C-127/08
WyrokTSUE2008-07-25CELEX: 62008CJ0127ECLI:EU:C:2008:449
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dyrektywa 2004/38/WE sprzeciwia się przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają prawo pobytu obywatela państwa trzeciego, będącego współmałżonkiem obywatela Unii korzystającego ze swobody przemieszczania się, od wcześniejszego legalnego pobytu w innym państwie członkowskim, oraz czy dyrektywa ta ma zastosowanie niezależnie od miejsca i daty zawarcia małżeństwa oraz sposobu wjazdu obywatela państwa trzeciego do przyjmującego państwa członkowskiego?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że dyrektywa 2004/38/WE nie uzależnia stosowania swoich przepisów od warunku wcześniejszego legalnego pobytu obywatela państwa trzeciego w innym państwie członkowskim, ani od miejsca i daty zawarcia małżeństwa, czy też sposobu wjazdu do przyjmującego państwa członkowskiego. Wykładnia ta wynika z braku takich wymogów w definicji członków rodziny (art. 2 pkt 2) oraz w przepisach dotyczących prawa wjazdu i pobytu (art. 5, 6 ust. 2, 7 ust. 2, 10 ust. 2). TSUE podkreślił, że celem dyrektywy jest wzmocnienie prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu obywateli Unii i ich rodzin, a restrykcyjne interpretacje podważałyby ten cel i zasadę jednolitego rynku wewnętrznego. Trybunał potwierdził kompetencję prawodawcy unijnego w zakresie regulowania warunków wjazdu i pobytu członków rodziny, ponieważ odmowa prawa pobytu mogłaby zniechęcać obywateli Unii do korzystania z ich swobód.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła czterech połączonych postępowań w Irlandii, w których obywatele państw trzecich (B. Baheten Metock, H. Ikogho, R. Chinedu, H. Igboanusi) zawarli związki małżeńskie z obywatelkami Unii (H.E. Ngo Ikeng, D. Ikogho, M. Babucke, R. Batkowska) przebywającymi i pracującymi w Irlandii. Wszyscy obywatele państw trzecich wjechali do Irlandii, w niektórych przypadkach ubiegając się o azyl, i nie posiadali wcześniejszego legalnego pobytu w innym państwie członkowskim. Irlandzki Minister for Justice, Equality and Law Reform odmówił im wydania kart pobytowych, powołując się na krajowe przepisy (art. 3 ust. 2 ustawy z 2006 r.), które wymagały wcześniejszego legalnego pobytu w innym państwie członkowskim. Sąd krajowy zaznaczył, że żadne z małżeństw nie było fikcyjne.Rozstrzygnięcie
1) Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG, sprzeciwia się obowiązywaniu przepisów państwa członkowskiego, które wymagają, dla skorzystania z przepisów tej dyrektywy, aby obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w tym państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, przed jego przybyciem do przyjmującego państwa członkowskiego.
2) Wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należy dokonywać w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, i towarzyszący temu obywatelowi Unii lub dołączający do niego, korzysta z przepisów rzeczonej dyrektywy, niezależnie od miejsca i daty zawarcia przez nich związku małżeńskiego oraz sposobu, w jaki ten obywatel państwa trzeciego wjechał do przyjmującego państwa członkowskiego.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑127/08
Blaise Baheten Metock i in.
przeciwko
Minister for Justice, Equality and Law Reform
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez High Court (Irlandia)]
Dyrektywa 2004/38/WE – Prawo obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich
– Członkowie rodziny będący obywatelami państw trzecich – Obywatele państw trzecich, którzy wjechali do przyjmującego państwa członkowskiego przed zawarciem małżeństwa z obywatelem
Unii
Streszczenie wyroku
1. Obywatelstwo Unii Europejskiej – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Dyrektywa
2004/38 – Prawo wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich, będącym członkami rodziny obywateli wspólnotowych
(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38)
2. Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Prawo pobytu członków rodziny – Prawo pobytu współmałżonka będącego obywatelem państwa
trzeciego
(rozporządzenie Rady nr 1612/68, art. 10)
3. Obywatelstwo Unii Europejskiej – Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług
– Kompetencja Wspólnoty w zakresie podejmowania środków koniecznych dla realizacji swobodnego przemieszczania się obywateli
Unii
(art. 3 ust. 1 lit. c) WE, art. 18 ust. 2 WE, art. 40 WE, 44 WE, 52 WE; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38)
4. Obywatelstwo Unii Europejskiej – Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich – Dyrektywa
2004/38 – Osoby uprawnione
(dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38, art. 3 ust. 1)
1. Dyrektywa 2004/38 w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium
państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221, 68/360, 72/194, 73/148, 75/34,
75/35, 90/364, 90/365 i 93/96, sprzeciwia się obowiązywaniu przepisów państwa członkowskiego, które wymagają, dla skorzystania
z przepisów tej dyrektywy, aby obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w tym państwie
członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, przed
jego przybyciem do przyjmującego państwa członkowskiego.
W odniesieniu do członków rodziny obywatela Unii żaden przepis dyrektywy 2004/38 nie uzależnia stosowania tej dyrektywy od
warunku, zgodnie z którym musieliby oni przebywać wcześniej w innym państwie członkowskim. Zgodnie bowiem z jej art. 3 ust. 1
dyrektywa 2004/38 znajduje zastosowanie do wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego
lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny,
jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają w tym państwie członkowskim. Tymczasem
definicja członków rodziny, zawarta w art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38 nie ustanawia rozróżnienia w zależności od faktu, czy
przebywali oni zgodnie z prawem, czy też nie w innym państwie członkowskim.
Ponadto art. 5, art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 2 tej dyrektywy przyznają prawo wjazdu, prawo pobytu przez okres nieprzekraczający
trzech miesięcy i prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące w przyjmującym państwie członkowskim obywatelom państw
trzecich, będącym członkami rodziny obywatela Unii, któremu towarzyszą lub do którego dołączają w tym państwie członkowskim,
bez odwoływania się do miejsca lub warunków ich pobytu przed przybyciem do rzeczonego państwa członkowskiego.
W szczególności art. 5 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 2004/38 stanowi, że obywatele państw trzecich, będący członkami rodziny
obywatela Unii, są zobowiązani posiadać wizę wjazdową, chyba że posiadają ważną kartę pobytową, o której mowa w art. 10 tej
dyrektywy. W zakresie, w jakim, jak wynika z art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 dyrektywy 2004/38, karta pobytowa jest dokumentem
stwierdzającym prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące w państwie członkowskim członków rodziny obywatela Unii,
którzy nie mają obywatelstwa państwa członkowskiego, fakt, że wskazany art. 5 ust. 2 przewiduje wjazd do przyjmującego państwa
członkowskiego członków rodziny obywatela Unii, którzy nie posiadają karty pobytowej, świadczy, że dyrektywa 2004/38 może
znajdować zastosowanie również do członków rodziny, którzy nie przebywali wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
Ponadto art. 10 ust. 2 dyrektywy 2004/38, który wymienia w sposób wyczerpujący dokumenty, o których przedstawienie mogą zostać
poproszeni obywatele państw trzecich, będący członkami rodziny obywatela Unii, w przyjmującym państwie członkowskim w celu
uzyskania karty pobytowej, nie przewiduje możliwości, że przyjmujące państwo członkowskie może zażądać dokumentów poświadczających
ewentualne wcześniejsze przebywanie zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
(por. pkt 49–53, 70, 80; pkt 1 sentencji)
2. Wbrew temu, co Trybunał orzekł w wyroku z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C‑109/01 Akrich, Rec. s. I‑9607, korzystanie
z praw ustanowionych w art. 10 rozporządzenia nr 1612/68 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty przez
obywatela państwa trzeciego, będącego współmałżonkiem obywatela Unii, nie może zależeć od wcześniejszego przebywania zgodnie
z prawem w innym państwie członkowskim w momencie przeprowadzki do państwa członkowskiego, do którego przenosi się lub przeniósł
się obywatel Unii.
Korzystanie z tych praw nie może bowiem zależeć od wcześniejszego przebywania takiego współmałżonka zgodnie z prawem w innym
państwie członkowskim.
(por. pkt 53, 54, 58; pkt 1 sentencji)
3. Prawodawca wspólnotowy ma kompetencję w zakresie regulowania, tak jak w dyrektywie 2004/38 w sprawie prawa obywateli Unii
i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie
nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221, 68/360, 72/194, 73/148, 75/34, 75/35, 90/364, 90/365 i 93/96, wjazdu i pobytu obywateli
państw trzecich, będących członkami rodziny obywatela Unii, w państwie członkowskim, w którym obywatel ten korzysta z przysługującego
mu prawa swobodnego przemieszczania się także, jeśli członkowie rodziny nie przebywali wcześniej zgodnie z prawem w innym
państwie członkowskim.
W ramach kompetencji przyznanej na mocy art. 18 ust. 2 WE, art. 40 WE, 44 WE i 52 WE, które były podstawą przyjęcia między
innymi dyrektywy 2004/38 prawodawca wspólnotowy może bowiem uregulować warunki wjazdu i pobytu członków rodziny obywatela
Unii na terytorium państw członkowskich, w sytuacji gdy fakt, że obywatelowi Unii nie może towarzyszyć jego rodzina lub że
rodzina ta nie może do niego dołączyć w przyjmującym państwie członkowskim, mógłby naruszać jego swobodę przemieszczania się,
zniechęcając go do korzystania z przysługujących mu prawa wjazdu i prawa pobytu w tym państwie członkowskim.
Tymczasem odmowa ze strony przyjmującego państwa członkowskiego przyznania prawa wjazdu i prawa pobytu członkom rodziny obywatela
Unii może zniechęcić go do przemieszczania się lub pozostawania w tym państwie członkowskim, również jeśli członkowie jego
rodziny nie przebywają dotychczas zgodnie z prawem na terytorium innego państwa członkowskiego.
Należy zatem odrzucić stanowisko, zgodnie z którym państwa członkowskie mają wyłączną kompetencję, z zastrzeżeniem tytułu
IV, części trzeciej traktatu, w zakresie regulowania pierwszego wjazdu na terytorium wspólnotowe członków rodziny obywatela
Unii, którzy są obywatelami państw trzecich.
Ponadto przyznanie państwom członkowskim wyłącznej kompetencji w zakresie udzielenia zezwolenia na wjazd i pobyt lub odmowy
wjazdu i pobytu na ich terytorium obywatelom państw trzecich, będącym członkami rodzin obywateli Unii, którzy nie przebywali
wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, powodowałoby, że swoboda przemieszczania się obywateli Unii w państwie
członkowskim, którego nie są obywatelami, różniłaby się w poszczególnych państwach członkowskich, w zależności od przepisów
prawa krajowego dotyczących imigracji, gdyż niektóre państwa członkowskie zezwalałyby na wjazd i pobyt członków rodziny obywatela
Unii, a inne odmawiałyby takiego wjazdu i pobytu.
Taki skutek byłby niezgodny z celem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. c) WE, jakim jest rynek wewnętrzny charakteryzujący
się zniesieniem między państwami członkowskimi przeszkód w swobodnym przepływie osób. Ustanowienie wewnętrznego rynku zakłada,
że warunki wjazdu i pobytu obywatela Unii w państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, będą takie same we wszystkich
państwach członkowskich. W rezultacie swobodę przemieszczania się obywateli Unii należy rozumieć jako prawo opuszczenia każdego
państwa członkowskiego i w szczególności państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiada obywatel Unii, w celu osiedlenia
się, na takich samych warunkach, w każdym państwie członkowskim, innym niż państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiada
obywatel Unii.
(por. pkt 63–68)
4. Wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania
się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221, 68/360,
72/194, 73/148, 75/34, 75/35, 90/364, 90/365 i 93/96, mówiącego, że dyrektywę tę stosuje się w odniesieniu do wszystkich obywateli
Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo
członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2 wskazanej dyrektywy,
którzy im towarzyszą lub do nich dołączają, należy dokonywać w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem
obywatela Unii zamieszkującego w państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, i towarzyszący temu obywatelowi
Unii lub dołączający do niego, korzysta z przepisów rzeczonej dyrektywy, niezależnie od miejsca i daty zawarcia przez nich
związku małżeńskiego oraz sposobu, w jaki ten obywatel państwa trzeciego wjechał do przyjmującego państwa członkowskiego.
Po pierwsze, żaden z przepisów dyrektywy 2004/38 nie wymaga bowiem, żeby obywatel Unii założył rodzinę zanim przeniesie się
do przyjmującego państwa członkowskiego po to, aby członkowie jego rodziny, obywatele państw trzecich, mogli skorzystać z praw
ustanowionych w rzeczonej dyrektywie. Przeciwnie, stanowiąc, że członkowie rodziny obywatela Unii mogą dołączyć do niego w przyjmującym
państwie członkowskim, prawodawca wspólnotowy uznał, że obywatel Unii może założyć rodzinę dopiero po skorzystaniu z prawa
swobodnego przemieszczania się. Taka wykładnia jest zgodna z celem dyrektywy 2004/38, jakim jest ułatwienie korzystania z podstawowego
prawa pobytu obywateli Unii w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiadają.
Po drugie, wobec konieczności powstrzymania się od zawężającej wykładni przepisów dyrektywy 2004/38 i pozbawienia tych przepisów
skuteczności zwrot „członk[owie] […] rodziny [obywatela Unii], […] którzy [mu] towarzyszą lub do [niego] dołączają”, znajdujący
się w art. 3 ust. 1 wskazanej dyrektywy, należy interpretować jako obejmujący zarówno członków rodziny obywatela Unii, którzy
wjechali razem z nim do przyjmującego państwa członkowskiego, jak i tych, którzy przebywają z nim w tym państwie członkowskim,
bez konieczności rozróżniania w tym drugim przypadku, czy obywatele państw trzecich wjechali do rzeczonego państwa członkowskiego
przed przybyciem lub po przybyciu obywatela Unii, czy też przed tym lub po tym, jak zostali członkami jego rodziny.
Po trzecie, ani art. 3 ust. 1, ani żaden inny przepis dyrektywy 2004/38 nie zawiera wymogów co do miejsca, w którym zawierany
jest związek małżeński obywatela Unii i obywatela państwa trzeciego.
(por. pkt 87–90, 93, 98, 99; pkt 2 sentencji)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
z dnia 25 lipca 2008 r.(*)
Dyrektywa 2004/38/WE – Prawo obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich
– Członkowie rodziny będący obywatelami państw trzecich – Obywatele państw trzecich, którzy wjechali do przyjmującego państwa członkowskiego przed zawarciem małżeństwa z obywatelem
Unii
W sprawie C‑127/08
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court
(Irlandia) postanowieniem z dnia 14 marca 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 25 marca 2008 r., w postępowaniu:
Blaise Baheten Metock,
Hanette Eugenie Ngo Ikeng,
Christian Joel Baheten,
Samuel Zion Ikeng Baheten,
Hencheal Ikogho,
Donna Ikogho,
Roland Chinedu,
Marlene Babucke Chinedu,
Henry Igboanusi,
Roksana Batkowska
przeciwko
Minister for Justice, Equality and Law Reform,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: V. Skouris, prezes, P. Jann, C.W.A. Timmermans, A. Rosas i K. Lenaerts, prezesi izb, A. Tizzano, U. Lõhmus, J.N. Cunha
Rodrigues, M. Ilešič (sprawozdawca), J. Malenovský, J. Klučka, C. Toader i J.J. Kasel, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Poiares Maduro,
sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
uwzględniając postanowienie prezesa Trybunału z dnia 17 kwietnia 2008 r. o zastosowaniu w sprawie trybu przyspieszonego zgodnie
z art. 23a statutu Trybunału Sprawiedliwości i art. 104a akapit pierwszy regulaminu,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 czerwca 2008 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu B. Bahetena Metocka, H.E. Ngo Ikeng, C.J. Bahetena oraz S.Z. Ikenga Bahetena przez M. de Blacama, SC, oraz J. Stanleya,
BL, działających z upoważnienia V. Crowleya, S. Burke oraz D. Langana, solicitors,
– w imieniu H. Ikogho oraz D. Ikogho przez R. Boyle, SC, oraz G. O’Hallorana, BL, oraz A. Lowry’ego, BL, działających z upoważnienia
S. Mulvihilla, solicitor,
– w imieniu R. Chinedu oraz M. Babucke Chinedu przez A. Collinsa, SC, M. Lynna, BL, oraz P. O’Shea, BL, działających z upoważnienia
B. Burnsa, solicitor,
– w imieniu H. Igboanusi oraz R. Batkowskiej przez M. Forde’a, SC, oraz O. Ladenegana, BL, działających z upoważnienia K. Tunneya
oraz W. Mudaha, solicitors,
– w imieniu Minister for Justice, Equality and Law Reform przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego
przez B. O’Moore’a, SC, S. Moorhead, SC, oraz D. Conlana Smytha, BL,
– w imieniu rządu czeskiego przez M. Smolka, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu duńskiego przez J. Beringa Liisberga oraz B. Weis Fogh, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz J. Möllera, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu greckiego przez T. Papadopoulou oraz M. Michelogiannaki, działające w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu cypryjskiego przez D. Lisandrou, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu maltańskiego przez S. Camilleriego, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels oraz C. ten Dam, działające w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu austriackiego przez E. Riedla oraz T. Fülöp, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu fińskiego przez A. Guimaraes‑Purokoski, działającą w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez I. Rao, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez T. Warda, barrister,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez D. Maidani oraz M. Wilderspina, działających w charakterze pełnomocników,
po wysłuchaniu rzecznika generalnego,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia
2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw
członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG,
75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158, s. 77, oraz sprostowanie, Dz.U. 2004, L 229, s. 35,
Dz.U. 2005, L 197, s. 34 oraz Dz.U. 2007, L 204, s. 28).
2 Wniosek ten został złożony w ramach czterech procedur kontroli sądowej wszczętych przed High Court, z których każda miała
na celu uzyskanie w szczególności postanowienia certiorari, stwierdzającego nieważność decyzji, na mocy której Minister for Justice, Equality and Law Reform (minister ds. sprawiedliwości,
równości szans i reformy prawa, zwany dalej „Minister for Justice”) odmówił przyznania zezwolenia na pobyt obywatelowi państwa
trzeciego będącego współmałżonkiem obywatelki Unii zamieszkującej w Irlandii.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3 Dyrektywa 2004/38 została przyjęta na podstawie art. 12 WE, 18 WE, 40 WE, 44 WE i 52 WE.
4 Motywy 1–5, 11, 14 i 31 tej dyrektywy mają następujące brzmienie:
„(1) Obywatelstwo Unii nadaje każdemu obywatelowi Unii podstawowe i indywidualne prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu
na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w traktacie i środków przyjętych w celu
ich stosowania.
(2) Swobodny przepływ osób stanowi jedną z podstawowych swobód rynku wewnętrznego obejmującego przestrzeń bez granic wewnętrznych,
gdzie swoboda ta jest zapewniona zgodnie z postanowieniami traktatu.
(3) Obywatelstwo Unii powinno stanowić podstawowy status obywateli państw członkowskich, w przypadku gdy korzystają z prawa do
swobodnego przemieszczania się i pobytu. Należy zatem skodyfikować i zweryfikować istniejące instrumenty wspólnotowe, które
traktują oddzielnie pracowników najemnych, osoby pracujące na własny rachunek, studentów i inne osoby niezatrudnione w celu
uproszczenia i wzmocnienia prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu wszystkich obywateli Unii.
(4) Aby odejść od takiego sektorowego i fragmentarycznego podejścia do prawa swobodnego przemieszczania się i pobytu oraz ułatwić
korzystanie z tego prawa, należy przygotować jeden akt prawny […].
(5) Prawo wszystkich obywateli Unii do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich powinno być
również zagwarantowane członkom ich rodzin bez względu na przynależność państwową, aby korzystanie z niego mogło opierać się
na obiektywnych warunkach wolności i godności. […]
[…]
(11) Podstawowe i osobiste prawo do pobytu w innym państwie członkowskim zostało przyznane obywatelom Unii bezpośrednio na mocy
traktatu i nie jest zależne od spełnienia procedur administracyjnych.
[…]
(14) Dokumenty uzupełniające wymagane przez właściwe władze w celu wydania zaświadczenia o rejestracji lub karty pobytowej powinny
być precyzyjnie określone, w celu uniknięcia rozbieżności w praktykach administracyjnych lub wykładni, stanowiącej zbytnią
przeszkodę w korzystaniu z prawa pobytu obywateli Unii i członków ich rodziny.
[…]
(31) Niniejsza dyrektywa przestrzega podstawowych praw i wolności oraz stosuje się do zasad uznanych w szczególności przez Kartę
praw podstawowych Unii Europejskiej. Zgodnie z zakazem dyskryminacji zawartej w karcie, państwa członkowskie powinny wdrożyć
niniejszą dyrektywę bez dyskryminowania jej beneficjentów ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub
społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub światopogląd, opinie polityczne lub wszelkie inne, przynależność do mniejszości
narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną”.
5 Zgodnie z jej art. 1 lit. a) dyrektywa 2004/38 dotyczy w szczególności „warunk[ów] regulując[ych] korzystanie z prawa swobodnego
przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich przez obywateli Unii i członków ich rodziny”.
6 Na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a) dyrektywy 2004/38 dla celów tej dyrektywy „członek rodziny” oznacza między innymi współmałżonka.
7 Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 zatytułowany „Beneficjenci” stanowi:
„Niniejszą dyrektywę stosuje się w odniesieniu do wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają się do innego państwa członkowskiego
lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny,
jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają”.
8 Artykuł 5 dyrektywy 2004/38 zatytułowany „Prawo wjazdu” stanowi:
„1. Bez uszczerbku dla przepisów dotyczących dokumentów podróży, mających zastosowanie do krajowych kontroli granicznych, państwa
członkowskie przyznają obywatelom Unii prawo wjazdu na ich terytorium z ważnym dokumentem tożsamości lub paszportem oraz przyznają
prawo wjazdu na ich terytorium członkom rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, z ważnym paszportem.
[…]
2. Członkowie rodziny, którzy nie są obywatelami państwa członkowskiego, są jedynie zobowiązani posiadać wizę wjazdową zgodnie
z rozporządzeniem (WE) nr 539/2001 lub, w określonym przypadku, prawem krajowym. Do celów niniejszej dyrektywy posiadanie
ważnej karty pobytowej, określonej w art. 10, zwalnia takich członków rodziny z wymogu posiadania wizy.
[…]
5. Państwo członkowskie może wymagać od zainteresowanych osób zgłoszenia swojej obecności na jego terytorium w racjonalnym i niedyskryminującym
terminie. Niedopełnienie takiego wymogu przez zainteresowane osoby może podlegać proporcjonalnym i niedyskryminującym karom”.
9 Zgodnie z art. 7 dyrektywy 2004/38 zatytułowanym „Prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące”:
„1. Wszyscy obywatele Unii posiadają prawo pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego przez okres dłuższy niż trzy miesiące,
jeżeli:
a) są pracownikami najemnymi lub osobami pracującymi na własny rachunek w przyjmującym państwie członkowskim; lub
b) posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków ich rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej
przyjmującego państwa członkowskiego w okresie pobytu, oraz są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie
członkowskim; lub
c) – są zapisani do instytucji prywatnej lub publicznej, uznanej lub finansowanej przez przyjmujące państwo członkowskie na podstawie
przepisów prawnych lub praktyki administracyjnej, zasadniczo w celu odbycia studiów, włącznie z kształceniem zawodowym; oraz
– są objęci pełnym ubezpieczeniem zdrowotnym w przyjmującym państwie członkowskim i zapewnią odpowiednią władzę krajową, za
pomocą oświadczenia lub innego równoważnego środka według własnego wyboru, że posiadają wystarczające zasoby dla siebie i członków
rodziny, aby nie stanowić obciążenia dla systemu pomocy społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w okresie ich pobytu;
[…]
[…]
2. Prawo pobytu przewidziane w ust. 1 rozciąga się na członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich,
towarzyszących lub dołączających do obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim, o ile tacy obywatele Unii spełniają
warunki określone w ust. 1 lit. a), b) lub c).
[…]”.
10 Artykuł 9 dyrektywy 2004/38 zatytułowany „Formalności administracyjne dla członków rodziny, którzy nie są obywatelami jednego
z państw członkowskich” stanowi:
„1. Państwa członkowskie wydają kartę pobytową członkom rodziny obywatela Unii, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich,
jeżeli planowany okres pobytu przekracza trzy miesiące.
2. Nieprzekraczalny termin dla złożenia wniosku o kartę pobytową nie może być krótszy niż trzy miesiące od dnia przyjazdu.
3. Niedopełnienie wymogu złożenia wniosku o kartę pobytową przez zainteresowaną osobę może podlegać proporcjonalnym i niedyskryminującym
karom”.
11 Zgodnie z art. 10 dyrektywy 2004/38 zatytułowanym „Wydawanie kart pobytowych”:
„1. Prawo pobytu dla członków rodziny obywatela Unii, którzy nie są obywatelami jednego z państw członkowskich, zostaje stwierdzone
poprzez wydanie dokumentu zwanego »Karta pobytowa członka rodziny obywatela Unii« nie później niż sześć miesięcy od dnia,
w którym złożyli wniosek. Zaświadczenie o złożeniu wniosku na kartę pobytową jest wydawane bezzwłocznie.
2. W celu wydania karty pobytowej państwa członkowskie wymagają okazania następujących dokumentów:
a) ważnego paszportu;
b) dokumentu poświadczającego istnienie więzi rodzinnych lub zarejestrowanego związku;
c) zaświadczenia o rejestracji lub – w przypadku braku systemu rejestracji – jakiegokolwiek innego dowodu pobytu w przyjmującym
państwie członkowskim obywatela Unii, któremu towarzyszą lub do którego dołączają;
d) w przypadkach objętych art. 2 ust. 2 lit. c) i d), udokumentowanego dowodu, że warunki w nim ustanowione zostały spełnione;
[…]”.
12 Artykuł 27 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/38, zawarty w rozdziale VI, zatytułowanym „Ograniczenia w prawie wjazdu i prawie pobytu
uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego”, stanowi:
„1. Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozdziału państwa członkowskie mogą ograniczyć swobodę przemieszczania się i pobytu
obywateli Unii i członków ich rodziny, bez względu na przynależność państwową, kierując się względami porządku publicznego,
bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego. Na względy te nie można się powoływać do celów gospodarczych.
2. Środki podjęte ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego muszą być zgodne z zasadą proporcjonalności
i opierać się wyłącznie na indywidualnym zachowaniu danej osoby. Wcześniejsza karalność nie może sama w sobie stanowić podstaw
do podjęcia takich środków.
Indywidualne zachowanie danej osoby musi stanowić rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie narażające jeden
z podstawowych interesów społecznych. Nie są dopuszczalne uzasadnienia, które nie są bezpośrednio związane z danym indywidualnym
przypadkiem lub opierają się na względach ogólnej prewencji”.
13 Zgodnie z art. 35 dyrektywy 2004/38 zatytułowanym „Nadużycie praw”:
„Państwa członkowskie mogą przyjąć niezbędne środki w celu odmowy, zniesienia lub wycofania jakiegokolwiek prawa przyznanego
niniejszą dyrektywą w przypadku nadużycia praw lub oszustw, na przykład małżeństw fikcyjnych. Wszelkie środki tego typu muszą
być proporcjonalne i podlegają zabezpieczeniom proceduralnym przewidzianym w art. 30 i 31”.
14 Na mocy art. 38 dyrektywy 2004/38 uchylone zostały w szczególności art. 10 i 11 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1612/68 z dnia
15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U. L 257, s. 2), zmienionego rozporządzeniem
Rady (EWG) nr 2434/92 z dnia 27 lipca 1992 r. (Dz.U. L 245, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1612/68”).
Uregulowania krajowe
15 W dniu właściwym dla okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym transpozycja dyrektywy 2004/38 do prawa irlandzkiego
została dokonana European Communities (Free Movement of Persons) (n° 2) Regulations 2006 [ustawą z 2006 r. w sprawie swobodnego
przepływu osób we Wspólnotach Europejskich] z dnia 18 grudnia 2006 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2007 r. (zwaną
dalej „ustawą z 2006 r.”).
16 Artykuł 3 ust. 1 i 2 ustawy z 2006 r. stanowi:
„1. Niniejsza ustawa znajduje zastosowanie wobec:
a) obywateli Unii,
b) z zastrzeżeniem ust. 2, upoważnionych członków rodziny obywateli Unii, którzy sami nie są obywatelami Unii oraz
c) z zastrzeżeniem ust. 2, dopuszczonych członków rodziny obywateli Unii.
2. Niniejsza ustawa znajduje zastosowanie wobec członka rodziny, wyłącznie jeśli członek rodziny przebywa zgodnie z prawem w innym
państwie członkowskim oraz
a) ubiega się o wjazd na terytorium państwa w towarzystwie obywatela Unii, w stosunku do którego jest członkiem rodziny lub
b) ubiega się o dołączenie do obywatela Unii, w stosunku do którego jest członkiem rodziny, przebywającego zgodnie z prawem na
terytorium państwa”.
17 W rozumieniu art. 3 ustawy z 2006 r. „upoważnieni członkowie rodziny obywateli Unii” obejmują współmałżonków obywateli Unii.
Postępowanie przed sądem krajowym
Sprawa Metock
18 B. Baheten Metock jest obywatelem Kamerunu. Przybył do Irlandii w dniu 23 czerwca 2006 r. i zwrócił się z wnioskiem o uzyskanie
azylu politycznego. Wniosek ten został oddalony w dniu 28 lutego 2007 r.
19 H.E. Ngo Ikeng, urodzona jako obywatelka Kamerunu, uzyskała obywatelstwo brytyjskie. Od końca 2006 r. przebywa ona i pracuje
w Irlandii.
20 B. Baheten Metock i H.E. Ngo Ikeng poznali się w Kamerunie w 1994 r. i pozostawali w związku od tego czasu. Mają dwójkę dzieci,
urodzonych odpowiednio w 1998 r. i 2006 r. W dniu 12 października 2006 r. zawarli w Irlandii związek małżeński.
21 W dniu 6 listopada 2006 r. B. Baheten Metock wystąpił z wnioskiem o kartę pobytową w Irlandii jako współmałżonek obywatela
Unii, pracującego i zamieszkującego w Irlandii. Decyzją Minister for Justice z dnia 28 czerwca 2007 r. wniosek B. Baheten
Metocka został oddalony z uwagi na fakt, że B. Baheten Metock nie spełniał warunku przybywania zgodnie z prawem w innym państwie
członkowskim przed przybyciem do Irlandii, zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 3 ust. 2 ustawy z 2006 r.
22 B. Baheten Metock, H.E. Ngo Ikeng oraz ich dzieci zaskarżyli tę decyzję.
Sprawa Ikogho
23 H. Ikogho, obywatel państwa trzeciego, przybył do Irlandii w listopadzie 2004 r. i złożył wniosek o uzyskanie azylu politycznego.
Wniosek ten został oddalony i w dniu 15 września 2005 r. Minister for Justice wydał decyzję o wydaleniu H. Ikogha z kraju.
Skarga na decyzję o wydaleniu została oddalona przez High Court postanowieniem z dnia 19 czerwca 2007 r.
24 D. Ikogho, jest obywatelką Zjednoczonego Królestwa i obywatelką Unii, zamieszkującą i pracującą w Irlandii od października
1996 r.
25 H. i D. Ikogho poznali się w Irlandii w grudniu 2004 r. i zawarli w tym państwie związek małżeński w dniu 7 czerwca 2006 r.
26 W dniu 6 lipca 2006 r. H. Ikogho wystąpił z wnioskiem o kartę pobytową w Irlandii jako współmałżonek obywatela Unii, pracującego
i zamieszkującego w Irlandii. Wniosek ten został oddalony decyzją Minister for Justice z dnia 12 stycznia 2007 r. z uwagi
na fakt, że w świetle decyzji o wydaleniu z kraju z dnia 15 września 2005 r. H. Ikogho w dniu zawarcia związku małżeńskiego
przebywał w Irlandii niezgodnie z prawem.
27 H. i D. Ikogho zaskarżyli tę decyzję.
Sprawa Chinedu
28 R. Chinedu, obywatel nigeryjski, przybył do Irlandii w grudniu 2005 r. i wystąpił z wnioskiem o udzielenie azylu politycznego.
Wniosek ten został oddalony w dniu 8 sierpnia 2006 r. M. Babucke jest przebywającą w Irlandii obywatelką Niemiec.
29 R. Chinedu i M. Babucke w dniu 3 lipca 2006 r. zawarli w Irlandii związek małżeński.
30 R. Chinedu wystąpił z wnioskiem o kartę pobytową w Irlandii jako współmałżonek obywatela Unii, który to wniosek Minister for
Justice otrzymał w dniu 1 sierpnia 2006 r. Decyzją Minister for Justice z dnia 17 kwietnia 2007 r. wniosek ten został oddalony
z uwagi na fakt, że R. Chinedu nie spełniał warunku przebywania zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim przed przybyciem
do Irlandii, zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 3 ust. 2 ustawy z 2006 r.
31 R. Chinedu i M. Babucke zaskarżyli tę decyzję.
Sprawa Igboanusi
32 H. Igboanusi, obywatel nigeryjski, przybył do Irlandii i w dniu 2 kwietnia 2004 r. zwrócił się z wnioskiem o udzielenie azylu
politycznego. Wniosek ten został oddalony w dniu 31 maja 2005 r. i w dniu 15 września 2005 r. Minister for Justice wydał decyzję
o wydaleniu H. Igboanusi z kraju.
33 R. Batkowska, obywatelka polska, przebywa i pracuje w Irlandii od kwietnia 2006 r.
34 H. Igboanusi i R. Batkowska poznali się w Irlandii i zawarli tam związek małżeński w dniu 24 listopada 2006 r.
35 W dniu 27 lutego 2007 r. H. Igboanusi wystąpił z wnioskiem o kartę pobytową w Irlandii jako współmałżonek obywatela Unii.
Decyzją Minister for Justice z dnia 27 sierpnia 2007 r. wniosek ten został oddalony z uwagi na fakt, że H. Igboanusi nie spełniał
warunku przebywania zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim przed przybyciem do Irlandii, zgodnie z wymogiem ustanowionym
w art. 3 ust. 2 ustawy z 2006 r.
36 H. Igboanusi i R. Batkowska zaskarżyli tę decyzję.
37 W dniu 16 listopada 2007 r. H. Igboanusi został zatrzymany i umieszczony w areszcie w ramach wykonania decyzji o wydaleniu
go z kraju. W grudniu 2007 r. został wydalony do Nigerii.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
38 Cztery sprawy zostały połączone w postępowaniu przed sądem krajowym.
39 Wszyscy skarżący przed sądem krajowym twierdzili, że art. 3 ust. 2 ustawy z 2006 r. jest niezgodny z dyrektywą 2004/38.
40 Podnieśli oni, że obywatele państw trzecich, będący współmałżonkami obywateli Unii, mają pochodne i zależne od prawa obywatela
Unii prawo przemieszczania się i pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo, którego obywatelstwo posiada ten obywatel
Unii, wynikające wyłącznie z więzi rodzinnej.
41 Dyrektywa 2004/38 reguluje w sposób wyczerpujący warunki wjazdu do państwa członkowskiego i pobytu w tym państwie obywatela
Unii, który jest obywatelem innego państwa członkowskiego, i członków jego rodziny, co oznacza, że państwa członkowskie nie
są uprawnione do ustanowienia dodatkowych warunków. Ponieważ dyrektywa ta nie przewiduje w żadnym razie warunku wcześniejszego
pobytu zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, takiego jak nałożony w irlandzkich przepisach, przepisy te nie są zgodne
z prawem wspólnotowym.
42 Skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym twierdzili również, że obywatel państwa trzeciego, który staje się członkiem
rodziny obywatela Unii w czasie pobytu tego ostatniego w państwie członkowskim innym niż państwo, którego obywatelstwo posiada,
towarzyszy temu obywatelowi w rozumieniu art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38.
43 Minister for Justice odpowiedział, że dyrektywa 2004/38 nie sprzeciwia się warunkowi wcześniejszego pobytu zgodnie z prawem
w innym państwie członkowskim, ustanowionemu w art. 3 ust. 2 ustawy z 2006 r.
44 Między państwami członkowskimi i Wspólnotą obowiązuje podział kompetencji, na mocy którego państwa członkowskie posiadają
kompetencję w przedmiocie przyjęcia w państwie członkowskim obywateli państw trzecich spoza terytorium wspólnotowego, a Wspólnota
posiada kompetencję w zakresie regulowania przemieszczania się obywateli Unii i członków ich rodzin wewnątrz Unii.
45 Dyrektywa 2004/38 pozostawiałaby zatem państwom członkowskim swobodne uznanie w zakresie nałożenia na obywateli państw trzecich,
będących współmałżonkami obywateli Unii, warunku wcześniejszego pobytu zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim. Ponadto
zgodność tego warunku z prawem wspólnotowym wynikałaby z wyroków z dnia 23 września 2003 r. w sprawie C‑109/01 Akrich, Rec.
s. I‑9607 oraz z dnia 9 stycznia 2007 r. w sprawie C‑1/05 Jia, Zb.Orz. s. I‑1.
46 Sąd krajowy podkreśla, że żadne z małżeństw w postępowaniu przed sądem krajowym nie jest małżeństwem fikcyjnym.
47 Uznając, że rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu przed sądem krajowym wymaga dokonania wykładni dyrektywy 2004/38, High Court
postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy dyrektywa 2004/38/WE zezwala państwu członkowskiemu na wprowadzenie ogólnego wymogu, zgodnie z którym współmałżonek obywatela
Unii, będący obywatelem państwa trzeciego musi zgodnie z prawem przebywać w innym państwie członkowskim przed przybyciem do
przyjmującego państwa członkowskiego, aby móc korzystać z uregulowań dyrektywy 2004/38/WE?
2) Czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38/WE obejmuje swym zakresem stosowania obywatela państwa trzeciego, który:
– jest współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w przyjmującym państwie członkowskim i spełniającego warunki wymienione
w art. 7 ust. 1 lit. a), b) lub c) oraz
– przebywa wówczas w przyjmującym państwie członkowskim z obywatelem Unii jako swym współmałżonkiem,
bez względu na to, kiedy i gdzie małżeństwo zostało zawarte lub kiedy i jak obywatel państwa trzeciego przybył do przyjmującego
państwa członkowskiego?
3) W przypadku odpowiedzi przeczącej na powyższe pytanie, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38/WE obejmuje swym zakresem stosowania
współmałżonka obywatela Unii, będącego obywatelem państwa trzeciego, który:
– jest współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w przyjmującym państwie członkowskim i spełniającego warunki wymienione
w art. 7 ust. 1 lit. a), b) lub c) oraz
– przebywa w przyjmującym państwie członkowskim z obywatelem Unii jako swym małżonkiem,
– przybył do przyjmującego państwa członkowskiego niezależnie od obywatela Unii, oraz
– następnie zawarł związek małżeński z obywatelem Unii w przyjmującym państwie członkowskim?”.
W przedmiocie pytania pierwszego
48 W pytaniu pierwszym sąd krajowy dąży do ustalenia, czy dyrektywa 2004/38 sprzeciwia się obowiązywaniu przepisów państwa członkowskiego,
które wymagają, aby dla skorzystania z przepisów tej dyrektywy obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela
Unii zamieszkującego w tym państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym
państwie członkowskim przed przybyciem do przyjmującego państwa członkowskiego.
49 Po pierwsze, należy stwierdzić, że w odniesieniu do członków rodziny obywatela Unii żaden przepis dyrektywy 2004/38 nie uzależnia
stosowania tej dyrektywy od warunku, zgodnie z którym musieliby oni przebywać wcześniej w innym państwie członkowskim.
50 Zgodnie bowiem z jej art. 3 ust. 1 dyrektywa 2004/38 znajduje zastosowanie do wszystkich obywateli Unii, którzy przemieszczają
się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie, którego są obywatelami,
oraz do członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają w tym
państwie członkowskim. Tymczasem definicja członków rodziny, zawarta w art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/38 nie ustanawia rozróżnienia
w zależności od faktu, czy przebywali oni zgodnie z prawem, czy też nie w innym państwie członkowskim.
51 Należy również podkreślić, że art. 5, 6 ust. 2 i art. 7 ust. 2 dyrektywy 2004/38 przyznają prawo wjazdu, prawo pobytu przez
okres nieprzekraczający trzech miesięcy i prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące w przyjmującym państwie członkowskim
obywatelom państw trzecich, będącym członkami rodziny obywatela Unii, któremu towarzyszą lub do którego dołączają w tym państwie
członkowskim, bez odwoływania się do miejsca lub warunków ich pobytu przed przybyciem do rzeczonego państwa członkowskiego.
52 W szczególności art. 5 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 2004/38 stanowi, że obywatele państw trzecich, będący członkami rodziny
obywatela Unii, są zobowiązani posiadać wizę wjazdową, chyba że posiadają ważną kartę pobytową, o której mowa w art. 10 tej
dyrektywy. W zakresie, w jakim, jak wynika z art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 dyrektywy 2004/38, karta pobytowa jest dokumentem,
stwierdzającym prawo pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące w państwie członkowskim członków rodziny obywatela Unii,
którzy nie mają obywatelstwa państwa członkowskiego fakt, że wskazany art. 5 ust. 2 przewiduje wjazd do przyjmującego państwa
członkowskiego członków rodziny obywatela Unii, którzy nie posiadają karty pobytowej, świadczy, że dyrektywa 2004/38 może
znajdować zastosowanie również do członków rodziny, którzy nie przebywali wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
53 Ponadto art. 10 ust. 2 dyrektywy 2004/38, który wymienia w sposób wyczerpujący dokumenty, o których przedstawienie mogą zostać
poproszeni obywatele państw trzecich, będący członkami rodziny obywatela Unii, w przyjmującym państwie członkowskim w celu
uzyskania karty pobytowej, nie przewiduje możliwości, że przyjmujące państwo członkowskie może zażądać dokumentów poświadczających
ewentualne wcześniejsze przebywanie zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
54 W tej sytuacji wykładni dyrektywy 2004/38 należy dokonywać w ten sposób, że znajduje ona zastosowanie do wszystkich obywateli
państw trzecich, będących członkami rodziny obywatela Unii, w rozumieniu art. 2 pkt 2 tej dyrektywy, którzy towarzyszą obywatelowi
Unii lub dołączają do niego w państwie członkowskim innym niż państwo, którego obywatelstwo posiada ten obywatel Unii, oraz
że przyznaje im prawo wjazdu i prawo pobytu w tym państwie członkowskim niezależnie od faktu, czy dany obywatel państwa trzeciego
przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
55 Taką wykładnię potwierdza orzecznictwo Trybunału dotyczące aktów prawa pochodnego w przedmiocie swobodnego przepływu osób,
przyjętych przed przyjęciem dyrektywy 2004/38.
56 Jeszcze przed przyjęciem dyrektywy 2004/38 prawodawca wspólnotowy uznał znaczenie, jakie ma zagwarantowanie ochrony życia
rodzinnego obywateli państw członkowskich dla usunięcia przeszkód w wykonywaniu podstawowych swobód zagwarantowanych traktatem WE
(wyroki: z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C‑60/00 Carpenter, Rec. s. I‑6279, pkt 38; z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie C‑459/99
MRAX, Rec. s. I‑6591, pkt 53; z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑157/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I‑2911,
pkt 26; z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie C‑503/03 Komisja przeciwko Hiszpanii, Zb.Orz. s. I‑1097, pkt 41; z dnia 27 kwietnia
2006 r. w sprawie C‑441/02 Komisja przeciwko Niemcom, Zb.Orz. s. I‑3449, pkt 109 oraz z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie
C‑291/05 Eind, Zb.Orz. s. I‑10719, pkt 44).
57 W tym celu prawodawca wspólnotowy w rozporządzeniu nr 1612/68 i dyrektywach dotyczących swobodnego przepływu osób przyjętych
przed przyjęciem dyrektywy 2004/38 rozszerzył w istotnym zakresie zastosowanie prawa wspólnotowego w przedmiocie wjazdu i pobytu
na terytorium państw członkowskich na obywateli państw trzecich, będących współmałżonkami obywateli państw członkowskich (zob.
podobnie ww. wyrok z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 41).
58 Prawdą jest, że Trybunał w pkt 50 i 51 ww. wyroku w sprawie Akrich orzekł, że dla skorzystania z praw ustanowionych w art. 10
rozporządzenia nr 1612/68 obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela Unii, powinien przebywać zgodnie z prawem
w państwie członkowskim w momencie przeprowadzki do państwa członkowskiego, do którego przenosi się lub przeniósł się obywatel
Unii. Wniosek ten należy jednak poddać ponownie pod rozwagę. Korzystanie z tych praw nie może bowiem zależeć od wcześniejszego
przebywania takiego współmałżonka zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie MRAX,
pkt 59 i z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 28).
59 Taką samą wykładnię należy tym bardziej przyjąć w odniesieniu do dyrektywy 2004/38, która wprowadziła zmiany do rozporządzenia
nr 1612/68 i uchyliła wcześniejsze dyrektywy dotyczące swobodnego przepływu osób. Jak wynika bowiem z jej motywu 3, dyrektywa
2004/38 ma w szczególności na celu „wzmocnieni[e] prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu wszystkich obywateli Unii”,
tak aby na mocy tej dyrektywy obywatelom Unii przysługiwało nie mniej praw niż na mocy aktów prawa pochodnego, które dyrektywa
ta zmieniła lub uchyliła.
60 Po drugie, powyższa wykładnia dyrektywy 2004/38 jest zgodna z podziałem kompetencji między państwami członkowskimi i Wspólnotą.
61 Nie ulega wątpliwości, że Wspólnota opiera swoją kompetencję do podejmowania środków koniecznych dla realizacji swobodnego
przemieszczania się obywateli Unii na art. 18 ust. 2 WE, art. 40 WE, 44 WE i 52 WE, które były podstawą przyjęcia między innymi
dyrektywy 2004/38.
62 W związku z tym, jak zostało podkreślone w pkt 56 niniejszego wyroku, gdyby obywatelom Unii nie zezwolono na prowadzenie normalnego
życia rodzinnego w przyjmującym państwie członkowskim, korzystanie ze swobód zagwarantowanych im traktatem byłoby poważnie
utrudnione.
63 W ramach kompetencji przyznanej na mocy wskazanych przepisów traktatu prawodawca wspólnotowy może uregulować warunki wjazdu
i pobytu członków rodziny obywatela Unii na terytorium państw członkowskich, w sytuacji gdy fakt, że obywatelowi Unii nie
może towarzyszyć jego rodzina lub że rodzina ta nie może do niego dołączyć w przyjmującym państwie członkowskim, mógłby naruszać
jego swobodę przemieszczania się, zniechęcając go do korzystania z przysługujących mu prawa wjazdu i prawa pobytu w tym państwie
członkowskim.
64 Tymczasem odmowa ze strony przyjmującego państwa członkowskiego przyznania prawa wjazdu i prawa pobytu członkom rodziny obywatela
Unii może zniechęcić go do przemieszczania się lub pozostawania w tym państwie członkowskim, również jeśli członkowie jego
rodziny nie przebywają dotychczas zgodnie z prawem na terytorium innego państwa członkowskiego.
65 Wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy ma kompetencję w zakresie regulowania, tak jak w dyrektywie 2004/38, wjazdu i pobytu
obywateli państw trzecich, będących członkami rodziny obywatela Unii, w państwie członkowskim, w którym obywatel ten korzysta
z przysługującego mu prawa swobodnego przemieszczania się także, jeśli członkowie rodziny nie przebywali wcześniej zgodnie
z prawem w innym państwie członkowskim.
66 Należy zatem odrzucić stanowisko Minister for Justice oraz niektórych rządów, które przedstawiły uwagi, zgodnie z którym państwa
członkowskie mają wyłączną kompetencję, z zastrzeżeniem tytułu IV, części trzeciej traktatu, w zakresie regulowania pierwszego
wjazdu na terytorium wspólnotowe członków rodziny obywatela Unii, którzy są obywatelami państw trzecich.
67 Ponadto przyznanie państwom członkowskim wyłącznej kompetencji w zakresie udzielenia zezwolenia na wjazd i pobyt lub odmowy
wjazdu i pobytu na ich terytorium obywatelom państw trzecich, będącym członkami rodzin obywateli Unii, którzy nie przebywali
wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, powodowałoby, że swoboda przemieszczania się obywateli Unii w państwie
członkowskim, którego nie są obywatelami, różniłaby się w poszczególnych państwach członkowskich, w zależności od przepisów
prawa krajowego dotyczących imigracji, gdyż niektóre państwa członkowskie zezwalałyby na wjazd i pobyt członków rodziny obywatela
Unii, a inne odmawiałyby takiego wjazdu i pobytu.
68 Taki skutek byłby niezgodny z celem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. c) WE, jakim jest rynek wewnętrzny, charakteryzujący
się zniesieniem między państwami członkowskimi przeszkód w swobodnym przepływie osób. Ustanowienie wewnętrznego rynku zakłada,
że warunki wjazdu i pobytu obywatela Unii w państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, będą takie same we wszystkich
państwach członkowskich. W rezultacie swobodę przemieszczania się obywateli Unii należy rozumieć jako prawo opuszczenia każdego
państwa członkowskiego i w szczególności państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiada obywatel Unii, w celu osiedlenia
się, na takich samych warunkach, w każdym państwie członkowskim, innym niż państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiada
obywatel Unii.
69 Co więcej, stanowisko wspomniane w pkt 66 niniejszego wyroku prowadziłoby do paradoksalnego rezultatu, że państwo członkowskie
byłoby zobowiązane, na mocy dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin (Dz.U.
L 251, s. 12), do zezwolenia na wjazd i pobyt współmałżonka obywatela państwa trzeciego zamieszkującego zgodnie z prawem na
jego terytorium, jeżeli współmałżonek ten nie zamieszkuje zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, ale mogłoby odmówić
wjazdu i pobytu współmałżonkowi obywatela Unii w takiej samej sytuacji.
70 W rezultacie dyrektywa 2004/38 przyznaje wszystkim obywatelom państw trzecich, będącym członkami rodziny obywatela Unii w rozumieniu
art. 2 pkt 2 tej dyrektywy, którzy towarzyszą temu obywatelowi Unii lub dołączają do niego w państwie członkowskim innym niż
państwo członkowskie, którego ma on obywatelstwo, prawo wjazdu i prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, niezależnie
od faktu, czy taki obywatel państwa trzeciego przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
71 Minister for Justice oraz kilka rządów, które przedstawiły uwagi, podnoszą jednak, że wobec silnej presji migracyjnej konieczne
jest kontrolowanie imigracji na zewnętrznych granicach Wspólnoty, co zakłada badanie w każdym poszczególnym przypadku okoliczności
towarzyszących pierwszemu wjazdowi na terytorium wspólnotowe. Tymczasem wykładnia dyrektywy 2004/38 zakazująca państwu członkowskiemu
ustanowienia wymogu wcześniejszego przebywania zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim naruszałaby uprawnienie państw
członkowskich do kontrolowania imigracji na ich zewnętrznych granicach.
72 Minister for Justice twierdzi w szczególności, że taka wykładnia miałaby poważne skutki wobec państw członkowskich, powodując
istotny wzrost liczby osób mogących korzystać z prawa pobytu we Wspólnocie.
73 W związku z tym należy odpowiedzieć, że po pierwsze, prawo wjazdu i prawo pobytu w państwie członkowskim na mocy dyrektywy
2004/38 przysługuje nie wszystkim obywatelom państw trzecich, ale wyłącznie tym, którzy są członkami rodziny, w rozumieniu
art. 2 pkt 2 tej dyrektywy, obywatela Unii, który skorzystał z przysługującego mu prawa swobodnego przemieszczania się w państwie
członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiada.
74 Po drugie, dyrektywa 2004/38 nie odbiera państwom członkowskim wszystkich uprawnień w zakresie kontroli wjazdu na ich terytorium
członków rodziny obywateli Unii. Na mocy bowiem rozdziału VI rzeczonej dyrektywy państwa członkowskie mogą w uzasadnionych
przypadkach ograniczyć prawo wjazdu i prawo pobytu z uwagi na względy porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub
zdrowia publicznego. Taka odmowa ma być oparta na indywidualnym zbadaniu danego przypadku.
75 Ponadto zgodnie z art. 35 dyrektywy 2004/38 państwa członkowskie mogą przyjąć niezbędne środki w celu odmowy, zniesienia lub
wycofania jakiegokolwiek prawa przyznanego tą dyrektywą w przypadku nadużycia praw lub oszustw, na przykład małżeństw fikcyjnych,
przy czym wszelkie środki tego typu muszą być proporcjonalne i podlegać zabezpieczeniom proceduralnym przewidzianym w rzeczonej
dyrektywie.
76 Rządy te twierdzą również, że wskazana wykładnia dyrektywy 2004/38 prowadziłaby do nieuzasadnionej odwrotnej dyskryminacji
w zakresie, w jakim obywatele przyjmującego państwa członkowskiego, którzy nigdy nie skorzystali z przysługującego im prawa
swobodnego przemieszczania się, nie mogliby wywieść z prawa wspólnotowego prawa wjazdu i pobytu wobec członków ich rodziny,
którzy są obywatelami państw trzecich.
77 W związku z tym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uznano, że normy traktatu w dziedzinie swobodnego przepływu osób i akty
wydane dla ich wykonania nie mogą mieć zastosowania do działań, które nie mają żadnego łącznika z jakąkolwiek sytuacją regulowaną
przez prawo wspólnotowe i których wszystkie elementy o zasadniczym znaczeniu zamykają się w obrębie jednego państwa członkowskiego
(wyrok z dnia 1 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑212/06 Gouvernement de la Communauté française i gouvernement wallon, Zb.Orz.
s. I‑1683, pkt 33).
78 Ewentualna różnica w traktowaniu między tymi obywatelami Unii i obywatelami Unii, którzy skorzystali z przysługującej im swobody
przemieszczania się w odniesieniu do wjazdu i pobytu członków ich rodziny, nie jest objęta zakresem zastosowania prawa wspólnotowego.
79 Ponadto należy przypomnieć, że wszystkie państwa członkowskie są stronami europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka
i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., która w art. 8 ustanawia prawo do poszanowania
życia prywatnego i rodzinnego.
80 Na pytanie pierwsze należy zatem odpowiedzieć, że dyrektywa 2004/38 sprzeciwia się obowiązywaniu przepisów państwa członkowskiego,
które wymagają, dla skorzystania z przepisów tej dyrektywy, aby obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela
Unii zamieszkującego w tym państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym
państwie członkowskim, przed jego przybyciem do przyjmującego państwa członkowskiego.
W przedmiocie pytania drugiego
81 W pytaniu drugim sąd krajowy dąży do ustalenia, czy współmałżonek obywatela Unii, który skorzystał z przysługującego mu prawa
swobodnego przemieszczania się, osiedlając się w państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, towarzyszy temu
obywatelowi lub dołącza do niego w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 i w rezultacie korzysta z przepisów tej dyrektywy,
niezależnie od daty i miejsca zawarcia związku małżeńskiego oraz okoliczności jego wjazdu do przyjmującego państwa członkowskiego.
82 Na wstępie należy przypomnieć, że, jak wynika z jej motywów 1, 4 i 11, dyrektywa 2004/38 ma na celu ułatwienie korzystania
z podstawowego i indywidualnego prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, przyznanego
obywatelom Unii bezpośrednio przez traktat.
83 Ponadto, jak podkreśla motyw 5 dyrektywy 2004/38, prawo wszystkich obywateli Unii do swobodnego przemieszczania się i pobytu
na terytorium państw członkowskich powinno być również zagwarantowane członkom ich rodzin bez względu na przynależność państwową,
aby korzystanie z niego mogło odbywać się z zachowaniem obiektywnych warunków godności.
84 Uwzględniając kontekst i cele założone w dyrektywie 2004/38, przepisy tej dyrektywy nie mogą być poddawane wykładni zawężającej
i w każdym razie nie mogą być pozbawione skuteczności (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Eind, pkt 43).
85 Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 stanowi, że dyrektywę tę stosuje się w odniesieniu do wszystkich obywateli Unii, którzy
przemieszczają się do innego państwa członkowskiego lub przebywają w innym państwie członkowskim niż państwo członkowskie,
którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają.
86 Artykuły 6 i 7 dyrektywy 2004/38 odnoszące się, odpowiednio, do prawa pobytu przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy
i prawa pobytu przez okres przekraczający trzy miesiące wymagają, aby członkowie rodziny obywatela Unii, którzy nie mają obywatelstwa
jednego z państw członkowskich, „towarzyszyli” mu lub „dołączyli” do niego w przyjmującym państwie członkowskim dla skorzystania
w nim z prawa pobytu.
87 Po pierwsze, żaden z tych przepisów nie wymaga, żeby obywatel Unii założył rodzinę zanim przeniesie się do przyjmującego państwa
członkowskiego po to, aby członkowie jego rodziny, obywatele państw trzecich mogli skorzystać z praw ustanowionych w rzeczonej
dyrektywie.
88 Przeciwnie, stanowiąc, że członkowie rodziny obywatela Unii mogą dołączyć do niego w przyjmującym państwie członkowskim, prawodawca
wspólnotowy uznał, że obywatel Unii może założyć rodzinę dopiero po skorzystaniu z prawa swobodnego przemieszczania się.
89 Taka wykładnia jest zgodna z celem dyrektywy 2004/38, jakim jest ułatwienie korzystania z podstawowego prawa pobytu obywateli
Unii w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiadają. Jeżeli bowiem obywatel Unii zakłada
rodzinę po osiedleniu się w przyjmującym państwie członkowskim, odmowa ze strony tego państwa wydania zezwolenia członkom
jego rodziny, którzy są obywatelami państw trzecich, na dołączenie do niego w tym państwie mogłaby zniechęcić tego obywatela
do dalszego pobytu w tym państwie i skłonić go do opuszczenia tego państwa, tak aby mógł prowadzić życie rodzinne w innym
państwie członkowskim lub państwie trzecim.
90 Należy zatem stwierdzić, że obywatele państw trzecich będący członkami rodziny obywatela Unii mają, na podstawie dyrektywy
2004/38, prawo dołączenia do tego obywatela Unii w przyjmującym państwie członkowskim, niezależnie od faktu, czy osiadł on
w tym państwie przed założeniem lub po założeniu rodziny.
91 Po drugie, należy zbadać, czy obywatel państwa trzeciego, w sytuacji gdy wjechał do państwa członkowskiego, zanim stał się
członkiem rodziny obywatela Unii przebywającego w tym państwie członkowskim, towarzyszy temu obywatelowi Unii lub dołącza
do niego w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38.
92 Bez znaczenia jest fakt, czy obywatele państw trzecich, będący członkami rodziny obywatela Unii, wjechali do przyjmującego
państwa członkowskiego przed lub po tym, jak zostali członkami rodziny tego obywatela Unii, gdyż odmowa ze strony przyjmującego
państwa członkowskiego przyznania im prawa pobytu również może zniechęcić rzeczonego obywatela Unii do dalszego pobytu w tym
państwie członkowskim.
93 Wobec konieczności powstrzymania się od zawężającej wykładni przepisów dyrektywy 2004/38 i pozbawienia tych przepisów skuteczności
zwrot „członk[owie] […] rodziny [obywatela Unii], […] którzy [mu] towarzyszą lub do [niego] dołączają”, znajdujący się w art. 3
ust. 1 wskazanej dyrektywy, należy interpretować jako obejmujący zarówno członków rodziny obywatela Unii, którzy wjechali
razem z nim do przyjmującego państwa członkowskiego, jak i tych, którzy przebywają z nim w tym państwie członkowskim, bez
konieczności rozróżniania w tym drugim przypadku, czy obywatele państw trzecich wjechali do rzeczonego państwa członkowskiego
przed lub po przybyciu obywatela Unii, czy też przed lub po tym, jak zostali członkami jego rodziny.
94 Zastosowanie dyrektywy 2004/38 wyłącznie do członków rodziny obywatela Unii, którzy „towarzyszą” mu lub „dołączają” do niego,
jest zatem równoznaczne z ograniczeniem prawa wjazdu i prawa pobytu członków rodziny obywatela Unii w państwie członkowskim,
w którym on przebywa.
95 Jeżeli obywatel państwa trzeciego, będący członkiem rodziny obywatela Unii, wywodzi z dyrektywy 2004/38 prawo wjazdu i prawo
pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, państwo to może ograniczyć to prawo wyłącznie z zachowaniem art. 27 i 35 tej
dyrektywy.
96 Zachowanie rzeczonego art. 27 jest konieczne w szczególności, jeżeli państwo członkowskie pragnie nałożyć karę na obywatela
państwa trzeciego z uwagi na naruszenie przez niego przepisów krajowych w przedmiocie imigracji przy wjeździe lub pobycie
na terytorium tego państwa, zanim został on członkiem rodziny obywatela Unii.
97 Jednakże, nawet jeśli indywidualne zachowanie danej osoby nie uzasadnia podjęcia środków motywowanych względami porządku publicznego
lub bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 27 dyrektywy 2004/38, państwo członkowskie ma prawo zdecydować o zastosowaniu
wobec tej osoby innych kar, które nie naruszają swobody przemieszczania się i pobytu, takich jak kara grzywny, pod warunkiem
że będą one proporcjonalne (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie MRAX, pkt 77 oraz przytoczone tam orzecznictwo).
98 Po trzecie, ani art. 3 ust. 1, ani żaden inny przepis dyrektywy 2004/38 nie zawiera wymogów co do miejsca, w którym zawierany
jest związek małżeński obywatela Unii i obywatela państwa trzeciego.
99 Na pytanie drugie należy zatem odpowiedzieć, że wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należy dokonywać w ten sposób, że
obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w państwie członkowskim, którego obywatelstwa
nie posiada, i towarzyszący temu obywatelowi Unii lub dołączający do niego, korzysta z przepisów rzeczonej dyrektywy, niezależnie
od miejsca i daty zawarcia przez nich związku małżeńskiego oraz sposobu, w jaki ten obywatel państwa trzeciego wjechał do
przyjmującego państwa członkowskiego.
W przedmiocie pytania trzeciego
100 W świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie drugie nie jest konieczne udzielanie odpowiedzi na pytanie trzecie.
W przedmiocie kosztów
101 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1) Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków
ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG)
nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG
i 93/96/EWG, sprzeciwia się obowiązywaniu przepisów państwa członkowskiego, które wymagają, dla skorzystania z przepisów tej
dyrektywy, aby obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem obywatela Unii zamieszkującego w tym państwie członkowskim,
którego obywatelstwa nie posiada, przebywał wcześniej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, przed jego przybyciem
do przyjmującego państwa członkowskiego.
2) Wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/38 należy dokonywać w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, będący współmałżonkiem
obywatela Unii zamieszkującego w państwie członkowskim, którego obywatelstwa nie posiada, i towarzyszący temu obywatelowi
Unii lub dołączający do niego, korzysta z przepisów rzeczonej dyrektywy, niezależnie od miejsca i daty zawarcia przez nich
związku małżeńskiego oraz sposobu, w jaki ten obywatel państwa trzeciego wjechał do przyjmującego państwa członkowskiego.
Podpisy
* Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło