C-109/08

Sprawa C‑109/08 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuły 28 WE, 43 WE i 49 WE – Dyrektywa 98/34/WE – Normy i przepisy techniczne – Uregulowanie krajowe mające zastosowanie do komputerowych gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych – Wyrok Trybunału stwierdzający istnienie uchybienia – Niewykonanie – Artykuł 228 WE – Kary pieniężne Streszczenie wyroku 1.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Termin na wykonanie (art. 228 WE) 2.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Kary pieniężne (art. 228 ust. 2 WE) 3.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Kary pieniężne – Okresowa kara pieniężna (art. 228 ust. 2 WE) 4.        Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Kary pieniężne – Nałożenie ryczałtu (art. 228 ust. 2 WE) 1.        Mimo iż art. 228 WE nie określa terminu, w jakim powinno nastąpić wykonanie wyroku Trybunału stwierdzającego istnienie uchybienia, to jednak interes w bezzwłocznym i jednolitym stosowaniu prawa wspólnotowego wymaga, aby wykonanie to nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Ponadto datą odniesienia dla oceny istnienia uchybienia w rozumieniu art. 228 WE jest upływ terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii sporządzonej na podstawie tego przepisu. (por. pkt 14, 15) 2.        W ramach procedury przewidzianej w art. 228 ust 2 WE do Trybunału należy dokonanie w każdej sprawie oceny, jakie sankcje pieniężne należy orzec w świetle okoliczności sprawy. W tym względzie propozycje Komisji nie mogą wiązać Trybunału i stanowią jedynie użyteczny punkt odniesienia. Podobnie wytyczne takie jak te zawarte w komunikatach Komisji nie wiążą Trybunału, lecz przyczyniają się do zagwarantowania przejrzystości, przewidywalności i pewności prawa w zakresie działań podejmowanych przez tę instytucję. Nałożenie okresowej kary pieniężnej lub ryczałtu zmierza do wywarcia na państwo członkowskie niewykonujące wyroku nacisku ekonomicznego, który skłoni je do usunięcia stwierdzonego uchybienia. Nakładane sankcje finansowe należy określić w zależności od stopnia nacisku niezbędnego do tego, aby zainteresowane państwo członkowskie zmieniło swój sposób postępowania. (por. pkt 24, 28) 3.        Jeśli chodzi o nałożenie na państwo członkowskie okresowej kary pieniężnej w związku z uchybieniem obowiązkowi wykonania wyroku stwierdzającego uchybienie, do Trybunału należy określenie, w ramach kompetencji do swobodnej oceny, wysokości owej okresowej kary pieniężnej w ten sposób, by była ona, po pierwsze, stosowna do okoliczności sprawy, a po drugie, proporcjonalna do stwierdzonego uchybienia oraz do możliwości płatniczych danego państwa członkowskiego. W tym świetle podstawowymi kryteriami, które należy przyjąć, by zapewnić przymuszający charakter kary pieniężnej w celu jednolitego i skutecznego stosowania prawa wspólnotowego, są, co do zasady, czas trwania naruszenia, waga tego naruszenia oraz możliwości płatnicze zainteresowanego państwa członkowskiego. Stosując te kryteria, trzeba wziąć pod uwagę w szczególności skutki niewykonania wyroku dla interesów prywatnych i interesu publicznego oraz stopień pilności w doprowadzeniu do zastosowania się przez dane państwo członkowskie do jego zobowiązań. (por. pkt 31, 32) 4.        Decyzja o ewentualnym nałożeniu kwoty ryczałtowej powinna, w każdym przypadku, zostać podjęta z uwzględnieniem całokształtu istotnych czynników związanych z cechami charakterystycznymi stwierdzonego uchybienia, jak i postawą państwa członkowskiego, którego dotyczy postępowanie wszczęte na podstawie art. 228 WE. Jeśli Trybunał podejmie decyzję o nałożeniu ryczałtu, to do niego należy, w ramach wykonywania przysługującego mu swobodnego uznania, określenie go w taki sposób, aby po pierwsze, był stosowny do okoliczności i, po drugie, proporcjonalny do stwierdzonego uchybienia, jak również do możliwości finansowych danego państwa członkowskiego. W szczególności w odniesieniu do nałożenia ryczałtu, należy wskazać, że do elementów istotnych w odniesieniu do takiej decyzji należą w szczególności takie elementy jak czas trwania uchybienia od wydania stwierdzającego je wyroku, jak również wchodzące w grę interesy prywatne i interes publiczny. (por. pkt 51, 52) WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 4 czerwca 2009 r.(*) Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuły 28 WE, 43 WE i 49 WE – Dyrektywa 98/34/WE – Normy i przepisy techniczne – Uregulowanie krajowe mające zastosowanie do komputerowych gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych – Wyrok Trybunału stwierdzający istnienie uchybienia – Niewykonanie – Artykuł 228 WE – Kary pieniężne W sprawie C‑109/08 mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 228 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 10 marca 2008 r., Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. Patakia oraz M. Konstantinidisa, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu, strona skarżąca, przeciwko Republice Greckiej, reprezentowanej przez N. Dafniou, V. Karra oraz P. Mylonopoulosa, działających w charakterze pełnomocników, strona pozwana, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: C. W. A. Timmermans, prezes izby, J. C. Bonichot, J. Makarczyk, P. Kūris (sprawozdawca) i L. Bay Larsen, sędziowie, rzecznik generalny: Y. Bot, sekretarz: R. Şereş, administrator, uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 29 stycznia 2009 r., po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 marca 2009 r., wydaje następujący Wyrok 1        W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o: –        stwierdzenie, że nie przyjmując środków wymaganych do wykonania wyroku z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C‑65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑10341, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 28 WE, 43 WE i 49 WE, jak również na mocy art. 8 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. L 204, s. 37), zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. (Dz.U. L 217, s. 18, zwaną dalej „dyrektywą 98/34”); –        nakazanie Republice Greckiej zapłaty na rzecz Komisji na rachunek „zasoby własne Wspólnoty Europejskiej” okresowej kary pieniężnej w wysokości 31 798,80 EUR za każdy dzień zwłoki w wykonaniu wyżej wymienionego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, licząc od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie aż do dnia wykonania wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji; –        nakazanie Republice Greckiej zapłaty na rzecz Komisji na rachunek „zasoby własne Wspólnoty Europejskiej” ryczałtowej kwoty w wysokości 9636 EUR dziennie, licząc od dnia 26 października 2006 r. do dnia ogłoszenia wyroku w niniejszej sprawie lub do dnia wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji , jeżeli nastąpiłoby ono wcześniej; oraz –        obciążenie Republiki Greckiej kosztami postępowania.  Ramy prawne 2        Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy 3037/2002 (FEK A’ 174/30.7.2002), zatytułowanym „Zakaz użytkowania lub instalacji gier”, użytkowanie gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, „w tym komputerów, zabronione jest w miejscach publicznych, takich jak hotele, kawiarnie, pomieszczenia stowarzyszeń użyteczności publicznej wszelkiego rodzaju oraz we wszelkich innych miejscach publicznych i prywatnych. Zabronione jest również instalowanie tych gier”. 3        Artykuł 3 tej ustawy zatytułowany „Przedsiębiorstwa świadczące usługi internetowe” stanowi, że „Instalacja i eksploatacja komputerów w miejscach świadczenia usług internetowych nie są objęte zakazem, o którym mowa w art. 2. Jednakże użytkowanie gier na tych komputerach, niezależnie od zastosowanej metody, jest zabronione”. 4        Naruszenie owych zakazów skutkuje nałożeniem sankcji pieniężnych przewidzianych w art. 4 tej ustawy, a także nałożeniem sankcji administracyjnych przewidzianych w jej art. 5. 5        Wreszcie, zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, jej postanowienia „nie uchybiają przepisom ustawy nr 2206/1994 ani innym postanowieniom dotyczącym kasyn”.  Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Grecji 6        W punkcie 1 sentencji wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji Trybunał orzekł, co następuje: „Wprowadzając w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy nr 3037/2002, pod groźbą zastosowania sankcji karnych lub administracyjnych przewidzianych w art. 4 i 5 tej ustawy, zakaz instalowania i prowadzenia działalności w zakresie wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym rekreacyjnych gier zręcznościowych i gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, Republika Grecka uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 28 WE, 43 WE i 49 WE oraz art. 8 dyrektywy [98/34]”.  Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi 7        Na pytanie Komisji z dnia 11 grudnia 2006 r. dotyczące stanu wykonania wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, Republika Grecka odpowiedziała pismem z dnia 12 lutego 2007 r. W piśmie tym władze greckie nie podały żadnych konkretnych informacji dotyczących zmiany spornych przepisów krajowych w celu dostosowania się do wyroku Trybunału. Podkreśliły one natomiast wagę i złożoność tej zmiany, stwierdzając iż właściwe ministerstwa współdziałają ze sobą w celu wprowadzenia możliwych do przyjęcia przepisów, które byłyby zgodne z prawem wspólnotowym oraz z zasadą proporcjonalności. 8        Uznając, iż Republika Grecka nie podjęła działań niezbędnych do wykonania wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, Komisja, działając na podstawie art. 228 WE, w dniu 23 marca 2007 r. skierowała do tego państwa członkowskiego wezwanie do usunięcia uchybienia. 9        Ponieważ Republika Grecka nie udzieliła odpowiedzi na to pismo, Komisja przesłała do tego państwa członkowskiego uzasadnioną opinię w dniu 29 czerwca 2007 r., wzywając je do podjęcia niezbędnych działań, zapewniających wykonanie wyroku w terminie dwóch miesięcy od doręczenia tej opinii. 10      Zważywszy na fakt, iż Republika Grecka nie udzieliła odpowiedzi na rzeczoną opinię ani też nie powiadomiła o przyjęciu jakiegokolwiek aktu ustawodawczego, który miałby na celu dostosowanie się do wspomnianego wyroku, Komisja w tej sytuacji uznała, że to państwo członkowskie nie wykonało wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, i wniosła niniejszą skargę.  Rozwój sytuacji w trakcie niniejszego postępowania 11      Republika Grecka odpowiedziała na uzasadnioną opinię w dniu 12 marca 2008 r., tj. dwa dni po wniesieniu niniejszej skargi, wskazując że została powołana komisja ustawodawcza w celu przygotowania projektu ustawy nowelizacyjnej. 12      Z wystąpień wygłoszonych podczas rozprawy wynika też, iż zgodnie z art. 8 dyrektywy 98/34 Republika Grecka przesłała Komisji pierwszy projekt ustawy nowelizacyjnej w dniu 7 maja 2008 r. Komisja następnie przedstawiła swoje uwagi w uzasadnionej opinii z dnia 1 sierpnia 2008 r., na które Republika Grecka nie udzieliła odpowiedzi. Doszło jednakże do spotkania stron, które miało miejsce w Atenach w dniu 1 grudnia 2008 r. 13      Przedstawiciel Republiki Greckiej wskazał również, iż nowy projekt ustawy nowelizacyjnej powinien zostać wkrótce zatwierdzony przez rząd, po czym zostanie on podany do wiadomości Komisji w celu jego ponownego rozpatrzenia zgodnie z art. 8 dyrektywy 98/34. Po zakończeniu tej procedury projekt ustawy powinien zostać poddany pod głosowanie w parlamencie w celu jego uchwalenia.  W przedmiocie uchybienia 14      Mimo iż art. 228 WE nie określa terminu, w jakim powinno nastąpić wykonanie wyroku Trybunału stwierdzającego istnienie uchybienia, to jednak z utrwalonego orzecznictwa wynika, że interes w bezzwłocznym i jednolitym stosowaniu prawa wspólnotowego wymaga, aby wykonanie to nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie (zob. w szczególności wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie C‑121/07 Komisja przeciwko Francji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 21 i przywołane tam orzecznictwo). 15      Ponadto, datą odniesienia dla oceny istnienia uchybienia w rozumieniu art. 228 WE jest upływ terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii sporządzonej na podstawie tego przepisu (zob. w szczególności wyrok z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie C‑503/04 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑6153, pkt 19 i  przywołane tam orzecznictwo). 16      W niniejszym przypadku oczywiste jest, że w dniu, w którym upłynął termin dwóch miesięcy wyznaczony w uzasadnionej opinii z dnia 29 czerwca 2007 r., Republika Grecka nie przyjęła żadnych przepisów koniecznych dla wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, ponieważ projekt pierwszych przepisów wykonujących go został przedstawiony Komisji dopiero w dniu 7 maja 2008 r. 17      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że Republika Grecka, co z resztą ona sama przyznaje, uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 228 ust. 1 WE.  W przedmiocie kar pieniężnych  W przedmiocie okresowej kary pieniężnej  Argumentacja stron 18      Opierając się na metodzie obliczenia wskazanej w jej komunikacie dotyczącym wykonania art. 228 traktatu WE [SEC(2005) 1658] z dnia 13 grudnia 2005 r., Komisja wnosi do Trybunału o nałożenie na Republikę Grecką okresowej kary pieniężnej w wysokości 31 798,80 EUR za każdy dzień opóźnienia w celu ukarania braku wykonania wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, liczonej od dnia ogłoszenia wyroku w niniejszej sprawie aż do dnia wykonania rzeczonego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji. 19      Zdaniem Komisji nałożenie okresowej kary pieniężnej jest środkiem najbardziej odpowiednim, by doprowadzić do usunięcia w jak najkrótszym czasie stwierdzonego naruszenia oraz że w niniejszej sprawie kara w wysokości 31 798,80 EUR za każdy dzień opóźnienia jest stosowna do wagi i okresu trwania naruszenia, z uwzględnieniem także konieczności zapewnienia skuteczności sankcji. Kwota ta została wyliczona poprzez pomnożenie kwoty bazowej 600 EUR przez mnożnik 11 (w skali od 1 do 20) w odniesieniu do wagi naruszenia, przez mnożnik 1,1 (w skali od 1 do 3) w odniesieniu do czasu trwania naruszenia, oraz przez mnożnik 4,38 (oparty na produkcie krajowym brutto danego państwa członkowskiego i wadze jego głosów w Radzie Unii Europejskiej), który ma odzwierciedlać możliwości płatnicze tego państwa członkowskiego. 20      Jeśli chodzi o wagę naruszenia, Komisja zauważa, iż sporne przepisy krajowe naruszają trzy spośród czterech podstawowych swobód przewidzianych przez traktat. Komisja twierdzi także, że władze greckie nie wykonały swoich zobowiązań ciążących na nich na mocy art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 98/34, a także iż w toku postępowania wszczętego na podstawie art. 228 WE nie współpracowały w pełni z Komisją na etapie poprzedzającym wniesienie skargi. 21      Republika Grecka twierdzi, iż wysokość współczynnika, który rzekomo uwzględnia wagę stwierdzonego naruszenia, została ustalona przez Komisję na wyjątkowo wygórowanym poziomie i że nie powinna ona być większa niż 4. W tym względzie strona pozwana twierdzi, iż naruszenie dotyczyło jedynie wąskiej gałęzi działalności, że sporne przepisy krajowe były stosowane w sposób wolny od dyskryminacji, a także iż stanowiły one najbardziej odpowiednie rozwiązanie problemów gospodarczych i społecznych spowodowanych niewłaściwym i niekontrolowanym sposobem korzystania z gier, tak iż przepisy te były uzasadnione przez nadrzędne względy interesu ogólnego. Republika Grecka twierdzi ponadto, powołując się na orzecznictwo Trybunału, iż rzeczony współczynnik narusza zasadę proporcjonalności. 22      Jeśli chodzi o czas trwania naruszenia, Komisja stwierdza, iż wynosi on 11 pełnych miesięcy, poczynając od dnia wydania wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji w dniu 17 października 2007 r. do dnia, w którym Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę. 23      Republika Grecka wnosi o obniżenie wysokości współczynnika czasu trwania naruszenia do poziomu minimalnego. Jest ona zdania, iż naruszenie rozpoczęło się w rzeczywistości z chwilą upływu trzymiesięcznego terminu określonego w piśmie z dnia 11 grudnia 2006 r., w którym Komisja zwróciła się do władz greckich o informacje dotyczące stanu wykonania wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji.  Ocena Trybunału 24      Ponieważ Trybunał stwierdził, iż Republika Grecka nie zastosowała się do wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, może on, stosując art. 228 ust. 2 akapit trzeci WE, nałożyć na to państwo członkowskie karę ryczałtową lub okresową karę pieniężną. 25      W tym zakresie należy przypomnieć, że do Trybunału należy dokonanie w każdej sprawie oceny, jakie sankcje pieniężne należy orzec w świetle okoliczności sprawy (wyrok z dnia 10 stycznia 2008 r. w sprawie C‑70/06 Komisja przeciwko Portugalii, Rec. s. I‑1, pkt 31 i przywołane tam orzecznictwo). 26      W niniejszej sprawie, jak wskazano w pkt 18 niniejszego wyroku, Komisja wniosła do Trybunału o nałożenie na Republikę Grecką między innymi okresowej kary pieniężnej w wysokości 31 798,80 EUR. 27      W tym zakresie należy na wstępie stwierdzić, że propozycje Komisji nie mogą wiązać Trybunału i stanowią jedynie użyteczny punkt odniesienia (zobacz wyrok z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie C‑278/01 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. s. I‑14141, pkt 41 i przywołane tam orzecznictwo). Podobnie wytyczne takie jak te zawarte w komunikatach Komisji nie wiążą Trybunału, lecz przyczyniają się do zagwarantowania przejrzystości, przewidywalności i pewności prawa w zakresie działań podejmowanych przez tę instytucję (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie C‑304/02 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz. s. I‑6263, pkt 85; z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie C‑177/04 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I‑2461, pkt 70). 28      Trybunał stwierdził również, że nałożenie okresowej kary pieniężnej lub ryczałtu zmierza do wywarcia na państwo członkowskie niewykonujące wyroku nacisku ekonomicznego, który skłoni je do usunięcia stwierdzonego uchybienia. Nakładane sankcje finansowe należy określić w zależności od stopnia nacisku niezbędnego do tego, aby zainteresowane państwo członkowskie zmieniło swój sposób postępowania. (zob. podobnie ww. wyroki: z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 91; a także z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 59, 60). 29      W niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż na rozprawie przed Trybunałem w dniu 29 stycznia 2009 r. pełnomocnik Republiki Greckiej potwierdził, że w tej dacie żaden przepis ustawowy kładący kres uchybieniu stwierdzonemu w ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji ani nie został poddany pod głosowanie, ani też, a fortiori, nie wszedł w życie. 30      Wobec tego, że uchybienie nadal trwało w dacie, gdy Trybunał dokonał oceny okoliczności faktycznych sprawy, należy stwierdzić, że obciążenie Republiki Greckiej, zgodnie z propozycją Komisji, okresową karą pieniężną stanowi odpowiedni środek w celu skłonienia tego państwa do podjęcia środków niezbędnych dla zapewnienia wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 37 i przywołane tam orzecznictwo). 31      Następnie, odnośnie do sposobów obliczenia wysokości takiej okresowej kary pieniężnej, to do Trybunału należy określenie, w ramach kompetencji do swobodnej oceny, wysokości okresowej kary pieniężnej w ten sposób, by była ona, po pierwsze, stosowna do okoliczności sprawy, a po drugie, proporcjonalna do stwierdzonego uchybienia oraz do możliwości płatniczych danego państwa członkowskiego (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 38 i przywołane tam orzecznictwo). 32      W tym świetle podstawowymi kryteriami, które należy przyjąć, by zapewnić przymuszający charakter kary pieniężnej w celu jednolitego i skutecznego stosowanie prawa wspólnotowego, są, co do zasady, czas trwania naruszenia, waga tego naruszenia oraz możliwości płatnicze zainteresowanego państwa członkowskiego. Stosując te kryteria, trzeba wziąć pod uwagę w szczególności skutki niewykonania wyroku dla interesów prywatnych i interesu publicznego oraz stopień pilności w doprowadzeniu do zastosowania się przez dane państwo członkowskie do jego zobowiązań (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 39 i przywołane tam orzecznictwo). 33      Co się tyczy w pierwszej kolejności wagi naruszenia, a w szczególności konsekwencji braku wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji dla interesów prywatnych i interesu publicznego, należy stwierdzić, że zakaz instalowania, używania i użytkowania wszystkich gier elektrycznych, elektromechanicznych oraz elektronicznych, włączywszy w to gry komputerowe, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, takie jak przewidziane przez przepisy krajowe w sprawie zakończonej wydaniem rzeczonego wyroku, narusza zasady swobody przepływu towarów, swobody świadczenia usług oraz swobody przedsiębiorczości wynikających z art. 28 WE oraz art. 43 WE i 49 WE. 34      Tak jak to orzekł Trybunał w pkt 29, 30, 51 i 55 ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, uregulowanie to nie tylko spowodowało obniżenie ilości przywozu takich gier z innych państw członkowskich, lecz także w rzeczywistości spowodowało zaprzestanie takiego przywozu od chwili wprowadzenia tego zakazu. Ponadto rzeczone uregulowanie uniemożliwia podmiotom gospodarczym z innych państw członkowskich świadczenie ich usług czy też rozpoczęcie działalności w tym celu w Grecji. 35      Ponadto, jak podnosi rzecznik generalny w pkt 54 opinii, Republika Grecka nie podjęła żadnych działań w celu zawieszenia stosowania przepisów spornych w sprawie zakończonej ww. wyrokiem w sprawie Komisja przeciwko Grecji, a tym samym pozwoliła na to, aby na podstawie tych przepisów podmioty gospodarcze ponosiły kary pozbawienia wolności lub kary pieniężne. W związku z tym zmiana tej regulacji przez Republikę Grecką ma charakter pilny. 36      Wreszcie, należy również uwzględnić okoliczność, że uchybienie stwierdzone w ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji opiera się na braku poinformowania o normach technicznych, o których mowa w art. 8 dyrektywy 98/34. W rzeczywistości bowiem wykonania tego szczególnego obowiązku stanowi warunek niezbędny dla pełnej realizacji celu tej dyrektywy, jaki został określony w jej drugim i trzecim motywie, zmierzającym do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. 37      Ponadto celem uregulowania krajowego spornego w sprawie zakończonej ww. wyrokiem Komisja przeciwko Grecji jest zwalczanie poważnych problemów społecznych spowodowanych faktem, że przedmiotowe gry mogły z łatwością zostać przekształcone w gry hazardowe, które są zakazane w Grecji poza kasynami. Trybunał przyznał w pkt 38 rzeczonego wyroku, że nadrzędne względy interesu ogólnego powołane przez Republikę Grecji mogą uzasadniać utrudnienie swobodnego przepływu towarów, które zostało stwierdzone w niniejszej sprawie. W pkt 41 tegoż wyroku Trybunał stwierdza jednak, że zakaz instalowania owych gier we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, stanowi środek nieproporcjonalny do realizowanego celu. 38      Z uwagi na powyższe rozważania należy ustalić współczynnik służący uwzględnieniu stopnia powagi uchybienia w wysokości 8, co odzwierciedla w sposób właściwy cechy charakterystyczne spornego naruszenia. 39      Po drugie, jeżeli chodzi o czas trwania naruszenia, to musi być on oceniany z uwzględnieniem chwili, w której Trybunał bada stan faktyczny w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 228 WE, a nie momentu wniesienia przez Komisję skargi do Trybunału (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 45). 40      W niniejszej sprawie uchybienie przez Republikę Grecką jej obowiązkowi wykonania ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji trwało ponad dwa lata, przy uwzględnieniu okresu czasu, który upłynął od dnia 26 października 2006 r. – daty ogłoszenia tego wyroku. 41      W tych okolicznościach współczynnik 1,5 (w skali od 1 do 3) wydaje się bardziej odpowiedni dla uwzględnienia czasu trwania naruszenia. 42      Po trzecie, jeżeli chodzi o możliwości płatnicze odnośnego państwa członkowskiego, to propozycja Komisji polegająca na przyjęciu współczynnika opartego na produkcie krajowym brutto zainteresowanego państwa członkowskiego oraz na liczbie głosów, którymi dysponuje ono w Radzie, stanowi co od zasady odpowiedni sposób odzwierciedlenia możliwości płatniczych tego państwa członkowskiego, przy zachowaniu racjonalnego zróżnicowania między państwami członkowskimi (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Portugalii, pkt 48 i przywołane tam orzecznictwo). 43      W niniejszej sprawie współczynnik 4,38 zaproponowany przez Komisję i wspomniany w komunikacie dotyczącym wykonania art. 228 traktatu WE z dnia 13 grudnia 2005 r. odzwierciedla w odpowiedni sposób zmianę czynników stanowiących podstawę oceny możliwości płatniczych Republiki Greckiej. 44      Podobnie jest z kwotą bazową, do której stosowane są mnożniki, która powinna zostać ustalona w wysokości 600 EUR. 45      W świetle ogółu powyższych rozważań pomnożenie kwoty bazowej w wysokości 600 EUR przez współczynnik 8 w odniesieniu do wagi naruszenia, współczynnik 1,5 w odniesieniu do czasu jego trwania, oraz współczynnik 4,38 w odniesieniu do możliwości płatniczych zainteresowanego państwa członkowskiego daje w niniejszej sprawie kwotę 31 536 EUR za każdy dzień opóźnienia. Kwotę tę należy uznać za odpowiednią z punktu widzenia celów okresowej kary pieniężnej wskazanych w pkt 28 niniejszego wyroku. 46      W świetle ogółu powyższych rozważań należy nakazać Republice Greckiej zapłatę na rzecz Komisji na rachunek „zasoby własne Wspólnoty Europejskiej” okresowej kary pieniężnej w wysokości 31 536 EUR za każdy dzień opóźnienia we wprowadzeniu środków niezbędnych dla zastosowania się do ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, licząc od dnia ogłoszenia niniejszego wyroku do dnia wykonania rzeczonego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji.  W przedmiocie kwoty ryczałtowej  Argumentacja stron 47      Komisja proponuje, by Trybunał nałożył na Republikę Grecką ryczałt w wysokości 9636 EUR za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu wspomnianego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, poczynając od dnia, w którym wyrok ten został wydany, do dnia, w którym nastąpi pełne wykonanie tego wyroku albo do dnia, w którym zostanie wydany wyrok w niniejszej sprawie, w przypadku gdyby do tego czasu rzeczony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Grecji nie został jeszcze w pełni wykonany. 48      Wskazana stawka dzienna wynika z pomnożenia kwoty bazowej w wysokości 200 EUR przez współczynnik wagi naruszenia, którego wysokość w niniejszej sprawie określono jako 11 w skali od 1 do 20, i przez współczynnik odzwierciedlający możliwości finansowe Republiki Greckiej, ustalony w wysokości 4,38. 49      Całkowita kwota z tego tytułu wynosi 3 420 780 EUR i wynika z pomnożenia dziennej kwoty w wysokości 9 636 EUR przez 355, to znaczy przez liczbę dni, które upłynęły od dnia 26 października 2006 r., daty ogłoszenia ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji, do dnia 17 października 2007 r., daty, w której Komisja postanowiła wnieść niniejszą skargę. 50      Republika Grecka podnosi, iż nie należy nakładać na nią ryczałtu, gdyż taką karę pieniężną wymierza się za zachowanie danego państwa członkowskiego w przeszłości. Jej zdaniem zaproponowana przez Komisję wysokość ryczałtu jest nieproporcjonalna w stosunku do wagi i czasu trwania naruszenia i jest nadmierna, biorąc pod uwagę problematyczny charakter przepisów dotyczących gier w Grecji.  Ocena Trybunału 51      Jeżeli chodzi o nałożenie kwoty ryczałtowej, to decyzja w tym zakresie powinna, w każdym przypadku, zostać podjęta z uwzględnieniem całokształtu istotnych czynników związanych z cechami charakterystycznymi stwierdzonego uchybienia, jak i postawą państwa członkowskiego, którego dotyczy postępowanie wszczęte na podstawie art. 228 WE (ww. wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 62). 52      Jeśli Trybunał podejmie decyzję o nałożeniu okresowej kary pieniężnej lub ryczałtu, to do niego należy, w ramach wykonywania przysługującego mu swobodnego uznania, określenie ich w taki sposób, aby po pierwsze, były stosowne do okoliczności i, po drugie, proporcjonalne do stwierdzonego uchybienia, jak również do możliwości finansowych danego państwa członkowskiego. W szczególności w odniesieniu do nałożenia ryczałtu, należy wskazać, że do elementów istotnych w tym względzie należą takie elementy jak czas trwania uchybienia od wydania stwierdzającego je wyroku, jak również wchodzące w grę interesy prywatne i interes publiczny (zob. ww. wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 64 i przywołane tam orzecznictwo). 53      W sytuacji takiej jak ta będąca przedmiotem niniejszej skargi, z uwagi na trwanie uchybienia przez długi okres czasu od wydania wyroku, który jako pierwszy stwierdził jego istnienie, z uwagi na wchodzące w grę interesy publiczne i prywatne, w braku decyzji o zawieszeniu stosowania odnośnych przepisów, która pozwoliłaby uniknąć wszczęcia postępowań karnych, oraz wobec braku rozpoczęcia rzeczywistego wykonania tego wyroku, koniecznym jest nakazanie zapłaty kwoty ryczałtowej. 54      Mając na uwadze powyższe rozważania, określenie ryczałtu, jaki Republika Grecka powinna zapłacić na kwotę trzech milionów EUR, jest słuszne w świetle oceny okoliczności. 55      W związku z tym należy nakazać jej zapłatę na rzecz Komisji, na rachunek „dochody własne Wspólnoty Europejskiej”, kwoty ryczałtowej w wysokości trzech milionów EUR.  W przedmiocie kosztów 56      Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Greckiej kosztami postępowania, a Republika Grecka przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 1)      Poprzez brak zmiany zgodnie z art. 28 WE, 43 WE i 49 WE oraz art. 8 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy nr 3037/2002 ustanawiającej, pod groźbą sankcji karnych i administracyjnych przewidzianych w art. 4 i 5 tej ustawy, zakaz instalowania i użytkowania wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, Republika Grecka nie podjęła wszelkich działań niezbędnych do wykonania wyroku Trybunału z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C‑65/05 Komisja przeciwko Grecji, a tym samym uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 228 WE. 2)      Nakazuje się Republice Greckiej zapłatę na rzecz Komisji Wspólnot Europejskich na rachunek „dochody własne Wspólnoty Europejskiej” kary okresowej w wysokości 31 536 EUR za każdy dzień opóźnienia we wprowadzeniu środków koniecznych dla dostosowania się do ww. wyroku Komisja przeciwko Grecji, począwszy od dnia ogłoszenia niniejszego wyroku do dnia wykonania rzeczonego wyroku w sprawie Komisja przeciwko Grecji. 3)      Nakazuje się Republice Greckiej zapłatę na rzecz Komisji Wspólnot Europejskich na rachunek „dochody własne Wspólnoty Europejskiej” kwoty ryczałtowej w wysokości trzech milionów EUR. 4)      Republika Grecka zostaje obciążona kosztami postępowania. Podpisy * Język postępowania: grecki.