Tw 7/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 listopada 2019 r. Pozycja 218 POSTANOWIENIE z dnia 25 lipca 2019 r. Sygn. akt Tw 7/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Miejskiej Wrocławia o zbadanie zgodności: 1) art. 6c ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jedno-stek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicz-nej oraz pomniki (Dz. U. poz. 744, ze zm.) z: a) art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej, b) art. 165 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji i w związku z art. 11 Europej-skiej Karty Samorządu Lokalnego sporządzonej w Strasburgu dnia 15 paź-dziernika 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607, ze zm.), c) art. 16 ust. 2 Konstytucji; 2) art. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propa-gowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek or-ganizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jedno-stek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. poz. 2495) z art. 2 w związku z art. 165 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać wnioskowi dalszy bieg. UZASADNIENIE Rada Miejska Wrocławia (dalej: wnioskodawca) pismem z 13 kwietnia 2018 r. (data nadania) wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. OTK ZU B/2019 Tw 7/18 poz. 218 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej, Prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Trybunał bada wówczas, czy wniosek spełnia wymagania przewidziane w art. 47 i art. 48 u.o.t.p. TK, czy nie jest oczywi-ście bezzasadny (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK), a w szczególności, czy zaskarżony akt nor-matywny dotyczy spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy (art. 191 ust. 2 Konsty-tucji oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK). 2. W rozpatrywanej sprawie, z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego wystąpiła Rada Miejska Wrocławia, która stosownie do art. 48 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK, dołączyła do wniosku uchwałę Nr LII/1244/18 z 15 marca 2018 r. Uchwała ta została podjęta przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji). Wyraża ona wolę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego. Określa przedmiot i wzorce kontroli (§ 1), które są tożsame z zakresem zaskarżenia, wskazanym w badanym wniosku. Uchwała upoważnia organ wykonawczy (Pre-zydenta Wrocławia) do reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym (§ 2). W związku z powyższym Trybunał stwierdził, że wniosek o zbadanie konstytucyjności kwestionowanych we wniosku norm pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji). 3. Trybunał przypomina, że – w myśl art. 191 ust. 2 Konstytucji – organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego są uprawnione do inicjowania abstrakcyjnej kontroli norm, jeżeli kwestionowany przez nie akt normatywny dotyczy spraw objętych zakresem ich działania. Co istotne, art. 48 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK wymaga, by wnioskodawca, powołując przepis prawa lub statutu uzasadnił, że kwestionowany akt normatywny dotyczy spraw obję-tych zakresem jego działania. 3.1. Wnioskodawca, wypełniając dyspozycję ww. przepisu u.o.t.p. TK, wskazał art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 506; dalej: u.s.g.), który stanowi: „Do wyłącznej właściwości rady gminy należy: podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068), a także wzno-szenia pomników”. 3.2. W skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego wniosku, sformułowano żądanie stwierdzenia niekonstytucyjności następujących norm prawnych. 3.2.1. Po pierwsze, wnioskodawca kwestionuje konstytucyjność art. 6c ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. poz. 744, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1103; dalej: u.z.p.k.), wprowadzony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarne-go przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiek-tów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organiza- OTK ZU B/2019 Tw 7/18 poz. 218 3 cyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności pu-blicznej (Dz. U. poz. 2495; dalej: ustawa nowelizująca). Zgodnie z kwestionowanym art. 6c u.z.p.k.: „Skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2, przysługuje jednostce samorządu terytorialnego albo związkowi, o którym mowa w art. 4, jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki albo związku.” Wnioskodawca zarzuca kwestionowanej normie, że przyjmując – jako zasadę – wyłą-czenie możliwości „zaskarżenia zarządzenia zastępczego wojewody do sądu administracyj-nego (…)” przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (s. 19 wniosku), naru-sza – wynikające zdaniem wnioskodawcy z: 1) art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 165 ust. 2 Konstytucji – szczególne prawo jednostek samorządu terytorialnego do sądu jako instrumentu prawnej ochrony ich samodzielności; 2) art. 165 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji i w związku z art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego – prawo do sądowej ochrony samodzielności przysługującej jednostkom samorządu terytorialnego; a także wynikającą z: 3) art. 2 w związku z art. 165 ust. 2 Konstytucji – samodzielność jednostek samorządu terytorialnego, przysługującą im w realizacji istotnej części zadań publicznych – poprzez brak odpowiedniego unormowania nadzoru, którego środkiem w przedmiotowym przypadku są zarządzenia zastępcze wojewody. 3.2.2. Po drugie, wnioskodawca kwestionuje konstytucyjność art. 3 i 4 ustawy nowe-lizującej. Zgodnie z art. 3 tej ustawy: „Zarządzenia zastępcze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, ogłoszone w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nieprawomocne w dniu wejścia w życie ustawy, podlegają wykonaniu począwszy od dnia następującego po dniu wejścia w życie ustawy.” Natomiast zgodnie z jej art. 4: „Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”. Wnioskodawca zarzuca kwestionowanym normom niezgodność z art. 2 w związku z art. 165 ust. 2 Konstytucji „w odniesieniu do zasady ochrony interesów w toku, będącej częścią szerzej pojmowanej zasady zaufania jednostek do państwa” (s. 19 wniosku). Zdaniem wnioskodawcy, art. 3 i 4 ustawy nowelizującej odnoszą się do sytuacji, w których „jednostki samorządu terytorialnego nie mogły jednoznacznie określić konsekwencji określonych dzia-łań w chwili ich podjęcia”, ponieważ ustawodawca nie wprowadził „takich przepisów przej-ściowych, które by umożliwiały dostosowanie podejmowanych działań do zmienionej regu-lacji prawnej” (s. 22 wniosku). 3.3. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniosko-dawca wykazał, iż kwestionowane przepisy dotyczą spraw objętych zakresem jego działania (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 48 ust. 1 u.o.t.p. TK). 4. Trybunał stwierdza, że wnioskodawca określił przedmiot oraz wzorce kontroli, a także przedstawił uzasadnienie sformułowanych we wniosku zarzutów (art. 47 ust. 1 pkt 4-6 i ust. 2 u.o.t.p. TK). 5. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skoro złożony wniosek spełnia wymagania formalne przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okoliczności okre-ślone w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, to na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK należało na-dać wnioskowi dalszy bieg.