C-127/24

Wydanie tymczasowe OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO MACIEJA SZPUNARA przedstawiona w dniu 4 września 2025 r.(1) Sprawa C‑127/24 Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA) przeciwko VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy)] Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29/CE – Artykuł 3 ust. 1 – Prawo do publicznego udostępniania – Pojęcie publicznego udostępniania – Nowa publiczność – Retransmisja sygnału za pomocą sieci kablowej ośrodka emerytalno-opiekuńczego  Wprowadzenie 1.        Zgodnie z utrwalonym obecnie orzecznictwem publicznego udostępniania w rozumieniu prawa autorskiego Unii dokonuje użytkownik, który rozmyślnie udziela dostępu do chronionych utworów w ramach programów radiowych lub telewizyjnych odbiorcom, którzy bez udziału tego użytkownika nie mieliby dostępu do tych programów(2). Dotyczy to w szczególności podmiotów prowadzących obiekty hotelowe, kawiarnie i restauracje, ośrodki uzdrowiskowe i rehabilitacyjne, a także mieszkania na wynajem krótkoterminowy(3). 2.        Wspólną cechą wszystkich tych ośrodków jest przyjmowanie tymczasowo odbiorców, którzy przebywają tam w sposób mniej lub bardziej dobrowolny przez stosunkowo krótkie okresy, co pozwala uznać, że odbiorcy ci nie są w stanie wyposażyć się, dla celów ich pobytu, w sprzęt umożliwiający im dostęp w szczególności do programów telewizyjnych. Odbiorcy ci są zatem zdani na świadczenia podmiotu prowadzącego ośrodek w celu uzyskania dostępu do tych programów. 3.        W niniejszej sprawie Trybunał ma za zadanie udzielić odpowiedzi na pytanie, czy tę samą logikę można zastosować do ośrodka, w którym zainteresowani odbiorcy mają stałe miejsce zamieszkania.  Ramy prawne  Prawo Unii 4.        Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym(4) stanowi: „Państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie”.  Prawo niemieckie 5.        W prawie niemieckim prawo do publicznego udostępniania w drodze transmisji radiowej lub telewizyjnej oraz późniejszej retransmisji drogą kablową jest uregulowane w § 15 ust. 2 i 3 Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte – Urheberrechtsgesetz (ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych) z dnia 9 września 1965 r.(5) w związku z §§ 20 i 20b tej ustawy.  Stan faktyczny, postępowanie i pytania prejudycjalne 6.        Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA) jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w dziedzinie muzyki. 7.        VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH (zwana dalej „VHC 2 Seniorenresidenz”) jest podmiotem prowadzącym dom seniora, stale przyjmujący 89 osób starszych wymagających opieki, które korzystają z pełnej opieki w 88 pokojach indywidualnych i trzech pokojach podwójnych uzupełnionych różnymi wspólnymi pomieszczeniami, takimi jak jadalnie i świetlice. Za pośrednictwem własnego systemu odbioru satelitarnego VHC 2 Seniorenresidenz odbiera programy nadawcze, a mianowicie telewizyjne i radiowe oraz jednocześnie rozpowszechnia je całkowicie i bez zmian, za pośrednictwem swojej sieci kablowej, poprzez przyłącza zainstalowane w pokojach użytkowników i pomieszczeniach opieki zdrowotnej. 8.        Uznawszy, że ta retransmisja programów nadawczych wymaga licencji, GEMA wniosła do Landgericht (sądu krajowego, Niemcy) powództwo przeciwko VHC 2 Seniorenresidenz o zaniechanie rozpowszechniania utworów muzycznych z jej repertuaru, które to powództwo zostało przez ten sąd uwzględnione. 9.        Orzekając w przedmiocie apelacji wniesionej przez VHC 2 Seniorenresidenz od tego wyroku, Oberlandesgericht Zweibrücken (wyższy sąd krajowy w Zweibrücken, Niemcy) oddalił powództwo GEM‑y ze względu na to, że sporna retransmisja nie stanowiła jego zdaniem publicznego udostępniania. Sąd ten orzekł w istocie, że o ile rzeczywiście miało miejsce udostępnianie, o tyle nie było ono skierowane do publiczności, ponieważ ograniczało się do ograniczonego kręgu osób zamieszkałych w ośrodku, który to krąg, jakkolwiek spełnia kryterium dość znacznej liczby osób, stanowi strukturalnie bardzo jednorodną grupę, skłonną do trwałego pozostawania w tym ośrodku i w którym fluktuacja jest raczej niewielka. Zdaniem tego sądu rozpatrywane udostępnianie jest zatem ograniczone do określonych osób należących do grupy prywatnej. 10.      Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy), będący sądem odsyłającym, do którego GEMA wniosła skargę rewizyjną, zastanawia się w tym kontekście, czy osoby zamieszkujące w omawianym domu seniora stanowią publiczność w rozumieniu orzecznictwa Trybunału dotyczącego pojęcia „publicznego udostępniania” i czy stanowią „nową publiczność” w rozumieniu tego orzecznictwa w kontekście retransmisji programów radiowych i telewizyjnych przez podmiot prowadzący ów dom seniora na rzecz tych osób. Sąd ten zastanawia się również nad kwestią, czy taka retransmisja jest dokonywana za pomocą nowej technologii w rozumieniu tego orzecznictwa. 11.      W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy pensjonariusze działającego na zasadach komercyjnych domu seniora, posiadający w swoich pokojach przyłącza telewizyjne i radiowe, do których osoba prowadząca dom seniora dokonuje równoczesnej, niezmienionej i pełnej retransmisji w swoim systemie kablowym programów odbieranych za pośrednictwem własnego systemu odbioru satelitarnego, stanowią »nieokreśloną liczbę potencjalnych odbiorców« w rozumieniu definicji »publicznego udostępniania« zawartej w art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29]? 2)      Czy definicja stosowana dotychczas przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którą uznanie, iż doszło do »publicznego udostępniania« w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29] wymaga, aby »utwór chroniony został udostępniony w oparciu o szczególną technologię, inną niż dotychczas używane, lub – w wypadku niespełnienia powyższej przesłanki – wśród [nowej publiczności], czyli publiczności, której podmiot praw autorskich dotychczas nie brał pod uwagę, zezwalając na pierwotne publiczne udostępnienie utworu« ma nadal ogólne zastosowanie, czy też zastosowana szczególna technologia ma obecnie znaczenie jedynie w przypadkach, gdy ma miejsce retransmisja treści pierwotnie odbieranych drogą naziemną, satelitarną lub kablową do otwartego Internetu? 3)      Czy stanowi »nową publiczność« w rozumieniu definicji »publicznego udostępniania« zawartej w art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29] sytuacja, w której działająca w celach zarobkowych osoba prowadząca dom seniora dokonuje równoczesnej, niezmienionej i pełnej retransmisji w systemie kablowym programów odbieranych za pośrednictwem własnego systemu odbioru satelitarnego do istniejących przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach pensjonariuszy? Czy dla tej oceny ma znaczenie, czy pensjonariusze mają możliwość odbioru programów telewizyjnych i radiowych drogą naziemną w swoich pokojach niezależnie od transmisji kablowej? Czy dla tej oceny ma również znaczenie, czy podmioty praw autorskich otrzymują już wynagrodzenie za udzielenie zgody na pierwotne nadawanie?”. 12.      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do Trybunału w dniu 15 lutego 2024 r. Strony postępowania głównego, rząd francuski i Komisja Europejska złożyły uwagi na piśmie. Te same strony były obecne na rozprawie, która odbyła się w dniu 2 kwietnia 2025 r.  Analiza 13.      Poprzez swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że podmiot prowadzący dom seniora dokonuje publicznego udostępnienia, gdy za pośrednictwem swojej sieci kablowej dokonuje równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni transmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach pensjonariuszy? W tym celu sąd ten zadaje trzy pytania dotyczące trzech elementów definicji pojęcia „publicznego udostępniania”, rozwiniętej w orzecznictwie Trybunału, a mianowicie pojęć „publiczności”, „szczególnej technologii” i „nowej publiczności(6). 14.      Skoncentruję się w mojej analizie na pytaniach drugim i trzecim, ponieważ proponowana przeze mnie odpowiedź na te pytania pozwoli sądowi odsyłającemu na rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu głównym. Zatem jedynie pomocniczo odniosę się do pytania pierwszego.  Pytania drugie i trzecie 15.      Poprzez pytania drugie i trzecie sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy rozpatrywane w postępowaniu głównym zachowanie podmiotu prowadzącego dom seniora stanowi publiczne udostępnianie w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał, albo jako czynność udostępniania dokonywana w oparciu o „szczególną technologię”, albo jako udostępnianie przeznaczone dla „nowej publiczności”.  W przedmiocie pojęcia „szczególnej technologii”: drugie pytanie prejudycjalne 16.      Należy zauważyć, na wstępie, że drugie pytanie prejudycjalne w brzmieniu sformułowanym przez sąd odsyłający ma charakter abstrakcyjny i ogólny do tego stopnia, że pozwala to wątpić w jego dopuszczalność, jako że Trybunał nie jest właściwy do udzielenia odpowiedzi na pytania hipotetyczne, które nie są niezbędne do rozstrzygnięcia sporu zawisłego przed sądem, który skierował do niego wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym(7). Z postanowienia odsyłającego wynika jednak, że poprzez to pytanie sąd ten dąży w istocie do ustalenia, czy okoliczność, iż podmiot prowadzący dom seniora dokonuje za pomocą sieci kablowej transmisji do pokoi w tym domu seniora programów telewizyjnych i radiowych odbieranych przy pomocy anteny satelitarnej stanowi publiczne udostępnianie podlegające zezwoleniu podmiotów praw autorskich na podstawie art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 z tego tylko powodu, że transmisja ta jest dokonywana za pomocą szczególnej technologii, odmiennej od stosowanej przy pierwotnym nadawaniu programu i bez konieczności badania, czy zostało spełnione kryterium „nowej publiczności”. 17.      Wedle tego postanowienia wątpliwości sądu odsyłającego wynikają z faktu, że Trybunał, ustaliwszy kryterium „innej technologii”, wydaje się w niektórych sytuacjach odchodzić od tego kryterium, a w innych nie brać go pod uwagę. Tymczasem zdaniem tego sądu podmiot, który dokonuje za pomocą sieci kablowej transmisji sygnału telewizyjnego i radiowego odbieranego przez antenę satelitarną, dokonuje udostępnienia (transmisji) w oparciu o technologię (kablową) różniącą się od technologii użytej przy pierwotnym nadawaniu programu (przez satelitę). 18.      Nie wydaje mi się jednak, aby to założenie sądu odsyłającego było prawidłowe. 19.      Zarówno bowiem kryterium nowej publiczności, jak i kryterium szczególnej technologii mają źródło w orzecznictwie i w związku z tym powinny być rozumiane i stosowane do celów wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 zgodnie z orzecznictwem, w którym zostały ustanowione. W zakresie dotyczącym tego drugiego kryterium zostało ono wprowadzone przez Trybunał w celu rozróżnienia dwóch rodzajów sytuacji: sytuacji w których dwie transmisje są dokonywane „w szczególnych warunkach technicznych, stosownie do odmiennego sposobu transmisji utworów chronionych i każda jest przeznaczona dla pewnej publiczności”, oraz sytuacji w których „operator poprzez swoje umyślne działanie umożliwiał nowej publiczności dostęp do przekazu zawierającego utwory chronione”(8). Tymczasem, podczas gdy pierwszy rodzaj sytuacji dotyczy w szczególności retransmisji w Internecie, sytuacja, w której podmiot prowadzący obiekt hotelowy rozprowadza poprzez sieć kablową do pokoi tego obiektu sygnał telewizyjny odbierany przez antenę, rozpatrywana w sprawie, w której zapadł wyrok SGAE, należy do drugiego rodzaju sytuacji(9). 20.      Sytuacja podmiotu prowadzącego dom seniora, której dotyczy postępowanie główne, jest analogiczna do tej drugiej sytuacji. W związku z tym tego rodzaju podmiot, który za pomocą sieci kablowej dokonuje transmisji do pokoi tego domu seniora programów odbieranych przy pomocy swojej anteny satelitarnej, nie dokonuje transmisji tych programów z wykorzystaniem szczególnej technologii, innej niż stosowana w przypadku nadawania tych programów, lecz umożliwia jedynie dostęp do nich pensjonariuszom. 21.      Z bardziej ogólnego punktu widzenia pojęcie „szczególnej technologii”, jak wynika ono z orzecznictwa Trybunału(10), oznacza technologie, które ze względu na środki transmisji odmienne od środków pierwotnie nadawanego programu umożliwiają dostęp do tego programu w warunkach technicznych zasadniczo odmiennych czy to z punktu widzenia zasięgu, czy dostępności lub jakości sygnału, czy też sprzętu niezbędnego do odbioru. Szczególne technologie stanowią zatem tradycyjne technologie rozpowszechniania radia i telewizji – naziemne, satelitarne i kablowe – jak również Internet. 22.      Jeśli chodzi w szczególności o aspekty prawa autorskiego dotyczące dystrybucji drogą kablową, zostały one uregulowane w szczególności w dyrektywie 93/83/EWG(11). Trybunał miał już okazję orzec, że dyrektywa ta reguluje wyłącznie stosunki podmiotów praw autorskich i praw pokrewnych z „operatorami sieci kablowych” lub „operatorami kablowymi”, przy czym pojęcia te odnoszą się do operatorów tradycyjnych sieci kablowych, których podstawową działalnością jest rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych drogą kablową. Zatem podmiot świadczący usługi hotelarskie nie może zostać uznany za „operatora sieci kablowych” w rozumieniu tej dyrektywy(12). 23.      Moim zdaniem to samo dotyczy pojęcia „szczególnej technologii”. Cechą charakterystyczną operatora sieci kablowych w rozumieniu dyrektywy 93/83 jest bowiem okoliczność, że poprzez swoją działalność zmienia on w sposób istotny warunki techniczne i gospodarcze odbioru sygnału, którego retransmisję zapewnia. Zatem dystrybutor nie tylko pozwala swoim klientów uniknąć instalowania własnej anteny, ale również umożliwia odbiór w miejscach, w których sygnał naziemny lub satelitarny jest słabszy lub nieistniejący, i umożliwia dostęp do programów pochodzących od różnych organizacji radiowych i telewizyjnych, tworząc „pakiet” programów. Może on również, w prawnych i technicznych granicach swojej działalności, przyłączyć do sieci nieokreśloną liczbę użytkowników. Taki operator kablowy dokonuje zatem samodzielnej retransmisji pierwotnie nadawanego programu. 24.      Natomiast podmiot prowadzący ośrodek taki jak hotel lub, jak w niniejszej sprawie, dom seniora, który dokonuje retransmisji sygnału odbieranego przez własną antenę do różnych pomieszczeń tego ośrodka, w szczególności do pokoi mieszkalnych, ogranicza się do umożliwienia odbioru pierwotnie nadawanego programu na odbiornikach telewizyjnych w tych pomieszczeniach, których liczba jest zresztą określona, i które zwykle znajdują się w jednym budynku lub w zespole budynków tworzących jeden ośrodek. 25.      Co się tyczy retransmisji drogą kablową, pojęcie „szczególnej technologii” dotyczy zatem retransmisji przez operatorów sieci kablowych, takich jak operator, o którym była mowa w sprawie, w której zapadł wyrok AKM(13). Pojęcie to nie dotyczy natomiast zwykłej transmisji sygnału z anteny do odbiorników telewizyjnych w obrębie jednego ośrodka, mimo że transmisja ta odbywa się również zwykle drogą kablową. 26.      Ponadto, jako że kryteria „szczególnej technologii” i „nowej publiczności” są niezależne, spełnienie jednego z tych kryteriów eliminuje potrzebę analizy sytuacji z punktu widzenia drugiego z nich. Prawdą jest, że w wyroku AKM(14) Trybunał wykluczył zastosowanie kryterium „szczególnej technologii”, by stwierdzić brak publicznego udostępniania ze względu na to, że kryterium „nowej publiczności” nie zostało spełnione. Chodziło jednak, jak słusznie zauważa Komisja, o wyjątkową sytuację, w której zgodnie z obowiązującym prawem krajowym zezwolenie udzielone krajowej organizacji radiowej i telewizyjnej przez podmioty praw autorskich było równoznaczne z zezwoleniem na retransmisję programów tej organizacji drogą kablową(15). Z wyroku AKM(16) wynika zatem jedynie reguła, dość oczywista, zgodnie z którą w przypadku gdy jest jasne, że podmioty praw autorskich udzieliły zezwolenia zarówno na udostępnianie pierwotne, jak i wtórne, technologia użyta przy tym drugim udostępnianiu jest nieistotna. 27.      Na pytanie drugie należy zatem odpowiedzieć, że transmisja sygnału radiowego i telewizyjnego z anteny do odbiorników wewnątrz domu seniora nie stanowi udostępniania dokonywanego w oparciu o szczególną technologię, odmienną od użytej przy pierwotnie nadawanym programie.  W przedmiocie pojęcia „nowej publiczności”: trzecie pytanie prejudycjalne 28.      Poprzez trzecie pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż podmiot prowadzący dom seniora dokonuje poprzez sieć kablową transmisji do pokoi tego domu seniora programów odbieranych za pośrednictwem swojej anteny satelitarnej, stanowi publiczne udostępnianie podlegające zezwoleniu podmiotów praw autorskich na podstawie tego przepisu ze względu na to, że transmisja ta jest przeznaczona dla „nowej publiczności”, czyli publiczności, która nie została wzięta pod uwagę przez podmioty praw autorskich przy udzielaniu przez nie zezwolenia na pierwotne nadawanie programu. 29.      Pojęcie „nowej publiczności” w kontekście prawa do publicznego udostępniania ma swoje źródło w wyroku SGAE. Sprawa, w której zapadł ten wyrok, dotyczyła rozprowadzania sygnału telewizyjnego w pokojach hotelowych, czyli wtórnego wykorzystania programów telewizyjnych. Znaczenie kryterium „nowej publiczności” dla zakwalifikowania takiego wykorzystania jako publicznego udostępniania zostało wyjaśnione w tym wyroku w następujący sposób(17): „40.      Należy […] zauważyć, że […] udostępnianie utworów w takich okolicznościach, jakie występują w sprawie poddanej pod rozstrzygnięcie w postępowaniu głównym, należy traktować jako udostępnianie dokonywane przez inną organizację niż ta, która je nadała pierwotnie. Dlatego też takie rozpowszechnianie utworu skierowane jest do innej publiczności niż ta, której utwór był pierwotnie udostępniony, czyli do nowego kręgu odbiorców. 41.      […] Twórca, wyrażając zgodę na nadawanie swych utworów drogą radiowo‑telewizyjną, bierze [bowiem] pod uwagę tylko bezpośrednich użytkowników, czyli posiadaczy odbiorników, którzy – pojedynczo, w gronie prywatnym lub rodzinnym – odbierają nadawany sygnał. […] [J]eśli sygnał odbierany jest na rzecz szerszego audytorium, w ewentualnych celach zarobkowych, nowi odbiorcy mają możliwość skorzystania z utworu przekazywanego przy pomocy dźwięku lub obrazu, a udostępnienie utworu […] nie jest już tylko odbiorem audycji, lecz niezależną czynnością, za pomocą której nadawany utwór udostępniany jest nowej publiczności. […] [O]dbiór taki dopuszczalny jest wyłącznie za zgodą twórcy. 42.      Klienci hotelu stanowią taką nową publiczność. Udostępnianie tym klientom utworu nadawanego drogą radiowo-telewizyjną przy pomocy odbiorników telewizyjnych nie jest wyłącznie zabiegiem technicznym mającym na celu zapewnienie odbioru pierwotnie nadawanego programu, czy też poprawę jakości tego odbioru, w strefie objętej zasięgiem tej emisji. Przeciwnie, podmiot świadczący usługi hotelarskie podejmuje działania w celu udostępnienia chronionego utworu swoim klientom, mając pełną świadomość ich konsekwencji. W braku takich działań klienci ci, którzy znaleźliby się we wskazanej wyżej strefie, nie mogliby co do zasady korzystać z nadawanego utworu”(18). 30.      Zgodnie z obecnie utrwalonym sformułowaniem przez „nową publiczność” rozumie się publiczność, która nie została wzięta pod uwagę przez podmiot praw autorskich, gdy udzielił on zezwolenia na pierwotne publiczne udostępnianie swojego utworu(19). Tymczasem, jak wskazał Trybunał w wyroku SGAE(20), wyrażając zgodę na nadawanie swych utworów drogą radiowo-telewizyjną, twórcy biorą pod uwagę tylko bezpośrednich użytkowników, czyli posiadaczy odbiorników, którzy – pojedynczo bądź w gronie prywatnym lub rodzinnym – odbierają nadawane programy. 31.      Klienci ośrodków takich jak hotele, lokale gastronomiczne lub ośrodki rehabilitacyjne nie znajdują się w takiej sytuacji, ponieważ odbierają programy nie jako posiadacze odbiorników, lecz jako ich użytkownicy oraz nie w sferze prywatnej lub rodzinnej, lecz w miejscach publicznych. Zatem jedynie dzięki działaniu podmiotu prowadzącego dany ośrodek jego klienci mogą korzystać z tych programów w takich okolicznościach. Klienci tworzą zatem publiczność dodatkową w stosunku do publiczności, która została wzięta pod uwagę przez podmioty praw autorskich przy udzielaniu zgody na pierwotne publiczne udostępnianie ich utworów. 32.      Sytuacja pensjonariuszy domu seniora jest w tym względzie szczególna. 33.      Prawdą jest, że podmiot prowadzący ów dom seniora podejmuje działania, mając pełną świadomość konsekwencji swojego zachowania, w celu udzielenia dostępu do chronionych utworów swoim klientom, którzy bez tego działania nie mogliby z nich korzystać, przynajmniej nie na warunkach zapewnianych przez ten podmiot. 34.      Gdyby jednak posunąć tę logikę do skrajności krąg odbiorców wzięty pod uwagę przez podmioty praw, przy udzieleniu pierwotnego zezwolenia, byłby ograniczony wyłącznie do właścicieli domów jednorodzinnych wyposażonych we własne anteny. We wszystkich innych sytuacjach odbiór sygnału telewizyjnego jest w pewnym stopniu uzależniony od udziału osób trzecich, niezależnie od tego, czy są to właściciele wynajmowanych mieszkań, zarządcy wspólnot mieszkaniowych wyposażonych w anteny zbiorcze czy też operatorzy lokalnych sieci kablowych(21). 35.      Tymczasem uznanie we wszystkich tych sytuacjach istnienia wtórnego publicznego udostępniania byłoby sprzeczne zarówno z literą, jak i z duchem art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do nadmiernej rekompensaty podmiotów praw autorskich, którzy byliby wynagradzani dwukrotnie – najpierw przez organizacje radiowe i telewizyjne, a następnie przez podmioty odpowiedzialne za to wtórne udostępnianie – za udostępnianie skierowane w rzeczywistości do tej samej publiczności i dokonywane w tych samych warunkach technicznych. 36.      Wynika z tego moim zdaniem, że nie należy skupiać analizy wyłącznie na roli użytkownika, który umożliwia dostęp do pierwotnie nadawanych programów, należy natomiast wziąć pod uwagę charakter, w jakim docelowi odbiorcy uzyskują ten dostęp, w celu ustalenia, czy rzeczywiście chodzi o nową publiczność. 37.      Z tego punktu widzenia pensjonariuszy domu seniora należy moim zdaniem uznać za bezpośrednich użytkowników pierwotnie nadawanych programów w rozumieniu pkt 41 wyroku SGAE. Zgodnie bowiem z tym, co zostało stwierdzone, z postanowienia odsyłającego wynika, że w postępowaniu głównym mieszkańcy ci co do zasady osiedlają się w tym domu seniora, by spędzić tam resztę życia. Jako osoby stale zamieszkujące należy zatem uznać ich za posiadaczy umieszczonych tam urządzeń odbiorczych(22), którzy odbierają programy w swej sferze prywatnej. 38.      Specyfika domu seniora polega na tym, że ze względu na wiek pensjonariusze nie są w pełni samodzielni, lecz w wielu aspektach codziennego życia są zdani na usługi świadczone przez podmiot prowadzący ten ośrodek. Jest to zresztą główny powód, dla którego decydują się oni na zamieszkanie w nim. Usługi te obejmują nie tylko opiekę w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale również wiele usług życia codziennego. Jedną z nich jest zapewnienie dostępu do sygnału radiowego i telewizyjnego za pomocą sprzętu należącego do ośrodka. Biorąc pod uwagę status pensjonariuszy jako bezpośrednich użytkowników pierwotnego programu, udostępnianie to należy uznać nie za wtórne publiczne udostępnianie, lecz za zwykły zabieg techniczny zapewniający odbiór pierwotnie nadawanego programu w strefie objętej zasięgiem nadawania w rozumieniu pkt 42 wyroku SGAE. 39.      Rozumowanie to jest zgodne z zastrzeżeniem wyrażonym przez Trybunał w pkt 45 wyroku GEMA, zgodnie z którym w przypadku dostarczenia sprzętu umożliwiającego odbiór programów telewizyjnych i radiowych w mieszkaniach wynajmowanych najemcom stale w nich zamieszkującym, tych ostatnich nie można uznać za „nową publiczność”, a zatem takie dostarczenie nie jest objęte wyłącznym prawem do publicznego udostępniania. W tym względzie nie podzielam argumentu GEM‑y, zgodnie z którym sytuacja ta nie jest porównywalna z sytuacją rozpatrywaną w niniejszej sprawie ze względu na to, że zdaniem GEM‑y właściciel wynajętego mieszkania ogranicza się do udostępnienia tego mieszkania najemcy, podczas gdy podmiot prowadzący dom seniora sam świadczy im wszystkie niezbędne usługi. W obu przypadkach, gdy odbiorcy usługi polegającej na udzieleniu dostępu do programów radiowych i telewizyjnych są uważani za posiadaczy urządzeń odbiorczych, którzy odbierają te programy w obrębie ich sfery prywatnej, usługa ta nie stanowi publicznego udostępniania. Okoliczności takie jak inne usługi ewentualnie świadczone przez tego samego usługodawcę, nie mają w tym zakresie znaczenia. 40.      Należy zatem uznać, że pensjonariusze domu seniora nie stanowią nowej publiczności, która nie została wzięta pod uwagę przez podmioty praw autorskich, gdy udzieliły one zezwolenia na pierwotne publiczne udostępnianie ich utworów w formie nadawania. W konsekwencji retransmisja tych utworów przez podmiot prowadzący ów dom seniora na rzecz pensjonariuszy nie wchodzi w zakres pojęcia „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, a zatem nie podlega wyłącznemu prawu wspomnianych podmiotów praw. 41.      Wniosku tego nie podważa argument podniesiony przez GEM‑ę, zgodnie z którym jej stawki przewidują uiszczanie opłat w szczególności przez podmioty prowadzące domy seniora, w związku z czym udostępnianie dokonywane przez te podmioty na rzecz pensjonariuszy tych ośrodków nie może zostać uznane za objęte zezwoleniem udzielonym organizacjom radiowym i telewizyjnym. Wykładnia art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, która jest przedmiotem niniejszej sprawy, dotyczy bowiem przedmiotowego zakresu prawa do publicznego udostępniania i nie może zależeć od praktyki zbiorowego zarządzania tym prawem. Natomiast praktykę tę należy dostosować do tej wykładni. 42.      Zarobkowy charakter działalności podmiotu prowadzącego dom seniora również nie ma wpływu na kwalifikację jego zachowania z punktu widzenia prawa autorskiego. Oczywiste jest, że koszty zakwaterowania uiszczane przez pensjonariuszy na rzecz tego podmiotu obejmują w szczególności udostępnianie sygnału radiowego i telewizyjnego. Opłaty te należy jednak w takiej sytuacji uznać za wynagrodzenie za usługę polegającą na umożliwieniu tym użytkownikom odbierania pierwotnie nadawanych programów, a ich zapłata nie przekształca tej usługi w niezależne wykorzystanie gospodarcze tych programów. 43.      Ponadto wniosek, zgodnie z którym pensjonariusze domu seniora nie stanowią nowej publiczności, dla której przeznaczone byłoby udostępnianie dokonywane przez podmiot prowadzący ten ośrodek, powinien moim zdaniem mieć zastosowanie nie tylko do odbiorników telewizyjnych zainstalowanych w indywidualnych pokojach pensjonariuszy, wyraźnie wskazanych w pytaniach prejudycjalnych, lecz również do odbiorników zainstalowanych w pomieszczeniach wspólnych, takich jak sale jadalne lub świetlice. Chociaż ze względu na szczególny charakter domu seniora(23) niektóre czynności pensjonariuszy, takie jak przyjmowanie posiłków lub niektóre formy rekreacji, są wykonywane wspólnie, czynności te zawsze należą do ich sfery prywatnej. Uznanie, że sfera prywatna ogranicza się do indywidualnych pokoi, wydaje mi się bowiem nie tylko niedopuszczalne z punktu widzenia aksjologicznego, lecz po prostu błędne pod względem faktycznym: biorąc pod uwagę szczególną sytuację domu seniora, przestrzenie wspólne stanowią w rzeczywistości przedłużenie sfery prywatnej pensjonariuszy.  Odpowiedź na pytania 44.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, aby wtórne udostępnianie można było uznać za „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, musi ono zostać dokonane w oparciu o szczególną technologię lub, w razie jej braku, musi być przeznaczone dla nowej publiczności(24). W sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym żadne z tych dwóch kryteriów nie jest spełnione. W konsekwencji na pytania drugie i trzecie należy udzielić odpowiedzi, że podmiot prowadzący dom seniora nie dokonuje publicznego udostępnienia, gdy za pośrednictwem swojej sieci kablowej dokonuje równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni retransmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach pensjonariuszy.  Tytułem rozważań dodatkowych: pytanie pierwsze 45.      Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy pensjonariusze domu seniora stanowią publiczność, dla której przeznaczone jest udostępnianie dokonywane przez podmiot prowadzący ten ośrodek w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym. Gdyby Trybunał przychylił się do mojej propozycji odpowiedzi na pytania drugie i trzecie, pytanie pierwsze stałoby się bezprzedmiotowe, ponieważ zachowanie podmiotu, o którym mowa, należałoby analizować raczej jako zabieg techniczny umożliwiający odbiór pierwotnego programu przez część odbiorców, do których jest on skierowany. W związku z tym, na wypadek gdyby Trybunał nie zgodził się z moją propozycją, przeanalizuję pytanie pierwsze jedynie dodatkowo. 46.      Wątpliwości sądu odsyłającego dotyczą okoliczności, że w wyroku apelacyjnym w postępowaniu głównym Oberlandesgericht Zweibrücken (wyższy sąd krajowy w Zweibrücken) uznał rozpatrywane udostępnianie za przeznaczone nie dla publiczności, lecz dla grupy prywatnej(25). Wydaje mi się jednak, że ta ocena sądu apelacyjnego jest błędna. 47.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pojęcie „publiczności” odnosi się do nieokreślonej liczby potencjalnych odbiorców i zakłada ponadto dość znaczną liczbę osób. Tak więc pojęcie to zawiera w sobie pewien minimalny próg, co wyklucza z jego zakresu zbyt małą lub wręcz nieznaczącą liczbę zainteresowanych osób(26). 48.      W tym kontekście w postępowaniu głównym bezsporne jest, że pensjonariusze ośrodka prowadzonego przez stronę pozwaną stanowią dość znaczną grupę osób powyżej progu minimalnego. Nie wydaje się natomiast jasne, czy należy je uznać za osoby nieokreślone, czy też przeciwnie, za grupę prywatną, biorąc pod uwagę, po pierwsze, względną stabilność tej grupy osób, a po drugie, powiązania, jakie mogły między nimi powstać podczas pobytu w rozpatrywanym ośrodku. 49.      W tym względzie, co się tyczy nieokreślonego charakteru członków publiczności, Trybunał orzekł, że chodzi o „ogół ludności, bez ograniczenia do poszczególnych osób należących do prywatnej grupy”(27). Publiczność jest zatem definiowana w opozycji do grupy prywatnej w ten sposób, że w kontekście udostępniania utworów chronionych prawem autorskim osoby, które nie tworzą grupy prywatnej, należy uznać za publiczność. 50.      Niemniej, jakkolwiek Trybunał nie stwierdził tego w sposób wyraźny, co jednakowoż jest nieodłącznie związane z tą opozycją, aby udostępnienie nie zostało uznane za skierowane do publiczności, a tym samym nie było objęte wyłącznym prawem autorów, osoba dokonująca tego udostępnienia musi należeć do danej grupy prywatnej. Tylko wówczas, gdy ta przesłanka jest spełniona, można uznać, że udostępnienie jest skierowane do grupy prywatnej, a mianowicie do grupy osoby, która dokonała udostępnienia (zwanej również „kręgiem prywatnym” lub „kręgiem rodzinnym”)(28). 51.      Natomiast w przypadku gdy osoby, dla których udostępnianie jest przeznaczone, nie należą do prywatnego kręgu osoby, która tego udostępniania dokonuje, tworzą one z punktu widzenia tej ostatniej publiczność, mimo że osoby te między sobą mogą tworzyć do grupę prywatną. Udostępnianie jest wówczas skierowane do publiczności. 52.      Sytuacja ta odpowiada dokładnie sytuacji domu seniora, takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym. O ile pensjonariusze mogą tworzyć między sobą grupę prywatną, o tyle nie ma to znaczenia dla przedmiotu niniejszej sprawy, ponieważ ich stosunek względem podmiotu prowadzącego ten ośrodek – to znaczy względem osoby dokonującej spornego udostępniania – nie jest stosunkiem prywatnym, lecz stosunkiem handlowym między usługodawcą a jego klientami. Z punktu widzenia prawa do publicznego udostępniania pensjonariusze ci mogą zatem stanowić publiczność, do której skierowane jest udostępnianie dokonywane przez podmiot prowadzący ośrodek, o którym mowa. 53.      Prawdą jest, że w wyroku SCF(29) Trybunał nie zakwalifikował pacjentów gabinetu dentystycznego jako „publiczności”. W sprawie tej chodziło jednak o wykładnię nie art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, lecz art. 8 ust. 2 dyrektywy 92/100/EWG(30), który nie ustanawia wyłącznego prawa do zezwalania lub zabraniania, przewiduje natomiast prawo o charakterze kompensacyjnym w związku z publicznym udostępnianiem fonogramów, czyli prawo czysto gospodarcze. Trybunał, stwierdziwszy, że te dwa prawa służą częściowo różnym celom(31), mógł uznać za decydujące szczególne kryteria, w szczególności kryteria podatności adresatów udostępniania na odbiór i quasi-prywatnego charakteru grupy składającej się z pacjentów gabinetu dentystycznego(32). Wyrok ten nie ma jednak znaczenia dla wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29(33). 54.      Wynika z tego, że jeżeli udostępnianie w formie retransmisji sygnału radiowego i telewizyjnego dokonywane przez podmiot prowadzący dom seniora, tego rodzaju jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, należałoby uznać za publiczne udostępnianie w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, wówczas pensjonariusze tego domu seniora mogą stanowić publiczność, do której to udostępnianie jest skierowane.  Wnioski 55.      W świetle całości powyższych rozważań proponuję, by na pytania prejudycjalne przedstawione przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) udzielić następującej odpowiedzi: Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy interpretować w ten sposób, że: podmiot prowadzący dom seniora nie dokonuje publicznego udostępnienia, gdy za pośrednictwem swojej sieci kablowej dokonuje równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni retransmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach pensjonariuszy. 1      Język oryginału: francuski. 2      Zobacz podobnie, ostatnio, wyrok z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA (C‑135/23, zwany dalej „wyrokiem GEMA”, EU:C:2024:526, w szczególności pkt 30, 33, 38, 44). 3      Zobacz odpowiednio wyroki: z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE (C‑306/05, zwany dalej „wyrokiem SGAE”, EU:C:2006:764, pkt 46); z dnia 4 października 2011 r., Football Association Premier League i in. (C‑403/08 i C‑429/08, EU:C:2011:631, pkt 196); z dnia 27 lutego 2014 r., OSA (C‑351/12, EU:C:2014:110, pkt 26); z dnia 31 maja 2016 r., Reha Training (C‑117/15, EU:C:2016:379, pkt 55, 56); a także wyrok GEMA (pkt 44–46). 4      Dz.U. 2001, L 167, s. 10. 5      BGBl. 1965 I, s. 1273. 6      W odniesieniu do znaczenia tych pojęć zob. ostatnio wyrok GEMA (pkt 38 i 43). 7      Zobacz ostatnio wyrok z dnia 19 czerwca 2025 r., Laimz (C‑509/23, EU:C:2025:466, pkt 54, 55). 8      Wyrok z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in. (C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 38 i 39). Wyróżnienie moje. 9      Wyrok z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in. (C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 38). 10      Zaistnienie szczególnych technologii zostało stwierdzone w szczególności w wyrokach: z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in. (C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 26); z dnia 16 marca 2017 r., AKM (C‑138/16, EU:C:2017:218, pkt 26); a także z dnia 29 listopada 2017 r., VCAST (C‑265/16, EU:C:2017:913). 11      Dyrektywa Rady z dnia 27 września 1993 r. w sprawie koordynacji niektórych zasad dotyczących prawa autorskiego oraz praw pokrewnych stosowanych w odniesieniu do przekazu satelitarnego oraz retransmisji drogą kablową (Dz.U. 1993, L 248, s. 15). 12      Wyrok z dnia 11 kwietnia 2024 r., Citadines (C‑723/22, EU:C:2024:289, pkt 26, 27 i przytoczone tam orzecznictwo). 13      Wyrok z dnia 16 marca 2017 r. (C‑138/16, EU:C:2017:218). 14      Wyrok z dnia 16 marca 2017 r. (C‑138/16, EU:C:2017:218). 15      Zobacz wyrok z dnia 16 marca 2017 r., AKM (C‑138/16, EU:C:2017:218, pkt 9, 28–30). 16      Wyrok z dnia 16 marca 2017 r. (C‑138/16, EU:C:2017:218). 17      Punkty 40–42. Wyróżnienie moje. 18      Wyrok SGAE 19      Zobacz podobnie wyrok GEMA (pkt 43). 20      Zobacz pkt 41 tego wyroku, cytowany w pkt 29 niniejszej opinii. 21      Jak miało to miejsce w przypadku sieci rozpatrywanej w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 16 marca 2017 r., AKM (C‑138/16, EU:C:2017:218). 22      Moim zdaniem, niezależnie od tego, czy urządzenia te należą do nich, czy też są udostępniane przez osobę prowadzącą dom seniora. 23      Zobacz pkt 38 niniejszej opinii. 24      Zobacz ostatnio wyrok GEMA (pkt 43). W przypadku pierwotnego udostępniania kryteria te nie są istotne, ponieważ, po pierwsze, publiczność takiego udostępniania jest pierwszym docelowym kręgiem odbiorców, a zatem z definicji „nową” publicznością, a po drugie, stosowana technologia jest nieistotna. 25      Zobacz pkt 9 niniejszej opinii. 26      Zobacz ostatnio wyrok GEMA (pkt 38, 39). 27      Wyrok z dnia 15 marca 2012 r., SCF (C‑135/10, EU:C:2012:140, pkt 85). 28      Dokument Światowej Organizacji Własności Intelektualnej wyraża to w następujący sposób: „[…] przymiotnik »publiczny« jest w sposób oczywisty antonimem przymiotnika »prywatny«, w związku z czym to, czego nie można uznać za »prywatne«, uważa się za »publiczne«. Podobnie można uznać, że termin »publiczność«, użyty jako rzeczownik pozostaje w opozycji do »sfery prywatnej«, innymi słowy, oznacza osoby, które nie wchodzą w skład otoczenia użytkownika. […] Wedle opinii, która wydaje się przeważać w ramach tego zagadnienia, przez korzystanie »publiczne« i przez działania skierowane do odbioru »publicznego« należy rozumieć wszelkie sposoby korzystania i wszelkie czynności, które wykraczają poza ramy rodzinne i bezpośrednie otoczenie danej osoby” (M. Ficsor, Guide des traités sur le droit d’auteur et les droits associés administrés par l’OMPI, WIPO, Genève , 2003, s. 70–71). 29      Wyrok z dnia 15 marca 2012 r. (C‑135/10, EU:C:2012:140). 30      Dyrektywa Rady z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz.U. 1992, L 346, s. 61). 31      Wyrok z dnia 15 marca 2012 r., SCF (C‑138/10, EU:C:2012:140, pkt 74). 32      Wyrok z dnia 15 marca 2012 r., SCF (C‑138/10, EU:C:2012:140, pkt 91, 95 96, 98). 33      Zobacz podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., OSA (C‑351/12, EU:C:2014:110, pkt 35).