C-103/02
Opinia rzecznika generalnegoTSUE2004-05-18CELEX: 62002CC0103ECLI:EU:C:2004:306
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy krajowe przepisy dotyczące uproszczonych procedur odzyskiwania odpadów są zgodne z wymogami dyrektyw 75/442/EWG i 91/689/EWG w zakresie zwolnień z zezwoleń, klasyfikacji odpadów i rozróżnienia między odzyskiwaniem a unieszkodliwianiem?Ratio decidendi
Rzecznik generalny uznał, że włoski dekret narusza art. 11 dyrektywy 75/442, ponieważ system zwolnień z zezwoleń opiera się na indywidualnej zdolności przerobowej przedsiębiorstwa, a nie na ogólnych zasadach określających rodzaje i ilości odpadów, co jest sprzeczne z prewencyjnym charakterem dyrektywy. Stwierdził również, że Włochy uchybiły zobowiązaniom w zakresie klasyfikacji odpadów, nie zapewniając jasnych kodów EWC dla niektórych rodzajów odpadów, co uniemożliwia prawidłowe rozróżnienie między odpadami niebezpiecznymi a innymi niż niebezpieczne. Natomiast w kwestii rozróżnienia między odzyskiwaniem a unieszkodliwianiem, rzecznik generalny uznał, że Komisja nie udowodniła, iż kwestionowane czynności nie mogą być uznane za odzyskiwanie, odwołując się do kryterium użytecznego zastosowania odpadów z wyroku w sprawie ASA.Stan faktyczny
Komisja Wspólnot Europejskich wniosła skargę przeciwko Republice Włoskiej, zarzucając jej uchybienie zobowiązaniom wynikającym z dyrektyw 75/442/EWG i 91/689/EWG. Uchybienie miało polegać na przyjęciu dekretu z dnia 5 lutego 1998 r. w sprawie uproszczonych procedur odzyskiwania odpadów innych niż niebezpieczne. Komisja kwestionowała sposób przyznawania zwolnień z wymogu uzyskania zezwolenia, niejasne definicje i błędne kody dla niektórych odpadów, co prowadziło do ich niewłaściwej klasyfikacji, a także błędne kwalifikowanie niektórych czynności unieszkodliwiania jako odzyskiwania.Rozstrzygnięcie
Rzecznik generalny proponuje, aby Trybunał:
1. Stwierdził, że Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom Państwa Członkowskiego, które ciążą na niej na mocy art. 4 i 11 ust. 1 dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą Rady 91/156/EWG z dnia 18 marca 1991 r., przyznając zwolnienie od uzyskania uprzedniego zezwolenia bez wydania ogólnych przepisów dotyczących każdego rodzaju działalności, ustalających rodzaje i ilości odpadów oraz warunki zwolnienia, tak aby nie stwarzało to zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i nie narażało na szkodę środowiska naturalnego.
2. Stwierdził, że Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom Państwa Członkowskiego, które ciążą na niej na mocy art. 11 ust. 1 dyrektywy 75/442, zmienionej dyrektywą 91/156, jak również na mocy art. 3 dyrektywy Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych, nie umożliwiając ustalenia, czy odpady wymienione w pkt 5.9 i 7.8 załącznika 1 do „decreto 5 febbraio 1998” są odpadami niebezpiecznymi czy też odpadami innymi niż niebezpieczne.
3. Oddalił skargę Komisji Wspólnot Europejskich w pozostałej części.Pełny tekst orzeczenia
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
M. POIARESA MADURA
przedstawiona w dniu 18 maja 2004 r. (1)
Sprawa C‑103/02
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Republice Włoskiej
Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom Państwa Członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywy 75/442 i 91/689 – Odpady niebezpieczne i inne niż niebezpieczne – Czynności unieszkodliwiania lub odzyskiwania odpadów – Zwolnienie z wymogu uzyskania zezwolenia – Pojęcie ilości odpadów
1. Niniejsza skarga zmierza do stwierdzenia przez Trybunał, że Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom Państwa Członkowskiego,
które ciążą na niej na mocy art. 1, 9, 10, 11 dyrektywy 75/442/EWG (2), zmienionej dyrektywą 91/156/EWG (3), jak również na mocy art. 3 dyrektywy 91/689/EWG (4), przyjmując decreto 5 febbraio 1998 sull’individuazione dei rifiuti non pericolosi sottoposti alle procedure semplificate
di recupero ai sensi degli articoli 31 e 33 del decreto legislative 5 febbraio 1997, n° 22 (dekret z dnia 5 lutego 1998 r.
w sprawie identyfikacji odpadów innych niż niebezpieczne podlegających uproszczonym procedurom odzyskiwania w rozumieniu art. 31
i 33 dekretu ustawodawczego nr 22 z dnia 5 lutego 1997 r.) (5).
I – Ramy prawne
2. Dyrektywa 75/442 ma na celu wspieranie podejmowania środków mających na celu ograniczenie produkcji odpadów, wspieranie odzyskiwania
odpadów, a gdy to nie jest możliwe, zarządzanie ich unieszkodliwianiem (6). Dyrektywa ta ustala w szczególności, że każdy zakład lub przedsiębiorstwo zamierzające wykonać czynności odzyskiwania musi
uzyskać uprzednio zezwolenie właściwych władz (7). Zwolnienie z wymogu uzyskania zezwolenia jest możliwe z zastrzeżeniem warunków zawartych w art. 11 tej dyrektywy.
3. Przedmiotem dyrektywy 91/689 jest zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich w sprawie kontrolowanej gospodarki odpadami
niebezpiecznymi (8). Odpady te podlegają warunkom bardziej restrykcyjnym niż odpady inne niż niebezpieczne, zarówno w odniesieniu do ich odzyskiwania,
jak i unieszkodliwiania (9). Należy więc właściwie ustalić rozgraniczenie pomiędzy odpadami niebezpiecznymi a odpadami innymi niż niebezpieczne. Artykuł 1
ust. 4 dyrektywy 91/689 definiuje odpady niebezpieczne jako odpady „znajdujące się w wykazie” sporządzonym zwłaszcza na podstawie
załączników I–III do tej dyrektywy. Wykaz tez został przyjęty decyzją 94/904/WE (10).
4. Pojęcia unieszkodliwienia i odzyskiwania odpadów zostały zdefiniowane w art. 1 lit. e) i f) dyrektywy 75/442 i sprecyzowane
przez odpowiednio załączniki IIA i IIB zmienione decyzją nr 96/350/WE (11).
5. Sporny dekret transponuje dyrektywy 75/442 i 91/689 do krajowego porządku prawnego.
II – Stan faktyczny i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
6. W wezwaniu do usunięcia uchybienia z dnia 28 lutego 2000 r. Komisja Wspólnot Europejskich poinformowała władze włoskie zgodnie
z art. 226 WE, że uważa, iż przyjmując sporny dekret, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy
art. 1, 9, 10 i 11 dyrektywy 75/442 oraz art. 3 dyrektywy 91/689.
7. Republika Włoska odpowiedziała w pismach datowanych na 3 i 26 maja 2000 r. jedynie na trzy spośród czterech zarzutów podniesionych
przez Komisję. Instytucja ta zadecydowała zawiesić wydanie jakiejkolwiek decyzji w sprawie trzeciego zarzutu dotyczącego czynności
odzyskiwania, jako że informacje dostarczone przez Republikę Włoską w odniesieniu do tego zarzutu są w trakcie rozpatrywania.
8. W dniu 11 kwietnia 2001 r. Komisja skierowała do rządu włoskiego uzasadnioną opinię, wzywając władze włoskie do podjęcia koniecznych
środków w celu dostosowania się do niej w terminie dwóch miesięcy. Władze włoskie udzieliły odpowiedzi w piśmie z dnia 17 sierpnia
2001 r.
9. Uznając tę odpowiedź za nieprzekonywającą, Komisja wniosła niniejszą skargę opartą na trzech zarzutach. Po pierwsze, zarzuca
się Republice Włoskiej umożliwienie zakładom i przedsiębiorstwom, które odzyskują odpady inne niż niebezpieczne, zwolnienia
z wymogu uzyskania zezwolenia, bez uzależnienia tego zwolnienia od spełnienia przesłanek ustalonych w art. 4, 10 i 11 ust. 1
dyrektywy 75/442. Komisja zarzuca również rządowi włoskiemu, że nie określił on dokładnie rodzajów odpadów objętych zwolnieniem
z wymogu uzyskania zezwolenia, co prowadzi do naruszenia art. 3 dyrektywy 91/689. Ponadto z naruszeniem art. 9 i 11 w związku
z art. 1 lit. e) i f) dyrektywy 75/442 Republika Włoska zakwalifikowała niektóre czynności jako czynności „podnoszenia walorów
środowiska naturalnego”, które są w rzeczywistości czynnościami unieszkodliwiania. Zbadam kolejno te trzy zarzuty, za każdym
razem dokładnie przedstawiając odpowiednie ramy prawne.
III – Ocena
10. Na początku należy nadmienić, że Republika Włoska podważa, w sposób zawoalowany, dopuszczalność niniejszej skargi, która miałaby
dotyczyć jedynie „procedur i warunków” należących do wyłącznej kompetencji Państw Członkowskich, gdy transponują one dyrektywę.
W rzeczywistości jednak dyskusja dotyczy wykładni dokładnych przepisów dyrektywy 75/442, zaś dopuszczalność skargi o stwierdzenie
uchybienia zobowiązaniom nie wydaje się budzić wątpliwości.
A – Pojęcie ilości w rozumieniu art. 11 dyrektywy 75/442
11. Właściwymi przepisami odnoszącymi się do tego pierwszego zarzutu są art. 4 i 11 dyrektywy 75/442, jak również art. 7 spornego
dekretu.
12. Artykuł 11 ust. 1 dyrektywy 75/442 przewiduje możliwość zwolnienia przedsiębiorstw lub zakładów z wymogu uzyskania uprzedniego
zezwolenia w celu wykonywania czynności odzyskiwania:
„– jeśli właściwe władze przyjęły ogólne zasady dotyczące każdego rodzaju działalności ustanawiające rodzaje i ilości odpadów
oraz warunki, na podstawie których dana działalność może być zwolniona z wymogu uzyskania zezwolenia
oraz
– jeśli rodzaje i [lub] ilości odpadów oraz metody unieszkodliwiania lub odzyskiwania są takie, że pozwalają na spełnienie warunków
nałożonych przepisami art. 4”.
13. Artykuł 4 dyrektywy 75/442 ogólnie wskazuje, że „odpady są odzyskiwane lub unieszkodliwiane bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu
oraz bez stosowania procesów i metod, które mogłyby zaszkodzić środowisku naturalnemu, w szczególności: bez zagrożenia dla
wody, powietrza, gleby, roślin i zwierząt; bez powodowania uciążliwości przez hałas lub zapachy; bez negatywnych skutków dla
terenów wiejskich [krajobrazu] oraz miejsc o szczególnym znaczeniu”.
14. Artykuł 7 spornego dekretu transponuje warunki, w jakich może zostać przyznane zwolnienie, w następujących słowach: „Bez uszczerbku
dla przepisów szczególnych przewidzianych w załącznikach roczne maksymalne ilości odpadów podlegające czynnościom odzyskiwania
unormowanym w niniejszym dekrecie ustalane są na podstawie rocznej zdolności przerobowej urządzenia, za pomocą którego czynności
te są wykonywane; po odliczeniu ewentualnie użytych surowców i nadzorując, by czynności te nie przedstawiały żadnego zagrożenia
dla zdrowia ludzi i środowiska naturalnego. […] W odniesieniu do czynności odzyskiwania energii […] maksymalna ilość odpadów
jest ustalana w zależności od mocy cieplnej odpadów, nominalnej wydajności cieplnej urządzenia, za pomocą którego czynności
odzyskiwania energii są wykonywane, oraz przewidywanej żywotności każdego urządzenia do odzyskiwania. Roczne ilości odpadów
przeznaczonych do odzyskania muszą być wskazane w powiadomieniu o podjęciu czynności z zaznaczeniem zgodności z warunkami
określonymi w niniejszym artykule”.
15. Sporny dekret wprowadza więc metodę liczenia w zależności od cech charakterystycznych każdego przedsiębiorstwa, a nie w zależności
od progu wyrażonego w wartości bezwzględnej. To jest właśnie krytykowane przez Komisję, która uważa, że stosując art. 11 dyrektywy
75/442, powinien zostać ustalony próg dla danej działalności.
16. Komisja poddaje krytyce powyższy dekret w kilku punktach. Jej zdaniem, dekret ten prowadziłby do powstania sytuacji, w której
zwyczajna procedura nie byłaby stosowana, a każde przedsiębiorstwo mogłoby korzystać ze zwolnienia z wymogu uzyskania zezwolenia,
niezależnie od ilości odzyskiwanych przez nie odpadów. W ten sposób nie byłoby możliwe zapewnienie przestrzegania warunków
art. 4 dyrektywy 75/442. Poza tym Komisja nie mogłaby kontrolować prawidłowego stosowania dyrektywy przez Państwa Członkowskie,
gdyby przyjęły one zbyt różne systemy zwolnienia od uzyskania zezwolenia.
17. Według Komisji art. 11 dyrektywy 75/442 powinien być interpretowany w sposób umożliwiający Państwom Członkowskim wprowadzenie
progu de minimis, poniżej którego urządzenia do odzyskiwania nie zagrażałyby co do zasady środowisku. Taki próg byłby wyrażony
jako maksymalna wartość obowiązująca dla wszystkich zakładów i wszystkich przedsiębiorstw tego samego sektora. Przestrzeganie
art. 4 dyrektywy 75/442 nakazywałoby ustalenie takiego progu. Ogólna systematyka tej dyrektywy nakazywałaby ustalenie takiego
progu, począwszy od którego uzyskanie zwolnienia nie jest już możliwe, a zwyczajna procedura wymaga uzyskania uprzedniego
zezwolenia. Taki system byłby porównywalny z systemem istniejącym w dziedzinie księgowości, w którym to przedsiębiorstwa podlegają
różnym obowiązkom uzależnionym od ich wielkości. Różne traktowanie przedsiębiorstw o różnej wielkości nie stanowi wobec tego
dyskryminacji jednych w porównaniu z innymi.
18. Na swą obronę Republika Włoska przytacza głównie dwa argumenty. Z jednej strony, uważa ona, że jej transpozycja art. 11 dyrektywy
75/442 jest zgodna z tą dyrektywą, ponieważ kryterium ustalone przez art. 7 spornego dekretu jest wyraźne i wspiera odzyskiwanie
odpadów w zgodzie z celami tej dyrektywy. Z drugiej strony, Republika Włoska kwestionuje wykładnię Komisji wymagającą progu
de minimis, ponieważ ta dyrektywa nie narzuca wyraźnie obowiązku ustalenia bezwzględnych ilości maksymalnych. Co więcej, system
zwolnienia od uzyskania uprzedniego zezwolenia oparty na progu wyrażonym w wartości bezwzględnej niesłusznie karałby duże
przedsiębiorstwa, podczas gdy ich działania są częstokroć lepiej kontrolowane i mniej szkodliwe dla środowiska niż działania
mniejszych przedsiębiorstw.
19. W tym względzie, jeśli odwołujemy się do ogólnej systematyki dyrektywy 75/442, to jej art. 11 stanowi wyjątek od zwyczajnej
procedury mającej na celu uzyskanie uprzedniego zezwolenia na podstawie art. 10 tej dyrektywy. Tekst art. 11 wspomina jednoznacznie,
że zwolnienie od uzyskania zezwolenia powinno być podporządkowane „ogóln[ym] zasad[om] dotycząc[ym] każdego rodzaju działalności
ustanawiając[ym] rodzaje i ilości odpadów”. Otóż ustanowiony przez dekret system nie wydaje się odpowiadać takiej definicji,
ponieważ nie ustala on ograniczeń dla poszczególnych rodzajów lub ilości odzyskiwanych odpadów, ale ustala te ograniczenia
w zależności od – właściwej dla każdego przedsiębiorstwa – zdolności do wykonywania czynności odzyskiwania. Poza tym ustanowione
przez włoski dekret górne granice, ustalone dla każdego przedsiębiorstwa na innym poziomie, nie mogą być postrzegane jako
ograniczenia, w dosłownym tego słowa znaczeniu. W konsekwencji transpozycja art. 11 dyrektywy 75/442 dokonana przez Republikę
Włoską jest niewłaściwa.
20. Traktat WE zezwala oczywiście Państwom Członkowskim na podjęcie bardziej rygorystycznych środków ochrony środowiska naturalnego (12). Można jednak zauważyć, że w przeciwieństwie do twierdzeń Republiki Włoskiej ustanowiony przez nią system zwolnień niekoniecznie
chroni bardziej środowisko niż system ustanowiony przez dyrektywę 75/442, ponieważ zezwala on w rzeczywistości przedsiębiorstwom
na wykonywanie czynności przetwarzania odpadów, które mogą spowodować zanieczyszczenie środowiska, bez poddania tych czynności
żadnej uprzedniej kontroli. Otóż wniosek o uzyskanie uprzedniego zezwolenia nie przesądza o możliwości wykonywania czynności
przetwarzania odpadów. Poza tym włoski system stoi w sprzeczności z mechanizmem uprzedniego zezwolenia wprowadzonego przez
dyrektywę 75/442, który ma służyć zapobieganiu naruszeniom środowiska. Co się tyczy argumentów, jakoby wymóg uprzedniego zezwolenia
prowadził do powstania dyskryminacji, należy je odrzucić. W rzeczywistości przedsiębiorstwo niemogące skorzystać ze zwolnienia
od uzyskania uprzedniego zezwolenia będzie w dalszym ciągu zdolne do przeprowadzania planowanych przez siebie czynności odzyskiwania
odpadów, skoro tylko wykaże ich nieszkodliwość dla środowiska naturalnego.
B – W przedmiocie błędnej klasyfikacji odpadów niebezpiecznych jako odpadów innych niż niebezpieczne
21. Komisja zarzuca spornemu dekretowi przyjęcie zbyt niejasnych definicji odpadów, co pociąga za sobą brak pewności prawa w odniesieniu
do rozróżnienia pomiędzy odpadami niebezpiecznymi a odpadami innymi niż niebezpieczne. Ponadto Komisja zarzuca temu Państwu
Członkowskiemu pominięcie kodów Europejskiego Katalogu Odpadów (European Waste Catalogue – EWC) i używanie błędnych kodów
lub też nieodpowiadających rodzajowi danych odpadów.
22. Komisja nie określa dokładnie, na czym polega brak precyzyjności zarzucany prawu włoskiemu. Otóż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem
do Komisji należy dostarczenie dowodu na uchybienie, na które się powołuje (13). W razie braku dowodów przytoczone uchybienie nie może zostać stwierdzone.
23. Należy również nadmienić, że sama Komisja przyjęła w dniu 13 listopada 2002 r. decyzję 2002/909/WE dotyczącą zwolnienia od
obowiązku nałożonego na przedsiębiorstwa i zakłady, które odzyskują odpady niebezpieczne zgodnie z art. 3 dyrektywy 91/689 (14), w której uściśla ona, iż „określone rodzaje odpadów są identyfikowane w odpowiedni sposób zgodnie z [EWC]” [tłumaczenie
nieoficjalne] w prawie włoskim.
24. Wobec tego ograniczę się do analizy uchybienia zarzucanego Republice Włoskiej w trzech przypadkach, w których Komisja uzasadnia
istnienie uchybienia, odnosząc się precyzyjnie do spornego dekretu.
25. Punkt 5.9 załącznika 1 do spornego dekretu odnosi się do kawałków kabli z krytych włókien optycznych typu dielektryk, półprzewodnik
i metal. Komisja podkreśla brak odniesienia do kodów EWC. Republika Włoska utrzymuje, że wprowadziła odpowiednie kody identyfikacyjne
w załączniku C do direttiva 9 aprile 2002 (15). Jednakże przyjęcie tego wewnętrznego przepisu miało miejsce po upływie terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, zatem
zarzucane uchybienie wydaje się być udowodnione.
26. W kwestii pkt 7.8 załącznika 1 do spornego dekretu Komisja uważa, że odniesienie do odpadów z materiałów ogniotrwałych pochodzących
z pieców do procesów przeprowadzanych w wysokiej temperaturze nie pozwala na ustalenie, czy zużyte materiały okładzinowe powstałe
w trakcie procesów hutniczych przy użyciu aluminium podlegają tej normie czy jej nie podlegają, co mogłoby doprowadzić do
pomylenia odpadów innych niż niebezpieczne z odpadami niebezpiecznymi. Z uwagi na to, że uchybienie nie jest kwestionowane,
Trybunał może jedynie stwierdzić to uchybienie.
27. Odnośnie do pkt 3.10 załącznika 1 do spornego dekretu dotyczącego zużytych baterii zawierających tlenek srebra Komisja utrzymuje,
że wzmianka kodu EWC 160605 (inne baterie i akumulatory) zawarta w dekrecie jest błędna, ponieważ prowadzi ona do zakwalifikowania
tych baterii jako odpadów innych niż niebezpieczne. Uwzględniając stężenie rtęci w bateriach, właściwym kodem jest kod EWC 160603
(baterie rtęciowe), co prowadzi do ich zakwalifikowania jako odpadów niebezpiecznych. Republika Włoska uważa natomiast, że
przyznanie rozpatrywanym odpadom cechy „inne niż niebezpieczne” odpowiada w zupełności właściwościom chemicznym i fizycznym
wskazanym w pkt 3.10: stalowa osłona, która zawiera więcej niż 1 % tlenków lub soli srebra, lub której stężenie cynku i niklu
nie przekracza odpowiednio 9 % i 55 %. Należy stwierdzić, że ze względu na brak rtęci w składzie baterii zawierających tlenek
srebra nie wydaje się właściwa klasyfikacja proponowana przez Komisję. Zatem uchybienie nie zostało udowodnione w tej kwestii.
28. Uwzględniając powyższe rozważania, należy stwierdzić, że pkt 5.9 i 7.8 załącznika 1 do spornego dekretu nie są zgodne ani
z art. 11 ust. 1 dyrektywy 75/442, ani z art. 3 dyrektywy 91/689.
C – W przedmiocie rozróżnienia pomiędzy czynnościami odzyskiwania a unieszkodliwiania odpadów
29. Komisja zarzuca Republice Włoskiej naruszenie art. 9 i 11 dyrektywy 75/442 w związku z art. 1 lit. e) i f) oraz z załącznikami IIA
i IIB do tej dyrektywy poprzez błędną kwalifikację pewnych czynności „odzyskiwania odpadów”, podczas gdy polegają one na unieszkodliwianiu
odpadów. Otóż zgodnie z wymienionymi przepisami dyrektywy 75/442 jedynie czynności unieszkodliwiania odpadów wymagają uzyskania
uprzedniego zezwolenia.
30. Artykuł 1 lit. e) dyrektywy 75/442 definiuje unieszkodliwianie jako „wszelkie działania przewidziane w załączniku IIA”. Artykuł 1 lit. f)
uściśla, że odzyskiwanie to „wszelkie działania przewidziane w załączniku IIB”.
31. Artykuł 5 ust. 1 spornego dekretu stanowi, że „czynności podnoszenia walorów środowiska naturalnego określone w załączniku 1
polegają na rehabilitacji zdegradowanych terenów dla celów produkcyjnych lub społecznych za pomocą środków przekształcania
morfologicznego”. W załączniku 1 do spornego dekretu opisane zostały „ogólne normy techniczne odzyskiwania odpadów innych
niż niebezpieczne” zawierające rodzaj odpadu z odniesieniem do EWC, pochodzenie odpadów, ich cechy charakterystyczne i przewidziane
czynności odzyskiwania, jak również cechy charakterystyczne surowców i uzyskanych produktów.
32. Republika Włoska utrzymuje, że te czynności odzyskiwania odpowiadają pkt R10 załącznika IIB do dyrektywy 75/442 zatytułowanemu
„Rozprowadzanie na powierzchni do celów korzyści rolniczych lub ekologii […]”. Nakazana byłaby kwalifikacja tych czynności
jako odzyskiwanie, ponieważ wskazane czynności zawierają powtórne wykorzystanie pewnych odpadów. Ponadto przywracanie walorów
środowisku pociąga również za sobą rehabilitację terenów.
33. Komisja początkowo dokonała innej kwalifikacji, uważając, że zasypywanie składowisk odpadów, które jest niekiedy przytaczane
jako czynności odzyskiwania przewidziane w normach technicznych załącznika 1 do spornego dekretu, stanowi czynność unieszkodliwiania,
która podlega pkt D1 załącznika IIA do dyrektywy 75/442 zatytułowanemu „Składowanie na powierzchni ziemi lub w gruncie (np.
składowiska odpadów)”. Jednakże w swojej replice – uwzględniając także wyrok w sprawie ASA (16) – Komisja przyznała, że pewne czynności przekształcania morfologicznego i zasypywania składowisk odpadów, o których mowa
w art. 5 spornego dekretu, mogą być uznane za czynności odzyskiwania. Tymczasem Komisja podtrzymała swoje uwagi krytyczne
wobec pkt 7.14 i 7.15 załącznika 1 do spornego dekretu, które nie mogą zostać zakwalifikowane jako czynności odzyskiwania,
ponieważ przewidują one utylizację odpadów i płuczek wiertniczych mogących zawierać do 50 kg/t mało toksycznego węglowodoru
i 300 kg/t mało toksycznego oleju gazowego.
34. W tym względzie zostało ustalone w pkt 68 ww. wyroku w sprawie ASA, że „ani z art. 3 ust. 1 lit. b), ani z żadnego innego
przepisu dyrektywy [75/442] nie wynika, że sam fakt, iż odpady są bądź nie są niebezpieczne, jest właściwym kryterium oceny,
czy czynność przetwarzania odpadów powinna zostać zakwalifikowana jako odzyskiwanie w rozumieniu art. 1 lit. f) [tej] dyrektywy” (17).
35. Dla stwierdzenia, że czynność stanowi odzyskiwanie odpadów, należy jedynie określić, czy „jej głównym celem jest to, że odpady
mogą spełnić użyteczne zadanie, zastępując inne materiały, które musiałyby zostać wykorzystane w celu spełnienia tego zadania,
co pozwala zachować zasoby naturalne” (18).
36. Punkt 7.14 załącznika 1 do spornego dekretu ustala powtórne wykorzystanie odpadów w cementowniach w celu rehabilitacji środowiska
naturalnego, ewentualnie przypadku po odsalaniu, lub w celu zasypywania składowisk stałych odpadów miejskich. Odpady określone
w pkt 7.15 mogą być powtórnie wykorzystane w cegielnictwie, produkcji glinki rozciągliwej, przez cementownie w celu rehabilitacji
środowiska naturalnego, ewentualnie po dehydratacji i odsalaniu, lub też w celu zasypywania składowisk stałych odpadów miejskich.
Komisja przyznała, że zasypywanie składowisk odpadów może zostać uznane za czynność odzyskiwania w przypadku pkt 4.4.3 lit. g),
pkt 11.2.3 lit. e), pkt 12.1.3 lit. g), pkt 12.3.3 lit. i) i pkt 12.4.3 lit. g) załącznika 1 do spornego dekretu (19). Otóż czynności zasypywania składowisk odpadów opisane w pkt 7.14 i 7.15 tego samego załącznika są identyczne z tymi ostatnio
wymienionymi. Należy zatem stwierdzić, że Komisja nie dostarczyła dowodu na to, że czynności regeneracji odpadów, o których
mowa w pkt 7.14 i 7.15 załącznika 1 do spornego dekretu, nie mogą być uważane za czynności odzyskiwania w rozumieniu dyrektywy
75/442.
IV – Wnioski
37. W świetle powyższych rozważań proponuję, by Trybunał:
1) stwierdził, że przyznając zwolnienie od uzyskania uprzedniego zezwolenia niezbędnego dla wykonywania czynności unieszkodliwiania
i odzyskiwania odpadów zgodnie z art. 7 decreto 5 febbraio 1998 sull’individuazione dei rifiuti non pericolosi sottoposti
alle procedure semplificate di recupero ai sensi degli articoli 31 e 33 del decreto legislativo 5 febbraio 1997, n° 22, nie
wydając przy tym ogólnych przepisów dotyczących każdego rodzaju działalności, ustalających rodzaje i ilości odpadów oraz warunki,
na podstawie których dana działalność może zostać zwolniona z wymogu uzyskania zezwolenia, tak aby nie stwarzała ona zagrożenia
dla zdrowia ludzkiego i nie narażała na szkodę środowiska naturalnego, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom Państwa Członkowskiego,
które ciążą na niej na mocy art. 4 i 11 ust. 1 dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów, zmienionej
dyrektywą Rady 91/156/EWG z dnia 18 marca 1991 r.;
2) stwierdził, że nie umożliwiając ustalenia, czy odpady wymienione w pkt 5.9 i 7.8 załącznika 1 do „decreto 5 febbraio 1998”
są odpadami niebezpiecznymi czy też odpadami innymi niż niebezpieczne, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom Państwa Członkowskiego,
które ciążą na niej na mocy art. 11 ust. 1 dyrektywy 75/442, zmienionej dyrektywą 91/156, jak również na mocy art. 3 dyrektywy
Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych;
3) oddalił skargę Komisji Wspólnot Europejskich w pozostałej części.
1 – Język oryginału: portugalski.
2 – Dyrektywa Rady z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (Dz.U. L 194, str. 39).
3 – Dyrektywa Rady z dnia 18 marca 1991 r. zmieniająca dyrektywę 75/442 (Dz.U. L 78, str. 32, zwana dalej „dyrektywą 75/442”).
4 – Dyrektywa Rady z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych (Dz.U. L 377, str. 20).
5 – GURI nr 88 z dnia 16 kwietnia 1998 r., zwany dalej „spornym dekretem”.
6 – Motyw czwarty dyrektywy 75/442.
7 – Artykuł 10 dyrektywy 75/442.
8 – Artykuł 1 dyrektywy 91/689.
9 – Motyw czwarty dyrektywy 91/689.
10 – Decyzja Rady z dnia 22 grudnia 1994 r. ustanawiająca wykaz odpadów niebezpiecznych na podstawie art. 1 ust. 4 dyrektywy
91/689 (Dz.U. L 356, str. 14). Decyzja ta została uchylona ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2002 r. przez decyzję Komisji 2000/532/WE
z dnia 3 maja 2000 r. zastępującą decyzję 94/3/WE ustanawiającą wykaz odpadów zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442 oraz
decyzję 94/904 (Dz.U. L 226, str. 3).
11 – Decyzja Komisji z dnia 24 maja 1996 r. (Dz.U. L 135, str. 32).
12 – Artykuły 176 WE i 95 ust. 4 WE.
13 – Zobacz w szczególności wyrok z dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie C‑431/92 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑2189,
pkt 45.
14 – Dz.U. L 315, str. 16. Komisja odnosi się w pkt 11 i 12 swojej repliki do postępowania, które powinno zakończyć się wydaniem
tej decyzji.
15 – Direttiva 9 aprile 2002 che ricodifica i rifiuti individuati nel D. M. 5/2/98, ai sensi della decisione 2000/532/CE (dyrektywa
ponownie kodyfikująca odpady zdefiniowane w dekrecie ministerialnym z dnia 5 lutego 1998 r. na podstawie decyzji 2000/532).
16 – Wyrok z dnia 27 lutego 2002 r. w sprawie C‑6/00, Rec. str. I‑1961. Zobacz także wyroki: z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie
C‑228/00 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑1439; z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie C‑458/00 Komisja przeciwko Luksemburgowi,
Rec. str. I‑1553; z dnia 3 kwietnia 2003 r. w sprawie C‑116/01 SITA, Rec. str. I‑2969 oraz postanowienie z dnia 27 lutego
2003 r. w sprawach połączonych od C‑307/00 do C‑311/00 Oliehandel Koeweit i in., Rec. str. I‑1821.
17 – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie ASA, pkt 68.
18 – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie ASA, pkt 69; zob. także ww. wyroki w sprawach Komisja przeciwko Niemcom, pkt 45; Komisja
przeciwko Luksemburgowi, pkt 36.
19 – Punkt 24 repliki Komisji.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło