Tw 5/16

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2016-07-27

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ogólnokrajowa organizacja pracodawców posiada legitymację procesową do wystąpienia z wnioskiem o abstrakcyjną kontrolę konstytucyjną norm prawnych dotyczących odpowiedzialności za wady rzeczy w obrocie gospodarczym, oraz czy organ wykonawczy takiej organizacji jest uprawniony do podjęcia uchwały w tej sprawie?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi, stwierdzając brak legitymacji procesowej wnioskodawcy. Po pierwsze, wniosek nie pochodził od uprawnionego organu, ponieważ uchwałę podjął Zarząd (organ wykonawczy), a nie Walne Zgromadzenie Członków (najwyższa władza), a czynność ta ma charakter nadzwyczajny. Po drugie, przedmiot kontroli (przepisy dotyczące rękojmi i odpowiedzialności za wady w umowach cywilnych) nie mieści się w zakresie działania organizacji pracodawców, który ogranicza się do spraw związanych ze statusem pracownika i pracodawcy, a nie z działalnością gospodarczą członków.
Stan faktyczny
Zarząd Polskiego Związku Firm Deweloperskich (PZFD) złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 51 ustawy o prawach konsumenta oraz art. 568 § 1 i art. 5761 § 1 Kodeksu cywilnego z Konstytucją RP. Wnioskodawca kwestionował przepisy regulujące terminy rękojmi za wady w umowach o roboty budowlane i sprzedaży nieruchomości, argumentując naruszenie zasad równości i ochrony działalności gospodarczej. Trybunał zbadał wniosek w postępowaniu wstępnym, koncentrując się na legitymacji procesowej PZFD oraz uprawnieniu Zarządu do podjęcia uchwały w tej sprawie.
Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 listopada 2016 r. Pozycja 508 POSTANOWIENIE z dnia 27 lipca 2016 r. Sygn. akt Tw 5/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący i sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Marek Zubik po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Zarządu Polskiego Związku Firm Deweloperskich o zbadanie zgodności: 1) art. 51 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 r. poz. 827, ze zm.) w zw. z art. 568 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, ze zm.) z art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 5761 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, ze zm.) z art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENIE W dniu 7 marca 2016 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek związku pracodawców – Zarządu Polskiego Związku Firm Deweloperskich (dalej: PZFD, Związek) o zbadanie zgodności: po pierwsze, art. 51 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsu-menta (Dz.U.2014.827, ze zm.; dalej: ustawa o prawach konsumenta) w zw. z art. 568 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U.2016.380, ze zm.; dalej: Kodeks cywilny) w zakresie, w jakim przepisy te, na gruncie umów o roboty budowlane zawartych przed dniem 25 grudnia 2014 r., przyznają inwestorowi trzyletni termin rękojmi za wady rze-czy względem wykonawcy robót, a jednocześnie, na gruncie umów sprzedaży tych nierucho-mości zawartych po tej dacie, przyznają kupującemu względem sprzedawcy pięcioletni termin rękojmi za wady, z art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji, po drugie, art. 5761 § 1 Kodeksu cywilnego, w zakresie, w jakim nie przyznaje sprzedawcy, który po-niósł koszty w wyniku wykonania przez konsumenta uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, uprawnienia do żądania naprawienia poniesionej szkody od wykonawców OTK ZU B/2016 Tw 5/16 poz. 508 2 rozumianych jako strony umowy o roboty budowlane zdefiniowanej w art. 647 Kodeksu cy-wilnego, a przyznaje uprawnienie do żądania naprawienia takiej szkody jedynie od poprzed-nich sprzedawców w rozumieniu art. 535 Kodeksu cywilnego, z art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyj-nym (Dz.U.2016.293, dalej: ustawa o TK) wniosek złożony przez podmioty, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, Prezes Trybunału kieruje do wstępnego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia, czy spełnia wymagania warunkujące nadanie mu dalszego biegu. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie trzech sędziów bada, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym (art. 61 i art. 62 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK), a w szczególności, czy pochodzi od uprawnio-nego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponadto, wstęp-ne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedo-puszczalności wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK), a także, jeżeli akt nor-matywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzecze-nia (art. 77 ust. 4 pkt 5 ustawy o TK). Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. 2. W myśl art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjne-go w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją może wystąpić ogólnokrajowa władza organi-zacji pracodawców. Oznacza to, że – po pierwsze, nie każda organizacja pracodawców ma legitymację do występowania z takimi wnioskami do Trybunału; po drugie, nie każda władza organizacji pracodawców obejmującego swoim zasięgiem działania całe terytorium kraju mo-że zainicjować procedurę wystąpienia z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytu-cją. 3. Trybunał ustalił, na podstawie dołączonych do akt sprawy dokumentów, że Polski Związek Firm Deweloperskich wpisany jest w Krajowym Rejestrze Sądowym do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, pod nr KRS 0000114107, jako związek pracodaw-ców. 4. Trybunał zwraca przy tym uwagę na to, że PZFD występował już z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego (sprawa Tw 11/03). Postanowieniem z 10 października 2003 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania wnioskowi Związku dalszego biegu (OTK ZU nr 4/B/2003, poz. 203). Trybunał uznał, że wnioskodawca nie posiada legitymacji procesowej do inicjowania postępowania w trybie abstrakcyjnej kontroli norm ze względu na brak cechy ogólnokrajowości. Ponadto Trybunał stwierdził, że kwestionowane przez Związek przepisy nie dotyczą zakresu działania wnioskodawcy, a także uznał, że uchwała Zarządu Związku nie może stanowić podstawy wszczęcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zaża-lenie wnioskodawcy na to postanowienie Trybunał pozostawił bez rozpoznania z powodu przekroczenia terminu do jego wniesienia (postanowienie z 9 grudnia 2003 r., OTK ZU nr 4/B/2003, poz. 204). OTK ZU B/2016 Tw 5/16 poz. 508 3 5. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że ogólnokrajowe władze może mieć tylko organizacja pracodawców o ogólnokrajowym charakterze, tzn. taka, który swym działaniem obejmuje obszar całego kraju i posiada zorganizowaną strukturę, opartą na odpowiednio po-wołanych oraz rzeczywiście istniejących i funkcjonujących (nie tylko zadeklarowanych w statucie) organach terenowych (zob. postanowienie TK z 11 grudnia 2006 r., sprawa Tw 21/06, OTK ZU nr 1/B/2007, poz. 5). 5.1. Związek przekonuje, że „jest ogólnokrajową organizacją zrzeszającą ponad 100 deweloperów z całego kraju”. Dowodzi, przedstawiając uchwały Zarządu Polskiego Związku Firm Deweloperskich w sprawie utworzenia oddziałów w Warszawie i Wrocławiu, że posiada zorganizowaną strukturę, opartą na odpowiednio powołanych organach terenowych. 5.2. Trybunał Konstytucyjny ustalił – na podstawie odpisu z rejestru stowarzyszeń, in-nych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdro-wotnej (nr KRS: 0000114107), dołączonego do akt niniejszej sprawy – że wnioskodawca na-dal nie dokonał wymaganych wpisów w rubryce 3 działu 1 tego Rejestru, które potwierdzały-by ogólnokrajowy charakter Związku i jego organów w rozumieniu art. 191 ust. 1 pkt 4 Kon-stytucji. Trybunał podkreśla, że organizacje, które posiadają struktury terenowe (jednostki, oddziały), mają możliwość ich ujawnienia zgodnie z § 147 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia reje-strów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz.U.1667). 5.3. W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że chociaż wnioskodawca przed-stawił dowody (uchwały Zarządu PZFD w sprawie utworzenia oddziałów terenowych Związ-ku) potwierdzające jego ogólnokrajowy charakter, to jednak nie doprowadził do usunięcia rozbieżności między postanowieniami statutu wnioskodawcy a danymi ujawnionymi w KRS. 6. Trybunał podkreśla także, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, który z organów Związku jest uprawniony do podjęcia uchwały w sprawie wystąpienia z wnio-skiem do Trybunału Konstytucyjnego (art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK). Podstawą wskazania takiego organu są przepisy ustawy, a w przypadku, gdy ustawa nie reguluje tej kwestii – po-stanowienia statutu organizacji pracodawców. 6.1. W rozpatrywanej sprawie wolę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytu-cyjnego wyraził Zarząd Związku w uchwale z 24 lutego 2016 r. (uchwała nr 7/2016). Wnio-skodawca twierdzi, że Zarząd jest „jedną z władz Polskiego Związku Firm Deweloperskich stosownie do § 14 pkt 3 Statutu. Jego członkowie są powoływani przez Walne Zgromadzenie Członków. Do jego kompetencji należą wszystkie sprawy niezastrzeżone do kompetencji Walnego Zgromadzenia Członków lub Rady Polskiego Związku Firm Deweloperskich. (…) jest organem ogólnokrajowym, tj. jest jedynym organem tego rodzaju funkcjonującym w ra-mach Polskiego Związku (…) i jego działalnie odnosi skutek w odniesieniu do całego Pol-skiego Związku Firm Deweloperskich, mającego charakter ogólnokrajowy”. 6.2 Trybunał zauważa, że w sprawie Tw 11/03 uchwałę w sprawie skierowania wnio-sku do Trybunału Konstytucyjnego również podjął Zarząd Związku. Rozstrzygając wówczas wniosek PZFD, Trybunał nie wypowiedział się jednak na temat legitymacji Zarządu Związku do występowania z wnioskiem do Trybunału. Okoliczność ta nie stanowi przeszkody do oce-ny uprawnienia wnioskodawcy do inicjowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyj-nym w rozpatrywanej sprawie. OTK ZU B/2016 Tw 5/16 poz. 508 4 6.3. Trybunał ustalił, że stosownie do postanowień statutu, na poziomie ogólnokrajo-wym władzami PZFD są Walne Zgromadzenie Członków, Rada Związku oraz Zarząd (§ 14 statutu). Wymaga jednak podkreślenia, że najwyższą władzą Związku, w myśl § 17 pkt 1 statu-tu, jest Walne Zgromadzenie Członków. Może być ono zwyczajne lub nadzwyczajne (§ 17 pkt 2). Do kompetencji Walnego Zgromadzenia Członków należy m.in. uchwalenie programu działania Związku, rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozdań Zarządu i Rady Związku oraz zatwierdzanie sprawozdania finansowego oraz planów wydatków na nadchodzący rok; uchwalanie regulaminów władz Związku oraz Oddziałów Związku; podejmowanie uchwał w sprawie absolutorium dla ustępującego Zarządu za okres jego kadencji na wniosek Rady Związku; wybór członków Zarządu i Rady Związku; uchwalenie zmian Statutu; rozpatrywa-nie odwołań od uchwał Zarządu w przedmiocie wykreślenia lub wykluczenia członka Związ-ku; ustalanie wysokości składki członkowskiej i sposobu jej pobierania; podejmowanie uchwał w przedmiocie rozwiązania Związku (§ 17 pkt 10 statutu). Zarząd Związku, który wystąpił z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego, jest na-tomiast – jak stanowi § 19 pkt 1 statutu – organem wykonawczym Związku. Do kompetencji Zarządu należą wszystkie sprawy niezastrzeżone do kompetencji Walnego Zgromadzenia Członków lub Rady Związku, a w szczególności: reprezentowanie Związku na zewnątrz i działanie w jego imieniu, kierowanie bieżącą działalnością Związku, opracowywanie i uchwalanie bieżących planów pracy Związku, podejmowanie uchwał w przedmiocie przyj-mowania oraz skreślania lub wykluczania członków Związku, zarządzanie majątkiem i fundu-szami Związku, zwoływanie Walnych Zgromadzeń Członków, podejmowanie uchwał o przy-stąpieniu Związku do krajowych i zagranicznych organizacji, podejmowanie uchwał doty-czących Oddziałów Związku (§ 19 pkt 3 statutu). 6.4. Trybunał przypomina przy tym, że kompetencję do reprezentowania osoby praw-nej należy odróżnić od kompetencji do podjęcia uchwały o skierowaniu wniosku do Trybuna-łu Konstytucyjnego. Trybunał wiele razy podkreślał, że podjęcie takiej uchwały stanowi „czynność o charakterze nadzwyczajnym”, która z tego powodu nie może być dokonana sa-modzielnie przez organ wykonawczy organizacji (zob. postanowienia TK z 9 czerwca 2004 r. i 8 września 2004 r., Tw 33/03, OTK ZU nr 4/B/2004, poz. 227 i poz. 228; 9 czerwca 2004 r., Tw 2/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 258; 22 czerwca 2010 r., Tw 2/10, OTK ZU 5B/2010, poz. 313). Możliwość kwestionowania przed Trybunałem Konstytucyjnym hierarchicznej zgodności aktów normatywnych jest zatem wyjątkowym uprawnieniem. Podjęcie uchwały o wystąpieniu z wnioskiem do Trybunału jest zawsze czynnością o charakterze szczególnym i jako taka nie może być dokonana w ramach prowadzenia zwykłej (bieżącej) działalności da-nej organizacji. 6.5. W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że najwyższą ogólnokrajową wła-dzą PZFD jest Walne Zgromadzenie Członków, natomiast Zarząd jest organem wykonaw-czym Związku. Zarząd nie ma zatem legitymacji do podjęcia uchwały w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o hierarchiczną kontrolę norm, która jest czyn-nością o charakterze nadzwyczajnym. Okoliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK). 7. Trybunał zwraca również uwagę, że treść uchwały i wniosku musi cechować mini-malna zbieżność, która obejmuje wskazanie kwestionowanego przepisu – przedmiot kontroli, wyrażenie woli wyeliminowania tego przepisu z porządku prawnego oraz sformułowanie za- OTK ZU B/2016 Tw 5/16 poz. 508 5 rzutu niezgodności z przepisem aktu normatywnego o wyższej mocy prawnej – wzorzec kon-troli (art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy o TK). 7.1. Uchwała z dnia 24 lutego 2016 r. (nr 7/2016) stanowi w § 1, że „Zarząd Polskie-go Związku Firm Deweloperskich podejmuje uchwałę w przedmiocie wystąpienia do Trybu-nału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności przepisów ustaw z Konstytucją w związku z ustawą o prawach konsumenta”. Zgodnie z § 2 „uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia”. Uchwała Zarządu Związku nie określa jednak ani przedmiotu ani wzorców kontroli. Trybunał stwierdza zatem, że podjęcie przez Zarząd Związku uchwały, w której nie przed-stawiono zarzutu niezgodności konkretnych przepisów ustawy o prawach konsumenta oraz Kodeksu cywilnego z wyraźnie wskazanymi postanowieniami Konstytucji, musi być uznane za nieskutecznie złożone oświadczenie woli w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Trybuna-łu Konstytucyjnego. Jeśli bowiem uchwała podmiotu konstytucyjnie legitymowanego do zło-żenia wniosku (art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji) nie wyznacza dokładnie zakresu zaskarżenia, to okoliczność ta uniemożliwia Trybunałowi przeprowadzenie abstrakcyjnej kontroli norm. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że pełnomocnik wnioskodawcy, w tym również podmiot sporządzający lub podpisujący wniosek, jest zobowiązany do działania w granicach i zakresie udzielonego pełnomocnictwa. Nie posiada zatem kompetencji do samodzielnego kształtowania ani przedmiotu, ani wzorców kontroli, gdyż wiąże go treść uchwały podmiotu legitymowanego do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego. 7.2. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skoro uchwała stanowiąca podstawę wystąpienia z wnioskiem nie wyznacza zakresu zaskarżenia, tym sa-mym rozpatrywany wniosek, nie pochodzi od uprawnionego podmiotu. Okoliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK). 8. Ponadto Trybunał wskazuje, że podmiot o ograniczonej kompetencji wnioskowej, jakim jest organizacja pracodawców, ma obowiązek wykazać, że kwestionowane we wniosku uregulowanie należy do kategorii spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy (art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). 8.1. Związek, uzasadniając swoją legitymację do występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego, wskazuje, że zakwestionowane przepisy dotyczą „zakresu odpowiedzialności inwestorów – deweloperów, będących stronami umów o roboty budowla-ne i umów sprzedaży nieruchomości, a co za tym idzie praw członków Związku”. Co istotne, wnioskodawca nie zgadza się z przyjętą w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wąską wykładnią pojęcia spraw objętych zakresem działania związku, o którym mowa w art. 191 ust. 2 Konstytucji (spraw związanych ze statusem pracodawcy lub pracownika). Jak podkre-śla, „przepis 191 ust. 2 Konstytucji w żaden sposób nie ogranicza zakresu działania organiza-cji pracodawców jedynie do kwestii pracowniczych”, powołuje się przy tym na zdanie odręb-ne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 28 stycznia 2004 r. w sprawie Tw 74/02. 8.2. W odniesieniu do tych twierdzeń, Trybunał przypomina, że właściwe odczy-tanie przesłanki „spraw objętych zakresem działania”, określonej w art. 191 ust. 2 Konstytu-cji, możliwe jest jedynie w ścisłym powiązaniu z art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji. Przyznanie uprawnienia do inicjowania abstrakcyjnej kontroli norm trzem różnym podmiotom, ale w obrębie jednego przepisu ustawy zasadniczej oznacza, że intencją ustrojodawcy było zwró-cenie uwagi na szczególny rodzaj interesów związanych z działalnością podmiotów legity- OTK ZU B/2016 Tw 5/16 poz. 508 6 mowanych. Są to – odpowiednio – interesy pracodawców w związku z zatrudnianiem pra-cowników, interesy pracownicze oraz interesy związane z wykonywaniem zawodu (por. po-stanowienia z: 17 marca 2003 r., sprawa Tw 63/02, OTK ZU nr 1/B/2003, poz. 11; 25 lutego 2003 r., sprawa Tw 77/02, OTK ZU nr 3/B/2003, poz. 163; 19 marca 2003 r., spra-wa Tw 73/02, OTK ZU nr 2/B/2003, poz. 80; 21 maja 2003 r., sprawa Tw 6/03, OTK ZU nr 2/B/2003, poz. 85; 28 stycznia 2004 r., sprawa Tw 74/02, OTK ZU nr 1/B/2004, poz. 2; 30 marca 2004 r., sprawa Tw 10/03, OTK ZU nr 1/B/2004, poz. 6 oraz 14 kwietnia 2004 r., sprawa Tw 22/03, OTK ZU nr 2/B/2004, poz. 105). Trybunał podkreśla, że przyjęcie w Konstytucji nazwy „organizacja pracodawców”, a nie „organizacja osób prowadzących działalność gospodarczą” lub „organizacja przedsię-biorców”, ma istotne znaczenie dla wyznaczenia kręgu podmiotów mających uprawnienie do występowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w roli wnioskodawcy. Nie ulega wątpli-wości, że gdyby ustrojodawca chciał objąć interesy gospodarcze szczególną ochroną, wyraża-jącą się w możliwości kierowania wniosku do Trybunału Konstytucyjnego, przyznałby takie uprawnienie organizacjom powołanym do reprezentowania właśnie takich interesów swoich członków (np. izbom gospodarczym). Skoro ustawodawca konstytucyjny nie przyjął powyż-szego rozwiązania, to zdolność wnioskowa organizacji pracodawców dotyczy tylko interesów ich członków jako pracodawców, tym bardziej że istnieją kategorie pracodawców, które z założenia nie mogą lub nie muszą prowadzić działalności gospodarczej (zob. postanowienie z 27 maja 2014 r., sprawa Tw 20/12, OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 179). Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie w pełni podtrzymuje zatem ugruntowa-ny w orzecznictwie sądu konstytucyjnego pogląd, zgodnie z którym pojęcie spraw objętych zakresem działania jest w przypadku podmiotów wymienionych w art. 191 ust. 1 pkt 4 Kon-stytucji wyraźnie ograniczone i dotyczy wyłącznie tych aktów normatywnych, które bezpo-średnio kształtują relacje pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Tego rodzaju stanowisko zostało potwierdzone w postanowieniu pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z 28 stycznia 2004 r. (sprawa Tw 74/02, OTK ZU nr 1/B/2004, poz. 2), którym Trybunał jest związany pomimo złożonego do niego zdania odrębnego. 8.3. Wnioskodawca przedmiotem kontroli uczynił art. 51 ustawy o prawach konsu-menta – tj. przepis przejściowy ustawy, która weszła w życie z 25 grudnia 2014 r. – a także, zmienione tą ustawą, art. 568 § 1 oraz art. 5761 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 51 ustawy o prawach konsumenta, do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 25 grudnia 2014 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli kupującym jest kon-sument, a przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedaw-cy może zostać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu. Wnioskodawca kwestionuje te przepisy w zakresie, w jakim na gruncie umów o roboty budowlane zawartych przed 25 grudnia 2014 r. przyznają inwestorowi trzyletni ter-min rękojmi za wady rzeczy względem wykonawcy robót, a jednocześnie, na gruncie umów sprzedaży tych nieruchomości zawartych po tej dacie, przyznają kupującemu względem sprzedawcy pięcioletni termin rękojmi za wady. Artykuł 5761 Kodeksu cywilnego dotyczy zaś możliwości żądania naprawienia szkody przez sprzedawcę, który poniósł koszty w wyniku wykonania uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy przez konsumenta, od poprzedniego sprzedawcy, wskutek którego dzia-łania lub zaniechania rzecz stała się wadliwa. Przepis ten został zaskarżony w zakresie, w jakim nie przyznaje sprzedawcy, który poniósł koszty w wyniku wykonania przez konsumenta uprawnień z tytułu rękojmi za wady OTK ZU B/2016 Tw 5/16 poz. 508 7 fizyczne rzeczy, uprawnienia do żądania naprawienia poniesionej szkody od wykonawców rozumianych jako strony umowy o roboty budowlane zdefiniowanej w art. 647 Kodeksu cy-wilnego, a przyznaje uprawnienie do żądania naprawienia takiej szkody jedynie od poprzed-nich sprzedawców w rozumieniu art. 535 Kodeksu cywilnego. 8.4. W odniesieniu do tak określonego przedmiotu kontroli Trybunał stwierdza, że zakwestionowane we wskazanym zakresie przepisy dotyczą relacji pomiędzy przedsiębior-cami (deweloperami) a wykonawcami umów o roboty budowlane, a także kupującymi nieru-chomość, nie zaś między pracodawcami a pracownikami. Wnioskodawca, kwestionując te przepisy, wskazuje zatem na te interesy członków swojej organizacji, które związane są z odpowiedzialnością inwestorów (deweloperów) na gruncie umów o roboty budowlane lub sprzedaży nieruchomości. Choć interesy te w naturalny sposób są związane z funkcjono-waniem przedsiębiorców zrzeszonych w Związku, to jednak Związek nie może występować z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego w celu ochrony interesów gospodarczych tychże przedsiębiorców. Zaskarżone przepisy nie dotyczą zatem spraw, które w rozumieniu art. 191 ust. 2 Konstytucji mieszczą się w zakresie działania organizacji pracodawców. Oceniając wniosek w aspekcie kwestionowanych przepisów, ale również w kontekście postawionych pod adresem tych przepisów zarzutów niezgodności z Konstytucją – tj. art. 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 7 Konstytucji – Trybunał Konstytucyjny uznaje, że są one związane z ochroną działalności gospodarczej prowadzonej przez członków Związku. Jak bowiem twierdzi wnioskodawca, „konsekwencją tego stanu rzeczy [stosowania art. 51 ustawy o prawach konsumenta w zw. z art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego] jest fakt, iż zamierzenia go-spodarcze deweloperów, których realizacja rozpoczęła się pod rządami poprzednich przepi-sów, staną się znacznie bardziej ryzykowne z prawnego i gospodarczego punktu widzenia”. Wskazuje także, że ustawodawca „w konsekwencji [wprowadzenia art. 576 Kodeksu cywil-nego], doprowadził do nieuzasadnionej dyskryminacji sprzedawców, którzy wadliwą rzecz uzyskali w wyniku umów innych niż umowa sprzedaży, w szczególności umów o roboty bu-dowlane”. Związek, występując zatem w interesie gospodarczym, wykracza tym samym poza granice przysługującej organizacjom pracodawców legitymacji w postępowaniu przed Trybu-nałem Konstytucyjnym (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Okoliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 2 Konstytucji RPart. 32 ust. 1 Konstytucji RPart. 64 ust. 2 Konstytucji RPart. 7 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło