Tw 26/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 marca 2017 r. Pozycja 68 POSTANOWIENIE z dnia 23 marca 2017 r. Sygn. akt Tw 26/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Henryk Cioch, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Sejmiku Województwa Mazo-wieckiego o zbadanie zgodności: art. 59 w związku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1638, ze zm.), w brzmieniu nada-nym przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 960) oraz w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 960) z art. 166 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 i w związku z art. 68 ust. 2, a także art. 167 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać wnioskowi dalszy bieg. UZASADNIENIE W dniu 21 grudnia 2016 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Sejmiku Wo-jewództwa Mazowieckiego o zbadanie zgodności art. 59 w związku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1638, ze zm.; dalej: ustawa o działalności leczniczej), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 960; dalej: ustawa o zmianie ustawy o działalności leczniczej) oraz w związku z art. 38 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej – w zakresie, w jakim nakłada na samorząd województwa obowiązek finansowania z budżetu województwa świadczeń opieki zdrowotnej zrealizowanych, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności z art. 15 ustawy o działalności leczniczej, przez samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, dla któ-rego samorząd województwa jest podmiotem tworzącym, ponad limit świadczeń sfinansowanych OTK ZU B/2017 Tw 26/16 poz. 68 2 na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, z art. 166 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 i w związku z art. 68 ust. 2 oraz art. 167 ust. 4 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wniosek Sejmiku Województwa Mazowieckiego został złożony 21 grudnia 2016 r. Zgodnie z art. 23 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowa-dzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074; dalej: przepisy wpro-wadzające) z dniem 20 grudnia 2016 r. utraciła moc ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157). Nie obowiązywała jeszcze wówczas, w części dotyczącej procedury rozpatrywania wniosków, ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK), która weszła w życie 3 stycznia 2017 r. Skoro wniosek Sejmiku Województwa Mazowieckiego wpły-nął 21 grudnia 2016 r., a jego złożenie – w myśl art. 56 ust. 1 ustawy o TK – było warunkiem sine qua non wszczęcia postępowania, to mogło ono nastąpić dopiero od dnia wejścia w życie ustawy o TK. W konsekwencji zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tego wniosku określają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK wniosek przedstawiony przez organ stanowiący jed-nostki samorządu terytorialnego podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji), czy spełnia wymagania formalne (art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o TK), a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1–4 ustawy o TK. Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w po-czątkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem mery-torycznego rozstrzygania. 2. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego wystąpił Sejmik Województwa Mazowieckiego. Wnioskodawca – stosownie do art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy o TK – dołączył do wniosku uchwałę nr 118/16 z 5 września 2016 r. Trybunał ustalił, że uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego została podjęta przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji) i wyraża wolę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego (§ 1). Ponadto uchwała określa przedmiot i wzorce kontroli (§ 1), które są tożsame z zakresem zaskarżenia wyznaczonym w zło-żonym wniosku. Uchwała upoważnia także Marszałka Województwa Mazowieckiego do złoże-nia wniosku oraz reprezentowania Sejmiku w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym (§ 2). W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że wniosek o zbadanie konstytucyjności zakwestionowanych przepisów ustawy pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji). 3. Trybunał przypomina, że w myśl art. 191 ust. 2 Konstytucji organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego są uprawnione do inicjowania abstrakcyjnej kontroli norm, jeżeli kwe-stionowany przez nie akt normatywny dotyczy spraw objętych zakresem ich działania. Ponadto art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK wymaga, aby wnioskodawca, powołując przepis prawa lub statu-tu, uzasadnił to, że kwestionowana ustawa dotyczy spraw objętych jego zakresem działania. OTK ZU B/2017 Tw 26/16 poz. 68 3 3.1. Wykonując powyższy przepis, wnioskodawca wskazał art. 59 ustawy o działalności leczniczej oraz art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Na mocy tych przepisów jednostki samorządu terytorialnego zostały zobowiązane do przejęcia uprawnień podmiotu two-rzącego samodzielnie publiczne zakłady opieki zdrowotnej. 3.2. Wnioskodawca kwestionuje art. 59 ustawy o działalności leczniczej w związku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61 tejże ustawy oraz w związku z art. 38 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej. W myśl art. 59 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pokrywa we własnym zakresie stratę netto w sposób określony w art. 57 ust. 2 pkt 1 tejże ustawy. Podmiot tworzący jest obowiązany w terminie 9 miesięcy od upływu terminu do zatwierdzenia sprawozdania finansowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej pokryć stratę netto za rok obrotowy tego zakładu w kwocie, jaka nie może być pokryta zgodnie z ust. 1, jednak nie wyższej niż suma straty netto i kosztów amortyzacji (art. 59 ust. 2. pkt 1 tejże ustawy), z czym koresponduje art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o działalności leczniczej, dotyczący możliwości uzyskania przez samodzielny zakład opieki zdrowotnej środków finansowych na pokrycie straty netto. Zgodnie z art. 59 ust. 2 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej w przypadku niepokrycia straty netto w sposób wskazany w art. 59 ust. 2 pkt 1 – podmiot tworzący jest zobowiązany w terminie 12 miesięcy od upływu terminu określonego w pkt 1 wydać rozporządzenie, zarzą-dzenie albo podjąć uchwałę o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jeżeli strata netto za rok obrotowy nie może być pokryta w sposób określony w ust. 1 oraz po dodaniu kosztów amortyzacji ma wartość ujemną – przy czym, zgodnie z art. 61 ustawy o dzia-łalności leczniczej – w razie likwidacji zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (dalej: SPZOZ) stają się zobowiązaniami właściwej jednostki samo-rządu terytorialnego. Artykuł 59 ust. 3 i 4 ustawy o działalności leczniczej stanowi, że strata netto i koszty amortyzacji, o których mowa w ust. 2, dotyczą roku obrotowego objętego sprawozda-niem finansowym i jeżeli w sprawozdaniu finansowym wystąpiła strata netto, kierownik samo-dzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, w terminie 3 miesięcy od upływu terminu do zatwierdzenia sprawozdania finansowego, sporządza program naprawczy, z uwzględnieniem raportu, o którym mowa w art. 53a ust. 1 tejże ustawy, na okres nie dłuższy niż 3 lata, i przed-stawia go podmiotowi tworzącemu w celu zatwierdzenia. W związku z art. 59 ustawy o działalności leczniczej został przywołany również art. 38 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej, który stanowi, że obowiązek wydania rozpo-rządzenia albo zarządzenia, albo podjęcia uchwały o likwidacji samodzielnego publicznego za-kładu opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 59 ust. 2 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej, stosuje się po raz pierwszy w związku ze stratą netto wynikającą ze sprawozdania finansowego za rok 2017, a w przypadku samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których rok obrotowy nie jest rokiem kalendarzowym, ze sprawozdania finansowego za pierwszy rok obrotowy rozpoczęty po dniu wejścia w życie ustawy. Sejmik Województwa Mazowieckiego skarży powyższe przepisy w zakresie, w jakim samorząd województwa, reprezentowany przez Marszałka Województwa, w sytuacji niepokrycia straty netto przez SPZOZ, jako podmiot tworzący, został zobowiązany do podjęcia, jedynie w oparciu o kryteria ekonomiczne, stosownych decyzji organizacyjnych i finansowych, tj. o po-kryciu straty netto SPZOZ albo jego likwidacji. OTK ZU B/2017 Tw 26/16 poz. 68 4 3.3. W ocenie Sejmiku Województwa Mazowieckiego zaskarżone przepisy nakładają na wnioskodawcę, w sposób niedookreślony, obowiązek realizacji zadania publicznego, co wymaga zbadania ze względu na możliwość naruszenia art. 166 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji. Jednocześnie wskazywany przez wnioskodawcę – jako pozorny – wybór podjęcia jednej z prze-widzianych w przepisie decyzji, może ograniczać uprawnienia właścicielskie samorządu woje-wództwa i pozbawiać go samodzielnego decydowania o kierunkach działań tych podmiotów, co może powodować naruszenie art. 166 ust. 1 i 2 w związku z art. 68 ust. 2 Konstytucji. Ponadto wnioskodawca zauważa, że przekazaniu samorządowi województwa do realizacji zadania pu-blicznego nie towarzyszy wyposażenie go w odpowiednie do zakresu tego zadania środki finan-sowe, co uzasadnia zbadanie naruszenia wzorca określonego w art. 167 ust. 4 Konstytucji. W oparciu o powyższe argumenty Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone przepisy dotyczą sytuacji prawnej wnioskodawcy, zaś Sejmik Województwa Mazowieckiego domaga się kontroli aktu normatywnego w sprawach objętych jego zakresem działania (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 4. Trybunał ustalił, że wnioskodawca prawidłowo wyznaczył przedmiot kontroli oraz wzorce kontroli, a także sporządził odpowiednie uzasadnienie wniosku, w którym określił pro-blem konstytucyjny i wskazał argumenty na poparcie zarzutu niekonstytucyjności (art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał stwierdza, że skoro złożony wniosek spełnia wymagania przewidziane w ustawie o TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 pkt 3 usta-wy o TK, to – na podstawie art. 61 ust. 2 tej ustawy – należało postanowić jak w sentencji.