodawca zarzuca zakwestionowanym przepisom, że ograniczają wpływ na za-wierane umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pielęgniarkom i położnym niezrze- OTK ZU B/2016 Tw 26/15 poz. 253 3 szonym w związkach zawodowych lub pielęgniarkom i położnym zrzeszonym w związku za-wodowym innym niż zrzeszającym osoby wyłącznie tych dwóch zawodów. 4. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego tak sformułowany zarzut jest oczywiście bez-zasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK). 4.1. Trybunał podkreśla, że zakwestionowany przez wnioskodawcę tryb ustalania wa-runków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dotyczył sposobu konsultacji treści tych umów w zakresie odnoszącym się do środków na wzrost wynagrodzeń pielęgniarek i po-łożnych. Beneficjentami przedmiotowych ustaleń – w części, objętej rozpatrywanym wnio-skiem – były jedynie wskazane dwie grupy zawodowe. Wnioskodawca, NSZZ Solidarność, wystąpił więc w ochronie praw pracowniczych wyłącznie pielęgniarek i położnych. 4.2. Wziąwszy pod uwagę zakres zaskarżenia o oczywistej bezzasadności zarzutów przemawia treść § 2 ust. 4 rozporządzenia zmieniającego oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia. 4.2.1. Zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia zmieniającego, świadczeniodawca nie-zwłocznie po otrzymaniu zmiany umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przekazuje propozycję podziału środków, po pierwsze, związkom zawodowym pielęgniarek i położnych zrzeszającym wyłącznie pielęgniarki i położne, działającym u świadczeniodawcy albo po dru-gie, upoważnionemu przez okręgową radę pielęgniarek i położnych przedstawicielowi samo-rządu zawodowego pielęgniarek i położnych, jeżeli u danego świadczeniodawcy nie działają związki zawodowe pielęgniarek i położnych zrzeszające wyłącznie pielęgniarki i położne w celu zawarcia z przedstawicielami tych związków porozumienia w sprawie podziału tych środków albo uzyskania pozytywnej opinii przedstawiciela tego samorządu w sprawie sposobu ich podziału, w terminie 21 dni od dnia przekazania tej propozycji. 4.2.2. Drugi z przepisów (§ 2 ust. 4 rozporządzenia) przewiduje podobne rozwiązanie i stanowi, że świadczeniodawca, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zmian umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przekazuje podpisane zmienione umowy wraz z kopią uzgodnionego, z przedstawicielami związków zawodowych pielęgniarek i położnych zrzeszających wyłącznie pielęgniarki i położne, działających u świadczeniodawcy, porozumie-nia dotyczącego sposobu podziału miesięcznie środków określonych na wynagrodzenia pielę-gniarek i położnych, z uwzględnieniem zapewnienia średniego wzrostu wynagrodzenia wraz z innymi składnikami i pochodnymi o 300 zł w przeliczeniu na etat albo równoważnik etatu albo z kopią pozytywnie zaopiniowanego przez upoważnionego przez okręgową radę pielę-gniarek i położnych przedstawiciela samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych sposobu podziału miesięcznie tych środków. 4.3. Jak wynika z powyższego, oba zakwestionowane rozporządzenia zapewniają wpływ na treść umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pielęgniarkom i położnym zarówno wtedy, gdy są członkami związku zawodowego zrzeszającego wyłącznie te dwie gru-py zawodowe, jak i wówczas gdy do takiego związku nie należą. Przytoczone w pkt 4.2.1 i 4.2.2. uzasadnienia przepisy przewidują bowiem obowiązek konsultowania treści umów z przedstawicielami samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych, który – zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji – reprezentuje osoby wykonujące określone zawody zaufania pu-blicznego. 4.4. Jak wynika z art. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i po-łożnych (Dz.U.174.1038, ze zm.) samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych reprezentuje osoby wykonujące zawody pielęgniarki i położnej, jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko przepisom prawa, a przynależność pielęgniarek i położnych do niego jest obowiązkowa (niezależnie od możliwości zrzeszenia w związku zawodowym). OTK ZU B/2016 Tw 26/15 poz. 253 4 4.5. Analiza obecnego stanu prawnego pozwala zatem wyprowadzić wniosek, że ochro-na praw pracowniczych pielęgniarek i położnych u określonego świadczeniodawcy usług me-dycznych w zakresie podziału środków na wiorst wynagrodzeń jest realizowana albo przy udziale związku zawodowego zrzeszającego wyłącznie pielęgniarki i położne albo za pomocą pozytywnej opinii podziału przeprowadzanych z przedstawicielami samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych, jeśli u tego świadczeniodawcy nie działają wskazane związki zawo-dowe. 5. Wziąwszy pod uwagę powyższe, a także mając na względzie, że zarzuty wniosku od-noszą się wyłącznie do zagadnienia konsultowania ze środowiskiem pielęgniarek i położnych sposobu podziału środków pieniężnych na wynagrodzenia dla tych dwóch grup zawodowych, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że interesy pracownicze pielęgniarek i położnych są chronione, a tym samym zarzuty wniosku należy ocenić jako oczywiście bezzasadne (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK). 6. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił odmówić nadania wnioskowi dalszego biegu.