C-102/10

Postanowienie Trybunału (ósma izba) z dnia 28 października 2010 r. – Frăsina Bejan przeciwko Tudorel Muşat (sprawa C‑102/10) Regulamin postępowania – Artykuł 9 ust. 1, art.103 ust. 1 i art. 104 ust. 3 akapit pierwszy i drugi – Zbliżenie ustawodawstw – System obowiązkowego ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Umowa dobrowolnego ubezpieczenia – Brak zastosowania 1.                     Unia Europejska – Kompetencje powierzone – Konsekwencje co do wpływu prawa Unii na rozstrzyganie sporów przed sądami krajowymi (art. 5 ust. 2 TUE) (por. pkt 29) 2.                     Zbliżanie ustawodawstw – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywy 72/166, 84/5, 90/232, 2000/26, 2005/14 – Określenie systemu odpowiedzialności cywilnej mającego zastosowanie do szkód wynikających z ruchu pojazdów – Umowa dobrowolnego ubezpieczenia (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2000/26; 2005/14; dyrektywy Rady: 72/166; 84/5; 90/232) (por. pkt 36; pkt 1 sentencji) 3.                     Zbliżanie ustawodawstw – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Dyrektywy 72/166, 84/5, 90/232, 2000/26, 2005/14 – Określenie systemu odpowiedzialności cywilnej mającego zastosowanie do szkód wynikających z ruchu pojazdów – Umowa dobrowolnego ubezpieczenia (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2000/26; 2005/14; dyrektywy Rady: 72/166; 84/5; 90/232) (por. pkt 37; pkt 2 sentencji) 4.                     Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Ograniczenia – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Umowa dobrowolnego ubezpieczenia (art. 49 TFUE, 56 TFUE) (por. pkt 46; pkt 3 sentencji) Przedmiot Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – Judecătoria Focşani – Wykładnia art. 49 TFUE, 56 TFUE, 57 TFUE, 59 akapit pierwszy TFUE i 169 TFUE oraz dyrektywy 84/5/EWG z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych (Dz.U. L 8, s.17), dyrektywy 92/49 EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie (Dz.U. L 228, s. 1), dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95, s. 29), dyrektywy 2005/14/WE z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 14) i dyrektywy 2009/103/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz.U. L 263, s. 11) - Ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych – Szkody spowodowane przez pojazdy ubezpieczone – Przepisy krajowe ustanawiające niekorzystne dla konsumentów klauzule wyłączające - Przesłanki wyłączające idące dalej niż przesłanki przewidziane w dyrektywach – Możliwość powołania się przez sąd krajowy na nieważność klauzuli wyłączającej ubezpieczone ryzyko Sentencja 1) System obowiązkowego ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych ustanowiony przez –        dyrektywę Rady 72/166/EWG z dnia 24 kwietnia 1972 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności, –        drugą dyrektywę Rady 84/5/EWG z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych, –        trzecią dyrektywę Rady 90/232/EWG z dnia 14 maja 1990 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, –        dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/26/WE z dnia 16 maja 2000 r. sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, zmieniającą dyrektywy Rady 73/239/EWG i 88/357/EWG (czwartą dyrektywę w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych), oraz –        dyrektywę 2005/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. zmieniającą dyrektywy Rady 72/166/EWG, 84/5/EWG, 88/357/EWG i 90/232/EWG Rady oraz dyrektywę 2000/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, nie stoi na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które przewidują, że ubezpieczyciel wyłącza z zakresu umowy dobrowolnego ubezpieczenia pojazdu mechanicznego szkody spowodowane podczas prowadzenia tego pojazdu przez osobę znajdująca się pod wpływem alkoholu. 2) System obowiązkowego ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych ustanowiony przez dyrektywy 72/166, 84/5, 90/232, 2000/26 i 2005/14 nie stoi na przeszkodzie stosowaniu przepisów krajowych, które nie nakazują ubezpieczycielowi niezwłocznego wypłacenia odszkodowania, na postawie umowy dobrowolnego ubezpieczenia pojazdu mechanicznego, ubezpieczonemu poszkodowanemu w wyniku wypadku i dochodzenia od osoby odpowiedzialnej za spowodowanie wypadku zwrotu kwoty odszkodowania wypłaconej temu ubezpieczonemu, w przypadku kiedy ubezpieczenie nie pokrywa tego ryzyka ze względu na klauzulę wyłączającą. 3) Przepisy krajowe, zgodnie z którymi ubezpieczyciel wyłącza z zakresu umowy dobrowolnego ubezpieczenia pojazdu mechanicznego szkody spowodowane podczas prowadzenia tego pojazdu przez osobę znajdującą się pod wpływem alkoholu, stanowią ograniczenie zarówno swobody przedsiębiorczości, jak i swobody świadczenia usług. Do sądu krajowego należy zbadanie, w jakim stopniu ograniczenie to może zostać dopuszczone na zasadzie odstępstw wyraźnie przewidzianych w traktacie FUE, lub uzasadnione zgodnie z orzecznictwem Trybunału nadrzędnymi względami interesu ogólnego.