C-100/05
WyrokTSUE2006-10-05CELEX: 62005CJ0100ECLI:EU:C:2006:645
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy art. 122 lit. c) Wspólnotowego kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że organy celne są zobowiązane do stosowania reguł naliczania należności dotyczących procedury przetworzenia pod kontrolą celną z urzędu, nawet jeśli zainteresowany podmiot nie złożył wyraźnego wniosku? 2. Czy art. 236 Wspólnotowego kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że krajowe władze celne powinny uwzględnić wniosek o zwrot należności celnych, gdy wiąże się to z ponownym obliczeniem długu celnego przy zastosowaniu art. 122 lit. c), jeśli pierwotna wysokość długu została określona na podstawie art. 121 i powiadomiona zainteresowanego?Ratio decidendi
Trybunał stwierdził, że art. 122 lit. c) kodeksu celnego ma charakter fakultatywny i nie nakłada na organy celne obowiązku stosowania z urzędu korzystniejszych reguł naliczania należności, ponieważ ustawodawca wspólnotowy nie zamierzał nakładać na organy krajowe obowiązku dbania o interesy dłużników bez ich wyraźnego wniosku. Odnośnie zwrotu należności, Trybunał uznał, że art. 236 kodeksu celnego ma zastosowanie, jeśli kwota należności nie była prawnie należna w chwili uiszczenia. Oznacza to, że jeśli pierwotne obliczenie długu celnego na podstawie art. 121 było wynikiem błędu zainteresowanego podmiotu (niezamierzone zaniechanie, a nie świadomy wybór), a zastosowanie art. 122 lit. c) skutkowałoby niższą kwotą, to wniosek o zwrot powinien zostać uwzględniony.Stan faktyczny
ASM Lithography BV, producent urządzeń do produkcji chipów, importowała części i podzespoły spoza Wspólnoty w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Między październikiem 1998 r. a lipcem 2000 r. spółka obliczała należności celne na podstawie art. 121 kodeksu celnego, co było mniej korzystne niż potencjalne zastosowanie art. 122 lit. c) w związku z procedurą przetworzenia pod kontrolą celną. Po uiszczeniu należności, ASM Lithography złożyła wniosek o zwrot na podstawie art. 236 kodeksu celnego, twierdząc, że należności zostały pobrane w zawyżonej kwocie z powodu błędu w wyborze metody obliczeniowej.Rozstrzygnięcie
1) Wykładni art. 122 lit. c) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy dokonywać w ten sposób, że podczas określania wysokości długu celnego powstałego wskutek dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych organy celne nie są zobowiązane do stosowania reguł naliczania należności dotyczących procedury przetworzenia pod kontrolą celną, gdy przywożone towary mogły zostać nią objęte, chyba że zainteresowany podmiot złoży wyraźny wniosek w tym zakresie.
2) Wykładni art. 236 rozporządzenia nr 2913/92 należy dokonywać w ten sposób, że krajowe władze celne powinny uwzględnić wniosek o zwrot należności celnych, w razie stwierdzenia, iż w następstwie błędu zainteresowanego podmiotu, a nie wskutek jego wyboru, wysokość długu celnego została określona przy zastosowaniu art. 121 tego kodeksu i przekazana do wiadomości zainteresowanego. Wniosek powinien zostać uwzględniony również wówczas, gdy wiąże się to z ponownym obliczeniem przez te organy wysokości długu celnego przy zastosowaniu art. 122 lit. c) tego rozporządzenia.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑100/05
ASM Lithography BV
przeciwko
Inspecteur van de Belastingdienst-Douane Zuid/kantoor Roermond
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Gerechtshof te Amsterdam)
Kodeks celny – Określenie długu celnego – Należności celne przywozowe od produktów kompensacyjnych określone przez podmiot zainteresowany i potwierdzone przez organy
celne na podstawie art. 121 kodeksu celnego – Należności, które mogą zostać obliczone zgodnie z art. 122 lit. c) kodeksu celnego – Zwrot pobranej nadwyżki na podstawie art. 236 kodeksu celnego
Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 5 października 2006 r.
Streszczenie wyroku
1. Swobodny przepływ towarów – Wymiana handlowa z państwami trzecimi – Procedura uszlachetniania czynnego
(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 121, art. 122 lit. c) i art. 236)
2. Środki własne Wspólnot Europejskich – Zwrot lub umorzenie należności celnych przywozowych albo wywozowych
(rozporządzenie Rady nr 2913/92, art. 121, art. 122 lit. c) i art. 236)
1. Wykładni art. 122 lit. c) rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy dokonywać w ten sposób,
że podczas określania wysokości długu celnego powstałego wskutek dopuszczenia do obrotu produktów kompensacyjnych organy celne
nie są zobowiązane do stosowania reguł naliczania należności dotyczących procedury przetworzenia pod kontrolą celną, gdy przywożone
towary mogły zostać nią objęte, chyba że zainteresowany podmiot złoży wyraźny wniosek w tym zakresie.
Z postanowień kodeksu celnego nie wynika bowiem, by ustawodawca wspólnotowy zamierzał nałożyć na krajowe organy obowiązek
należytej staranności w odniesieniu do dłużników, zgodnie z którym musiałyby one dbać o interesy tych ostatnich, stosując
najkorzystniejsze reguły naliczania należności celnych.
(por. pkt 32, 34 oraz pkt 1 sentencji)
2. Wykładni art. 236 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy dokonywać w ten sposób, że krajowe
władze celne powinny uwzględnić wniosek o zwrot należności celnych w razie stwierdzenia, iż w następstwie błędu zainteresowanego
podmiotu, a nie wskutek jego wyboru, wysokość długu celnego została określona przy zastosowaniu art. 121 tego kodeksu i przekazana
do wiadomości zainteresowanego. Wniosek powinien zostać uwzględniony również wówczas, gdy wiąże się to z ponownym obliczeniem
przez te organy wysokości długu celnego przy zastosowaniu art. 122 lit. c) kodeksu celnego.
(por. pkt 43 oraz pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 5 października 2006 r.(*)
Kodeks celny – Określenie długu celnego – Należności celne przywozowe od produktów kompensacyjnych określone przez podmiot zainteresowany i potwierdzone przez organy
celne na podstawie art. 121 kodeksu celnego – Należności, które mogą zostać obliczone zgodnie z art. 122 lit. c) kodeksu celnego – Zwrot pobranej nadwyżki na podstawie art. 236 kodeksu celnego
W sprawie C‑100/05
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Gerechtshof
te Amsterdam (Niderlandy) postanowieniem z dnia 18 lutego 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 lutego 2005 r., w postępowaniu:
ASM Lithography BV
przeciwko
Inspecteur van de Belastingdienst/Douane Zuid/kantoor Roermond,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský, J.‑P. Puissochet, U. Lõhmus (sprawozdawca) i A. Ó Caoimh, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: K. Sztranc, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 stycznia 2006 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu ASM Lithography BV przez E. H. Mennesa i L. E. C. Kantersa, belastingadviseurs,
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez H. G. Sevenster i M. de Mol oraz przez M. de Grave'a, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez J. Hottiaux, działającą w charakterze pełnomocnika, i F. Tuytschaevera, adwokata,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 121 ust. 1, art. 122 lit. c) oraz art. 236 rozporządzenia
Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, str. 1, zwany
dalej „kodeksem celnym”).
2 Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy ASM Lithography BV (zwaną dalej „ASM Lithography”) a Inspecteur van
de Belastingdienst/Douane Zuid/kantoor Roermond (zwanym dalej „inspektorem”) w przedmiocie wniosku o zwrot należności celnych
od towarów dopuszczonych do swobodnego obrotu między październikiem 1998 r. a lipcem 2000 r.
Ramy prawne
3 Artykuł 114 kodeksu celnego stanowi:
„1. Bez uszczerbku dla art. 115 procedura uszlachetniania czynnego pozwala na poddanie na obszarze celnym Wspólnoty jednemu lub
większej liczbie procesów uszlachetniania:
a) towarów niewspólnotowych przeznaczonych do powrotnego wywozu poza obszar celny Wspólnoty w postaci produktów kompensacyjnych,
bez obciążania tych towarów należnościami celnymi przywozowymi ani stosowania wobec nich środków polityki handlowej;
[…].
2. Niżej wymienione określenia oznaczają:
a) system zawieszeń: procedurę uszlachetniania czynnego w formie przewidzianej w ust. 1 lit. a);
[…]
d) produkty kompensacyjne: wszystkie produkty powstałe w wyniku procesów uszlachetniania;
[…]”.
4 Artykuł 121 ust. 1 tego kodeksu stanowi:
„Z zastrzeżeniem art. 122 w razie powstania długu celnego wysokość tego długu określa się na podstawie elementów kalkulacyjnych
właściwych dla przywożonych towarów w chwili przyjęcia zgłoszenia o objęcie ich procedurą uszlachetniania czynnego”.
5 Zgodnie z art. 122 tego kodeksu:
„W drodze odstępstwa od art. 121 produkty kompensacyjne:
a) podlegają właściwym dla nich należnościom celnym przywozowym, gdy:
– zostaną dopuszczone do swobodnego obrotu i znajdą się w wykazie przyjętym zgodnie z procedurą Komitetu w ilościach proporcjonalnych
do wywiezionej części produktów kompensacyjnych nieumieszczonych w tym wykazie. Posiadacz pozwolenia może wnioskować o naliczenie
należności za te produkty zgodnie z warunkami określonymi w art. 121;
– podlegają opłatom ustanowionym w ramach wspólnej polityki rolnej i przewidują to przepisy przyjęte zgodnie z procedurą Komitetu;
b) podlegają należnościom przywozowym obliczanym zgodnie z regułami mającymi zastosowanie do właściwej procedury celnej lub dotyczącymi
wolnego obszaru celnego bądź składu wolnocłowego, jeżeli zostały objęte procedurą zawieszającą lub zostały umieszczone w wolnym
obszarze celnym bądź składzie wolnocłowym.
Jednakże:
– osoba zainteresowana może wnioskować o naliczenie należności zgodnie z art. 121,
– w przypadku gdy produkty kompensacyjne otrzymały jedno z powyżej określonych przeznaczeń celnych, inne niż przetwarzanie pod
kontrolą celną, to kwota należności celnych przywozowych nie może być niższa od kwoty naliczonej zgodnie z art. 121;
c) mogą podlegać regułom naliczania należności przewidzianym w ramach procedury przetwarzania pod kontrolą celną, o ile przywożone
towary mogły zostać objęte tą procedurą;
[…]”.
6 Artykuł 130 kodeksu celnego stanowi:
„Procedura przetwarzania pod kontrolą celną umożliwia użycie towarów niewspólnotowych na obszarze celnym Wspólnoty w procesach
zmieniających ich rodzaj lub stan bez stosowania wobec nich należności celnych przywozowych i środków polityki handlowej oraz
umożliwia dopuszczenie do swobodnego obrotu produktów powstających w takich procesach z zastosowaniem właściwych dla nich
należności celnych przywozowych. Takie produkty nazywane są produktami przetworzonymi”.
7 Zgodnie z art. 236 tego kodeksu:
„1. Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie
była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2.
[…]
Należności nie podlegają zwrotowi ani umorzeniu, w przypadku gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania
kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego [oszukańczego] działania osoby zainteresowanej.
2. Należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od
dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Wniosek należy złożyć we właściwym urzędzie celnym.
[…]”.
8 Decyzją Rady 97/359/WE z dnia 24 marca 1997 r. dotyczącą zniesienia ceł na produkty technologii informacyjnej (Dz.U. L 155,
str. 1) zatwierdzono w imieniu Wspólnoty umowę w sprawie handlu produktami technologii informacyjnej wraz z komunikatem w sprawie
jej wykonania. Porozumienie to, składające się z deklaracji ministerialnej z dnia 13 grudnia 1996 r. ustanowionej podczas
pierwszej konferencji Światowej Organizacji Handlu w Singapurze oraz z aneksów i załączników do niej, zmierzało do konsolidacji
i zniesienia, najpóźniej z dniem 1 stycznia 2000 r., ceł na pewne produkty technologii informacyjnej.
9 W następstwie tej deklaracji ministerialnej, która w swym aneksie zachęcała uczestników do autonomicznego zniesienia ceł przed
1 stycznia 2000 r., Rada Unii Europejskiej ustanowiła rozporządzenie (WE) nr 2216/97 z dnia 3 listopada 1997 r. zmieniające
rozporządzenie (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, oraz
zawieszające w sposób autonomiczny pobieranie ceł wynikających ze wspólnotowej taryfy celnej od pewnych produktów związanych
z technologią informatyczną (Dz.U. L 305, str. 1) [tłumaczenie nieoficjalne].
10 Artykułem 3 rozporządzenia nr 2216/97 wprowadzono przypis (z) w drugiej części trzeciej kolumnie załącznika I do rozporządzenia
nr 2658/87, dla pewnych kodów CN, o następującym brzmieniu:
„(z): Autonomiczne zawieszenie cła na czas nieokreślony” [tłumaczenie nieoficjalne].
11 Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1677/98 z dnia 29 lipca 1998 r. zmieniającym rozporządzenie (EWG) nr 2454/93, ustanawiającym
przepisy w celu wykonania rozporządzenia nr 2913/92 (Dz.U. L 212, str. 18), dodano do listy towarów mogących korzystać z procedury
przetwarzania pod kontrolą celną, przedstawionej w pierwszej kolumnie załącznika nr 87 rozporządzenia Komisji nr 2454/93 z dnia
2 lipca 1993 r., pewne elektroniczne części składowe, które mogą zostać przetworzone w produkty technologii informacyjnej,
wskazane w drugiej kolumnie tego załącznika.
12 Zgodnie z załącznikiem III do rozporządzenia nr 1677/98, „[w] załączniku 87 dodaje się punkt w brzmieniu:
Kolumna 1
Kolumna 2
Lp.
Towary, które mogą być przetwarzane pod kontrolą celną
Dopuszczalne przetworzenie
»18
Wszelkie elektroniczne części składowe, części, zespoły (włączając w to podzespoły) lub materiały (nawet elektroniczne) niezbędne
do funkcjonowania elektroniki produktu przetworzonego
Przetworzenie polegające na wytworzeniu produktów technologii informacyjnej objęte:
1) […]
2) podpozycją CN określoną w art. 1, 2 lub 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2216/97 […] jeżeli w dniu udzielenia zezwolenia obowiązuje
[autonomiczne] zawieszenie ceł.
[…]«”
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
13 ASM Lithography projektuje i produkuje urządzenia (aparaty powtarzające zapis) wykorzystywane do produkcji chipów w przemyśle
informatycznym. W ramach swej działalności zakupuje ona poza Wspólnotą części i podzespoły wykorzystywane do produkcji aparatów
powtarzających zapis oraz systemów naświetlania jednorazowego i skanowania, a także jako podzespoły i dostarczane nabywcom
części zapasowe.
14 Na podstawie rozporządzenia Rady (EWG) nr 1999/85 z dnia 16 lipca 1985 r. w sprawie procedury uszlachetniania czynnego (Dz.U.
L 188, str. 1) uchylonego na mocy kodeksu celnego, ASM Lithography uzyskała z dniem 1 stycznia 1988 r. na czas nieokreślony
pozwolenie na uszlachetnianie czynne w systemie zawieszeń.
15 ASM Lithography sprzedaje część produktów kompensacyjnych poza Wspólnotę. Zobowiązana jest ona do okresowego składania organom
celnym wniosku o rozliczenie procedury dotyczącego towarów nieprzetworzonych i wywiezionych produktów kompensacyjnych.
16 Pozostałe produkty kompensacyjne oraz towary przywożone w stanie nieprzetworzonym, są dopuszczane do obrotu. W zakresie w jakim
chodzi o produkty związane z technologią informacyjną, większość z nich mogła korzystać z systemu zawieszeń poboru należności
celnych na podstawie rozporządzenia nr 2216/97. Począwszy od sierpnia 1998 r., rozporządzenie nr 1677/98 dodało części elektroniczne
do towarów, dla których można korzystać z procedury przetwarzania pod kontrolą celną.
17 Między październikiem 1998 r. a lipcem 2000 r. ASM Lithography przedstawiała miesięczne podsumowania produktów kompensacyjnych
dopuszczonych do swobodnego obrotu, w których to podsumowaniach wskazywano w szczególności fakturę za przywiezione towary,
zastosowany cennik, administracyjne kody kraju przeznaczenia, pochodzenia i wywozu, wartość celną i kwoty należności celnych.
18 ASM Lithography dokonała obliczenia należności zgodnie z art. 121 kodeksu celnego, na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych
dla omawianych towarów w chwili objęcia ich procedurą uszlachetniania czynnego. Z informacji przedstawionych w toku postępowania
prejudycjalnego wynika, że gdyby spółka ta powołała się zgodnie z art. 122 lit. c) tego kodeksu na zastosowanie rozporządzenia
nr 2216/97 w związku z rozporządzeniem nr 1677/98, obliczenie tych należności zostałoby oparte na elementach kalkulacyjnych
produktów kompensacyjnych i jedynie 2–3% omawianych części byłoby obciążone należnościami celnymi, podczas gdy do 97–98% przywożonych
produktów miałaby zastosowanie zerowa stawka celna
19 Inspektor sporządził na podstawie podsumowań przedstawionych przez ASM Lithography powiadomienia o kwocie należności celnych,
wskazując, że „zastosowanie należności jest zgodne z art. 204 ust. 1 lit. a) [kodeksu celnego] w związku z rezygnacją ze zwolnienia
wynikającego z pozwolenia na korzystanie [z procedury uszlachetniania czynnego]” oraz że „powiadomienie o kwocie należności
celnych ma charakter tymczasowy”. Dług celny został określony przy zastosowaniu art. 121 ust. 1 tego kodeksu i odpowiadał
kwocie obliczonej przez ASM Lithography w jej miesięcznych podsumowaniach.
20 Po uiszczeniu należności wynikającej z długu celnego ASM Lithography przedstawiła inspektorowi w dniu 26 kwietnia 2001 r.
wniosek o zwrot należności celnych przywozowych na podstawie art. 236 kodeksu celnego na całkowitą kwotę 2 105 393,20 NLG
(955 385,78 EUR), który to wniosek został oddalony. Przedstawione następnie odwołanie zostało uznane za bezzasadne decyzją
z dnia 2 maja 2002 r.
21 ASM Lithography wniosła następnie skargę przed Gerechtshof te Amsterdam. Sąd ten stwierdza, że w trakcie dopuszczania do swobodnego
obrotu omawianych produktów kompensacyjnych ASM Lithography nie złożyła wyraźnego wniosku o zastosowanie do nich reguł przewidzianych
w ramach procedury przetworzenia pod nadzorem celnym, na podstawie art. 122 lit. c) kodeksu celnego, oraz że dopiero po sporządzeniu
powiadomienia o kwocie należności celnych – na podstawie art. 121 ust. 1 tego kodeksu – od którego się nie odwołała, ASM Lithography
złożyła wniosek o zastosowanie tej procedury.
22 Gerechtshof te Amsterdam powziął jednakże wątpliwość, czy w takim przypadku obliczenie wysokości długu celnego powinno zostać
dokonane na podstawie art. 121 ust. 1 kodeksu celnego, czy na podstawie art. 122 lit. c) tego kodeksu, wobec czego postanowił
zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy w odniesieniu do rozpatrywanych produktów kompensacyjnych uznanych za dopuszczone do swobodnego obrotu, określenie długu
celnego powinno nastąpić na podstawie elementów kalkulacyjnych wskazanych w art. 122 lit. c) Wspólnotowego kodeksu celnego
również wówczas, gdy zainteresowany podmiot nie złożył uprzednio wyraźnego wniosku w tym zakresie?
2) Jeżeli odpowiedź na pytanie pierwsze jest przecząca, czy po poinformowaniu o wysokości należności z tytułu długu celnego określonej
na podstawie elementów kalkulacyjnych wskazanych w art. 121 ust. 1 Wspólnotowego kodeksu celnego należy uwzględnić wniosek
o dokonanie ponownego obliczenia wysokości długu celnego na podstawie elementów kalkulacyjnych wskazanych w art. 122 lit. c)
Wspólnotowego kodeksu celnego, złożony w ramach wniosku o zwrot należności celnych na podstawie art. 236 Wspólnotowego kodeksu
celnego?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
23 Pytaniem tym sąd krajowy dąży do ustalenia, czy wykładni art. 122 lit. c) kodeksu celnego należy dokonywać w ten sposób, że
przy określaniu wysokości długu celnego wynikającego z dopuszczenia do swobodnego obrotu produktów kompensacyjnych krajowe
organy celne są zobowiązane do stosowania reguł naliczania dotyczących procedury przetworzenia pod kontrolą celną, jeśli przywożone
towary mogły zostać nią objęte, a zainteresowana spółka nie przedstawiła wyraźnego wniosku w tym zakresie.
24 Artykuł 121 i art. 122 kodeksu celnego przewidują dwie odmienne podstawy obliczenia długu celnego dla towarów przywożonych
w ramach procedury uszlachetniania czynnego.
25 Artykuł 121 kodeksu celnego zawiera ogólną zasadę mającą zastosowanie do wszelkich towarów przywożonych w ramach tej procedury,
zgodnie z którą w razie powstania długu celnego wysokość tego długu określa się na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych
dla przywożonych towarów w chwili przyjęcia zgłoszenia o objęcie ich procedurą uszlachetniania czynnego.
26 Natomiast art. 122 tego kodeksu przewiduje odstępstwo od tej zasady, w zakresie w jakim określa listę szczególnych przypadków,
w których wysokość długu celnego jest określana dla produktów kompensacyjnych w oparciu o odmienne kryteria od wskazanych
w art. 121.
27 Z brzmienia art. 121 i art. 122 kodeksu celnego wynika, że ponieważ drugi z tych przepisów stosowany jest jako odstępstwo
od pierwszego, organy celne są co do zasady zobowiązane − gdy przywożone towary zostają objęte procedurą uszlachetniania czynnego
− do określenia wysokości długu celnego zgodnie z art. 121. Jak słusznie twierdzi rząd niderlandzki w swych uwagach, od obowiązku
tego można odstąpić wyłącznie w sytuacjach wskazanych w art. 122 tego kodeksu.
28 Podczas rozprawy ASM Lithography stwierdziła, że w celu zastosowania art. 122 kodeksu celnego, a w szczególności postanowień
lit. c) tego przepisu, nie jest potrzebny uprzedni wniosek zainteresowanego podmiotu. Postanowienia zawarte w art. 122 mają
bowiem zastosowanie wyłącznie w szczególnych przypadkach, inaczej niż postanowienia art. 121 kodeksu celnego, przy czym pierwszy
z wymienionych przepisów stanowi lex specialis, którego zastosowanie ma pierwszeństwo przed tym drugim przepisem.
29 Nie można zgodzić się z tą argumentacją.
30 Artykuł 122 lit. a)–c) kodeksu celnego przewiduje bowiem szereg sytuacji, które mogą mieć zastosowanie do produktów kompensacyjnych,
dla celów określenia wysokości należności celnych przywozowych. Z samego brzmienia postanowień lit. a) oraz b) tego przepisu
wynika, że gdy produkty kompensacyjne znajdują się w jednej z przewidzianych w nich sytuacji, postanowienia te są obligatoryjnie
stosowane przez krajowe władze celne, przy czym zainteresowany podmiot może wnioskować o dokonanie obliczenia zgodnie z art. 121
tego kodeksu.
31 Nie jest tak natomiast w przypadku art. 122 lit. c) tego kodeksu. Sposób, w jaki przepis ten jest sformułowany, nie nakłada
na krajowe organy celne obowiązku, lecz ogranicza się do wskazania normy, której zastosowanie jest fakultatywne, w zakresie
w jakim stanowi ona, iż w drodze odstępstwa od art. 121 do produktów kompensacyjnych mogą zostać zastosowane reguły naliczania
należności przewidziane w ramach procedury przetwarzania pod kontrolą celną, jeśli mogły zostać nią objęte.
32 Wynika z tego, że dla celów określenia wysokości długu celnego przy dopuszczaniu do swobodnego obrotu produktów kompensacyjnych
art. 122 lit. c) kodeksu celnego nie nakłada na krajowe organy celne obowiązku stosowania z urzędu reguł naliczania przewidzianych
w ramach procedury przetworzenia pod kontrolą celną, jako że przepis ten stosuje się − nawet gdy reguły te są korzystniejsze
dla zainteresowanego podmiotu − wyłącznie na wyraźny wniosek zainteresowanego. Z postanowień kodeksu celnego nie wynika bowiem,
by ustawodawca wspólnotowy zamierzał nałożyć na krajowe organy obowiązek należytej staranności w odniesieniu do dłużników,
zgodnie z którym musiałyby one dbać o interesy tych ostatnich, stosując najkorzystniejsze reguły naliczania należności celnych.
33 Wykładnia ta jest potwierdzona brzmieniem art. 62 ust. kodeksu celnego. Zgodnie z tym artykułem, gdy chodzi o zgłoszenie towarów
do procedury celnej, zgłaszający powinien wskazać w nim „wszystkie elementy niezbędne do zastosowania przepisów regulujących
procedurę celną, do której zgłaszane są towary”. Podobny obowiązek przedstawienia organom celnym wszelkich potrzebnych informacji
ciąży na wszystkich zgłaszających w rozumieniu art. 4 pkt 18 kodeksu celnego.
34 Na pytanie pierwsze należy zatem odpowiedzieć, że wykładni art. 122 lit. c) kodeksu celnego powinno się dokonywać w ten sposób,
że podczas określania wysokości długu celnego powstałego wskutek dopuszczenia do swobodnego obrotu produktów kompensacyjnych,
organy celne nie są zobowiązane do stosowania reguł naliczania należności dotyczących procedury przetworzenia pod kontrolą
celną, gdy przywożone towary mogły zostać nią objęte, chyba że zainteresowany podmiot złoży wyraźny wniosek w tym zakresie.
W przedmiocie pytania drugiego
35 Pytaniem tym sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 236 kodeksu celnego należy dokonywać w ten sposób,
że krajowe organy celne powinny uwzględnić wniosek o zwrot należności celnych, gdy z wnioskiem tym wiąże się ponowne obliczenie
przez nie wysokości długu celnego przy zastosowaniu art. 122 lit. c) tego kodeksu, podczas gdy wysokość tego długu została
już obliczona przy zastosowaniu art. 121 tego kodeksu, a zainteresowany podmiot został o niej powiadomiony.
36 W swych uwagach rząd niderlandzki stwierdza w tym zakresie, że ponieważ organy celne słusznie zastosowały art. 121 kodeksu
celnego, dług celny był prawnie należny w chwili uiszczenia, a w każdym razie, w przypadku gdy podmiotowi zainteresowanemu
pozostawiony jest wybór co do metody obliczenia tego długu, podmiot ten nie może powołać się na art. 236 kodeksu celnego,
wnosząc a posteriori o zastosowanie innej metody obliczenia, która jest dla niego korzystniejsza.
37 Z argumentacją tą nie można się zgodzić.
38 Z brzmienia art. 236 kodeksu celnego wynika, że krajowe organy celne dokonują zwrotu należności w zakresie, w jakim stwierdzono,
między innymi, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna.
39 Jest prawdą, że jak wynika to z odpowiedzi na pytanie pierwsze, krajowe organy celne są uprawnione do określenia wysokości
długu celnego zgodnie z art. 121 kodeksu celnego, jeśli podmiot zainteresowany nie wnosi wyraźnie o zastosowanie do produktów
kompensacyjnych reguł naliczania przewidzianych w ramach procedury przetwarzania pod kontrolą celną, podczas gdy przywożone
towary mogły zostać objęte tą procedurą.
40 Wynika z tego, że w takiej sytuacji przywożone towary mogą słusznie zostać uznane za podlegające należnościom celnym przywozowym
w następstwie czego należności te zostają zgodnie z prawem pobrane. Ponadto w niniejszej sprawie ASM Lithography przedstawiając
miesięczne podsumowania dotyczące produktów kompensacyjnych, obliczyła wysokość należności na podstawie art. 121 kodeksu celnego,
a niderlandzkie władze celne sporządziły powiadomienie o wysokości należności celnych odpowiadające kwocie obliczonej przez
to przedsiębiorstwo przy zastosowaniu tego przepisu.
41 Jednakże okoliczność, że w niniejszej sprawie należności celne zostały w momencie ich uiszczenia pobrane zgodnie z prawem
wobec braku wniosku ASM Lithography o zastosowanie art. 122 lit. c) kodeksu celnego, nie może prowadzić do uznania ich a posteriori
− pomimo wniesienia w późniejszym okresie takiego wniosku − za prawnie należne w rozumieniu art. 236 ust. 1 kodeksu celnego,
gdyż, po pierwsze, brak wniosku w momencie uiszczenia należności celnych był skutkiem błędu polegającego na niezamierzonym
zaniechaniu, którego nie można uznać za skorzystanie z prawa wyboru, które z definicji wymaga zaistnienia odpowiedniego zamiaru,
a po drugie – jak wiadomo – należne prawnie kwoty byłyby w następstwie takiego wniosku niższe od kwot uiszczonych lub nawet
zerowe (zob. podobnie wyrok z dnia 20 października 2005 r. w sprawie C‑468/03 Overland Footwear, Rec. str. I‑8937, pkt 68
i 69).
42 Wynika z tego, że jeżeli spełnione zostaną przesłanki wskazane w art. 236 kodeksu celnego – w szczególności brak oszukańczego
działania zgłaszającego oraz dotrzymanie terminu trzech lat przewidzianego na złożenie wniosku o zwrot – przepis ten ma zastosowanie,
w sytuacji gdy wniosek o zwrot należności celnych przywozowych zostanie przedstawiony po złożeniu przez przedsiębiorstwo zgłoszenia
o dopuszczenie do swobodnego obrotu, w którym na skutek błędu obliczyło ono wysokość długu na podstawie art. 121 tego kodeksu,
zamiast wystąpić na podstawie art. 122 lit. c) tego kodeksu o określenie tej wysokości według reguł naliczania przewidzianych
w ramach procedury przetwarzania pod kontrolą celną. Do sądu krajowego należy dokonanie oceny, czy przesłanki te zostały spełnione.
43 W świetle powyższego wykładni art. 236 kodeksu celnego należy dokonywać w ten sposób, że krajowe władze celne powinny uwzględnić
wniosek o zwrot należności celnych, w razie stwierdzenia, iż w następstwie błędu zainteresowanego podmiotu, a nie wskutek
jego wyboru, wysokość długu celnego została określona przy zastosowaniu art. 121 tego kodeksu i przekazana do wiadomości zainteresowanego.
Wniosek powinien zostać uwzględniony również wówczas, gdy wiąże się to z ponownym obliczeniem przez te organy wysokości długu
celnego przy zastosowaniu art. 122 lit. c) kodeksu celnego.
W przedmiocie kosztów
44 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1) Wykładni art. 122 lit. c) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy
kodeks celny należy dokonywać w ten sposób, że podczas określania wysokości długu celnego powstałego wskutek dopuszczenia
do obrotu produktów kompensacyjnych organy celne nie są zobowiązane do stosowania reguł naliczania należności dotyczących
procedury przetworzenia pod kontrolą celną, gdy przywożone towary mogły zostać nią objęte, chyba że zainteresowany podmiot
złoży wyraźny wniosek w tym zakresie.
2) Wykładni art. 236 rozporządzenia nr 2913/92 należy dokonywać w ten sposób, że krajowe władze celne powinny uwzględnić wniosek
o zwrot należności celnych, w razie stwierdzenia, iż w następstwie błędu zainteresowanego podmiotu, a nie wskutek jego wyboru,
wysokość długu celnego została określona przy zastosowaniu art. 121 tego kodeksu i przekazana do wiadomości zainteresowanego.
Wniosek powinien zostać uwzględniony również wówczas, gdy wiąże się to z ponownym obliczeniem przez te organy wysokości długu
celnego przy zastosowaniu art. 122 lit. c) tego rozporządzenia.
Podpisy
* Język postępowania: niderlandzki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło