C-14/09

Sprawa C‑14/09 Hava Genc przeciwko Landowi Berlin (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Verwaltungsgericht Berlin) Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja – Decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia – Artykuł 6 ust. 1 – Pojęcie „pracownik” – Wykonywanie pracy najemnej w niewielkim wymiarze czasu pracy – Przesłanka utraty praw nabytych Streszczenie wyroku 1.        Umowy międzynarodowe – Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja – Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Prawo obywateli tureckich do uzyskania przedłużenia pozwolenia na pobyt (decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja, art. 6 ust. 1) 2.        Umowy międzynarodowe – Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja – Swobodny przepływ osób – Pracownicy – Dostęp obywateli tureckich do dowolnej pracy najemnej w jednym z państw członkowskich i odpowiadające mu prawo pobytu (decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja, art. 6 ust. 1) 1.        Obywatel turecki, który pracuje przez jedynie bardzo ograniczoną liczbę godzin na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy w zamian za wynagrodzenie pokrywające jedynie częściowo środki konieczne do utrzymania jest pracownikiem w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja pod warunkiem, że działalność zarobkowa, którą wykonuje, ma charakter rzeczywisty i efektywny. Sąd krajowy powinien dokonać ustaleń niezbędnych do oceny, czy ma to miejsce w zawisłym przed nim sporze. W istocie za „pracownika” należy uważać każdą osobę, która wykonuje czynności rzeczywiste i efektywne, przy czym bez znaczenia są czynności wykonywane na tak niewielką skalę, że można je jedynie uznać za marginalne i pomocnicze. Cechą charakterystyczną stosunku pracy jest to, że przez pewien okres dana osoba wykonuje świadczenia na rzecz innej osoby pod jej kierownictwem, w zamian za co otrzymuje wynagrodzenie. W tym względzie o ile prawdą jest, że okoliczność, iż osoba pracuje przez jedynie bardzo ograniczoną liczbę godzin w ramach stosunku pracy, może wskazywać na to, że wykonywana działalność ma jedynie charakter marginalny i pomocniczy, to niemniej jednak, niezależnie od ograniczonego poziomu wynagrodzenia osiąganego z działalności zawodowej i liczby godzin na nią poświęcanej, nie można wykluczyć, że ta działalność w następstwie całościowej oceny rozpatrywanego stosunku pracy może być uznana przez władze krajowe za rzeczywistą i efektywną, co w rezultacie umożliwia przyznanie jej wykonawcy statusu „pracownika”. Całościowa ocena stosunku pracy danej osoby wiąże się z uwzględnieniem czynników dotyczących nie tylko wymiaru czasu pracy i wysokości wynagrodzenia, lecz także prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego, zachowania wynagrodzenia w razie choroby, zastosowania do umowy o pracę obowiązującego układu zbiorowego, jak również okoliczności przedłużenia jego stosunku prawnego z tym samym przedsiębiorstwem. Te ostatnie czynniki mogą wskazywać na to, że rozpatrywana działalność zawodowa ma charakter rzeczywisty i efektywny. (por. pkt 19, 26–28, 33; pkt 1 sentencji) 2.        Pracownik turecki w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia EWG–Turcja może powoływać się na prawo do swobodnego przepływu przyznane na podstawie Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, nawet gdy przestał istnieć cel jego wjazdu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego. Jeśli taki pracownik spełnia przesłanki, o których mowa w art. 6 ust. 1, to jego prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim nie może podlegać dodatkowym warunkom dotyczącym istnienia interesów mogących uzasadniać pobyt lub charakteru zatrudnienia. (por. pkt 44; pkt 2 sentencji) WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 4 lutego 2010 r.(*) Układ stowarzyszeniowy EWG–Turcja – Decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia – Artykuł 6 ust. 1 – Pojęcie „pracownik” – Wykonywanie pracy najemnej w niewielkim wymiarze czasu pracy – Przesłanka utraty praw nabytych W sprawie C‑14/09 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgericht Berlin (Niemcy) postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 stycznia 2009 r., w postępowaniu: Hava Genc przeciwko Landowi Berlin, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: J.N. Cunha Rodrigues (sprawozdawca), prezes izby, P. Lindh, A. Rosas, A. Ó Caoimh i A. Arabadjiev, sędziowie, rzecznik generalny: P. Mengozzi, sekretarz: R. Grass, uwzględniając procedurę pisemną, rozważywszy uwagi przedstawione: –        w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę oraz N. Grafa Vitzthuma, działających w charakterze pełnomocników, –        w imieniu rządu duńskiego przez J. Liisberga oraz R. Holdgaarda, działających w charakterze pełnomocników, –        w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez V. Kreuschitza oraz G. Rozeta, działających w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia EWG–Turcja (zwanej dalej „decyzją nr 1/80”). Rada Stowarzyszenia została utworzona na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w dniu 12 września 1963 r. w Ankarze przez Republikę Turcji z jednej strony oraz przez państwa członkowskie EWG i Wspólnotę z drugiej strony, który został zawarty, zatwierdzony i ratyfikowany w imieniu tej ostatniej decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. (Dz.U. 1964, 217, s. 3685, zwanego dalej „układem stowarzyszeniowym EWG–Turcja”). 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu toczącego się między obywatelką turecką H. Genc a Landem Berlin w przedmiocie odmowy przedłużenia pozwolenia na pobyt w Niemczech.  Ramy prawne 3        Artykuł 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 ma następujące brzmienie: „Pracownik turecki należący do legalnego rynku pracy państwa członkowskiego ma w tym państwie, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 dotyczącego dostępu członków jego rodziny do zatrudnienia, prawo: –        po roku legalnego zatrudnienia, do odnowienia pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy, o ile jego stanowisko zostaje zachowane; –        po trzech latach legalnego zatrudnienia i z zastrzeżeniem pierwszeństwa pracowników z państw członkowskich Wspólnoty, przyjęcia, w tym samym zawodzie u dowolnego pracodawcy, oferty pracy złożonej na normalnych warunkach i zarejestrowanej przez służby zatrudnienia tego państwa członkowskiego; –        po czterech latach legalnego zatrudnienia, do swobodnego dostępu do dowolnej pracy najemnej”. 4        Artykuł 7 decyzji nr 1/80 stanowi: „Członkowie rodziny pracownika tureckiego należącego do legalnego rynku pracy państwa członkowskiego, którzy uzyskali zgodę na dołączenie do niego: –        mają prawo przyjęcia – z zastrzeżeniem pierwszeństwa pracowników z państw członkowskich Wspólnoty – dowolnej oferty pracy, jeżeli zamieszkują tam legalnie od co najmniej trzech lat; –        korzystają z dostępu do dowolnej pracy najemnej, jeżeli zamieszkują tam legalnie od co najmniej pięciu lat. Dzieci pracowników tureckich, które ukończyły naukę zawodu w przyjmującym państwie, niezależnie od okresu zamieszkiwania w tym państwie członkowskim, jednakże pod warunkiem legalnego zatrudnienia jednego z rodziców w tym państwie przez okres co najmniej trzech lat, mają prawo przyjąć w tym państwie członkowskim dowolną ofertę pracy”. 5        Artykuł 14 ust.1 decyzji nr 1/80 brzmi: „Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku, bezpieczeństwa i zdrowia publicznego”.  Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne 6        H. Genc, urodzona w 1966 r., wjechała w dniu 7 lipca 2000 r. do Niemiec na podstawie wizy wydanej tytułem dołączenia do męża, obywatela tureckiego, który mieszkał w tym państwie członkowskim. 7        W kolejnych latach otrzymała pozwolenie na pobyt i zezwolenie na pracę na czas nieokreślony. Początkowo jej mąż wykonywał pracę najemną, a w dniu 5 maja 2003 r. podjął działalność gospodarczą na własny rachunek. 8        Małżonkowie, którzy do dnia 12 stycznia 2004 r. byli w służbach zajmujących się ewidencjonowaniem ludności zameldowani razem, w bliżej nieokreślonym czasie zaczęli mieszkać osobno. H. Genc uzyskała po raz ostatni w dniu 1 sierpnia 2005 r. pozwolenie na pobyt na okres dwóch lat tytułem łączenia rodzin na podstawie § 30 Aufenthaltsgesetz (ustawy o prawie pobytu) z dnia 30 lipca 2004 r. (BGBl. 2004 I, s. 1950). 9        H. Genc od dnia 18 czerwca 2004 r. wykonuje pracę jako członek personelu sprzątającego w spółce L. Glas‑ und Gebäudereinigungsservice GmbH. Zgodnie z umową o pracę – zawartą w formie pisemnej dopiero w dniu 9 listopada 2007 r. – tygodniowy czas pracy wynosił 5,5 godziny przy stawce godzinowej 7,87 EUR. Umowa ta przewiduje prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 28 dni oraz do wynagrodzenia w przypadku zwolnienia chorobowego. Ponadto uzgodniono, że do tej umowy zastosowanie znajduje obowiązujący układ zbiorowy pracy. Z tego stosunku pracy H. Genc otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości przeciętnie 175 EUR. 10      W dniu 7 sierpnia 2007 r. H. Genc złożyła wniosek o ponowne przedłużenie pozwolenia na pobyt. W tamtym czasie oprócz dochodu z działalności zarobkowej korzystała ze świadczeń socjalnych na podstawie Sozialgesetzbuch II (drugiej księgi niemieckiego kodeksu zabezpieczenia społecznego). Świadczenia zostały wstrzymane w maju 2008 r. na skutek wniosku H. Genc. 11      Decyzją z dnia 4 lutego 2008 r. Landesamt für Bürger‑ und Ordnungsangelegenheiten Berlin odmówił H. Genc przedłużenia pozwolenia na pobyt i zagroził jej deportacją. Według władz administracyjnych H. Genc nie może powoływać się na decyzję nr 1/80, ponieważ nie spełnia warunków, o których mowa w art. 6 tej decyzji. Biorąc bowiem pod uwagę szczególnie ograniczoną liczbę godzin pracy na rzecz L. Glass‑ und Gebäudereinigungsservice GmbH, działalności zawodowej H. Genc nie można uznać za legalne zatrudnienie. Nie nabyła ona również praw na podstawie art. 7 akapit pierwszy tiret pierwsze decyzji nr 1/80, ponieważ jej mąż jako osoba prowadząca działalność na własny rachunek również nie był obecny jako pracownik najemny na rynku pracy od maja 2003 r. Wreszcie żaden interes zasługujący na ochronę nie uzasadnia tego, by skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym pozostawała na terytorium Republiki Federalnej Niemiec. 12      H. Genc wniosła w dniu 22 lutego 2008 r. do Verwaltungsgericht Berlin skargę na tę decyzję. Ponadto złożyła wniosek o tymczasową ochronę prawną, która została jej przyznana. 13      Następnie H. Genc przedłożyła umowę o pracę na czas nieokreślony z dnia 30 kwietnia 2008 r. ze skutkiem od dnia 2 maja 2008 r. na stanowisku pomocy biurowej w wymiarze 25 godzin tygodniowo za wynagrodzeniem miesięcznym netto w wysokości 422 EUR. 14      Po tym jak Verwaltungsgericht Berlin stwierdził, że w takiej sytuacji rozstrzygnięcie toczącego się przed nim sporu wymaga wykładni prawa Unii, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy obywatel turecki, legalnie zatrudniony na rynku pracy państwa członkowskiego i wykonujący stale na rzecz innej osoby, pod jej kierownictwem, określone czynności, które mają swoistą wartość ekonomiczną i za które otrzymuje w zamian wynagrodzenie, posiada status pracownika zgodnie z art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 […], również w sytuacji, gdy wymiar jego czasu pracy wynosi jedynie ok. 14% pełnego wymiaru czasu pracy wynikającego z układu zbiorowego (w tym przypadku 5,5 godziny tygodniowo z 39 godzin tygodniowego czasu pracy), a dochód osiągnięty wyłącznie z tytułu tej działalności zarobkowej pokrywa jedynie ok. 25% sumy, która – zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskiego – jest konieczna w celu zapewnienia środków utrzymania (w tym przypadku ok. 175 EUR z ok. 715 EUR)? W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: 2)      Czy obywatel turecki może powołać się na wynikającą z układu stowarzyszeniowego EWG–Turcja swobodę przepływu pracowników w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 także wtedy, gdy ustanie cel pobytu towarzyszący jego przyjazdowi (w tym przypadku dołączenie do małżonka), a nie istnieją żadne inne, zasługujące na ochronę interesy, które przemawiają za pozostaniem w państwie umawiającym się, a możliwość kontynuowania pracy w państwie umawiającym się w niewielkim wymiarze czasu pracy nie może być uznana za motyw do pozostania, gdyż brak jest w szczególności poważnych starań w celu osiągnięcia integracji gospodarczej bez korzystania ze świadczeń socjalnych w celu zapewnienia środków utrzymania?”.  W przedmiocie pytań prejudycjalnych  W przedmiocie pytania pierwszego 15      Poprzez to pytanie sąd krajowy dąży co do zasady do ustalenia, czy obywatel turecki, który jest legalnie zatrudniony na rynku pracy państwa członkowskiego i który wykonuje w sposób ciągły na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem pracę za wynagrodzeniem, jest pracownikiem w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, bez względu na okoliczność, że czas pracy poświęcony na tę działalność stanowi około 14% pełnego wymiaru czasu pracy przewidzianego w układzie zbiorowym i że wynagrodzenie pobierane z tego tytułu wynosi ok. 25% dochodu minimalnego koniecznego na podstawie prawa krajowego rozpatrywanego państwa członkowskiego dla zapewnienia środków utrzymania. 16      Zgodnie z art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 obywatele tureccy chcący powołać się w przyjmującym państwie członkowskim na prawa przewidziane w tym przepisie powinni spełniać trzy warunki, to znaczy: posiadać status pracownika, być zarejestrowani jako legalna siła robocza oraz mieć legalne zatrudnienie. 17      W utrwalonym orzecznictwie Trybunał wywiódł z brzmienia art. 12 układu stowarzyszeniowego EWG–Turcja oraz art. 36 protokołu dodatkowego, podpisanego w dniu 23 listopada 1970 r. w Brukseli, załączonego do tego układu oraz zawartego, zatwierdzonego i potwierdzonego w imieniu Wspólnot rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2760/72 z dnia 19 grudnia 1972 r. (Dz.U. L 293, s. 1), jak również z celu decyzji nr 1/80, że zasady obowiązujące w ramach art. 48 i 49 traktatu WE (po zmianie art. 39 WE i 40 WE) oraz art. 50 traktatu WE (po zmianie art. 41 WE) powinny być stosowane – w miarę możliwości – w stosunku do obywateli tureckich korzystających z uprawnień przyznanych w tej decyzji (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 6 czerwca 1995 r. w sprawie C‑434/93 Bozkurt, Rec. s. I‑1475, pkt 14, 19, 20; z dnia 30 września 2004 r. w sprawie C‑275/02 Ayaz, Rec. s. I‑8765, pkt 44). 18      Aby sprawdzić, czy pierwszy warunek nałożony w art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 został spełniony, należy odpowiednio odnieść się do wykładni pojęcia pracownika w prawie Unii. 19      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie „pracownik” w rozumieniu art. 39 WE ma autonomiczny wymiar na gruncie prawa Unii i nie powinno być interpretowane zawężająco. Za „pracownika” należy uważać każdą osobę, która wykonuje czynności rzeczywiste i efektywne, przy czym bez znaczenia są czynności wykonywane na tak niewielką skalę, że można je jedynie uznać za marginalne i pomocnicze. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału cechą charakterystyczną stosunku pracy jest to, że przez pewien okres dana osoba wykonuje świadczenia na rzecz innej osoby pod jej kierownictwem, w zamian za co otrzymuje wynagrodzenie (zob. w szczególności wyroki: z dnia 3 lipca 1986 r. w sprawie 66/85 Lawrie‑Blum, Rec. s. 2121, pkt 16, 17; a także z dnia 11 września 2008 r. w sprawie C‑228/07 Petersen, Zb.Orz. s. I‑6989, pkt 45). 20      Ograniczona wysokość tego wynagrodzenia ani pochodzenie środków finansowych, z których jest ono płacone, ani nawet okoliczność, że dana osoba stara się uzupełnić to wynagrodzenie za pomocą innych środków utrzymania, takich jak pomoc finansowa wypłacana z funduszy publicznych państwa miejsca zamieszkania, nie mogą mieć żadnego wpływu na status „pracownika” w rozumieniu prawa Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 czerwca 1986 r. w sprawie 139/85 Kempf, Rec. s. 1741, pkt 14; z dnia 31 maja 1989 r. w sprawie 344/87 Bettray, Rec. s. 1621, pkt 15; z dnia 30 marca 2006 r. w sprawie C‑10/05 Mattern i Cikotic, Zb.Orz. s. I‑3145, pkt 22). 21      Ustaliwszy, że H. Genc wykonywała pracę na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy w zamian za wynagrodzenie, sąd krajowy stwierdził na tej podstawie istnienie elementów konstytutywnych każdego stosunku pracy najemnej, czyli stosunku podporządkowania i wypłaty wynagrodzenia w zamian za wykonaną pracę (zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑456/02 Trojani, Zb.Orz. s. I‑7573, pkt 22). 22      Sąd krajowy zadaje sobie niemniej pytanie, czy w związku ze szczególnie ograniczoną liczbą godzin pracy zainteresowanej i pobieranym przez nią wynagrodzeniem pokrywającym jedynie częściowo środki konieczne do utrzymania, działalność w niewielkim wymiarze czasu pracy, taka jak wykonywana przez H. Genc, mogłaby uprawniać ją do statusu pracownika w rozumieniu orzecznictwa Trybunału. 23      W tym względzie należy przypomnieć, że w wyroku z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie C‑444/93 Megner i Scheffel, Rec. s. I‑4741, Trybunałowi przedstawiono pytanie, między innymi, o przynależność do ludności czynnej zawodowo w rozumieniu dyrektywy Rady 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego (Dz.U. 1979, L 6, s. 24), dwóch obywateli Unii zatrudnionych w Niemczech w charakterze członków personelu sprzątającego, których wymiar czasu pracy wynosił 10 godzin tygodniowo, a wynagrodzenie nie przekraczało miesięcznie jednej siódmej miesięcznej podstawy odniesienia. 24      W wyroku tym Trybunał odrzucił argument rządu niemieckiego, zgodnie z którym osoby zatrudnione w niewielkim wymiarze czasu pracy nie wchodzą w skład ludności czynnej zawodowo, ponieważ niewielki dochód, jaki osiągają z takiego zatrudnienia, nie pozwala im na zaspokajanie potrzeb (ww. wyrok w sprawie Megner i Scheffel, pkt 17, 18). 25      Trybunał orzekł, że okoliczność, iż dochód pracownika nie pokrywa wszystkich jego potrzeb, nie może pozbawiać go statusu osoby czynnej zawodowo oraz że działalność zarobkowa, z której dochód jest niższy od minimum egzystencji lub której zwykły wymiar czasu pracy nie przekracza nawet dziesięciu godzin tygodniowo, nie stoi na przeszkodzie, by uznać osobę za pracownika w rozumieniu art. 39 WE (zob. podobnie wyrok z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie C‑213/05 Geven, Zb.Orz. s. I‑6347, pkt 27; ww. wyrok w sprawie Megner i Scheffel, pkt 18). 26      O ile prawdą jest, że okoliczność, iż osoba pracuje przez jedynie bardzo ograniczoną liczbę godzin w ramach stosunku pracy, może wskazywać na to, że wykonywana działalność ma jedynie charakter marginalny i pomocniczy (wyrok z dnia 26 lutego 1992 r. w sprawie C‑357/89 Raulin, Rec. s. I‑1027, pkt 14), to niemniej jednak, niezależnie od ograniczonego poziomu wynagrodzenia osiąganego z działalności zawodowej i liczby godzin na nią poświęcanej, nie można wykluczyć, że ta działalność w następstwie całościowej oceny rozpatrywanego stosunku pracy może być uznana przez władze krajowe za rzeczywistą i efektywną, co w rezultacie umożliwia przyznanie jej wykonawcy statusu „pracownika” w rozumieniu art. 39 WE. 27      Całościowa ocena stosunku pracy H. Genc wiąże się z uwzględnieniem czynników dotyczących nie tylko wymiaru czasu pracy i wysokości wynagrodzenia, lecz także prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 28 dni, zachowania wynagrodzenia w razie choroby, zastosowania do umowy o pracę obowiązującego układu zbiorowego, jak również okoliczności, że stosunek prawny z tym samym przedsiębiorstwem trwał przez prawie cztery lata. 28      Te ostatnie czynniki mogą wskazywać na to, że rozpatrywana działalność zawodowa ma charakter rzeczywisty i efektywny. 29      Sąd krajowy podnosi jednak, że orzecznictwo Trybunału w zakresie wykładni pojęcia pracownika nie ustala określonego progu w kontekście czasu pracy i poziomu wynagrodzenia, poniżej którego działalność powinna być uznana za marginalną i pomocniczą, co powoduje brak precyzji pojęcia działalności marginalnej i pomocniczej. 30      W tym względzie należy przypomnieć, że przewidziana w art. 234 WE procedura odesłania prejudycjalnego ustanawia ścisłą współpracę między sądami krajowymi a Trybunałem, opartą na podziale zadań między nimi i stanowi instrument, za pomocą którego Trybunał przedstawia sądom krajowym niezbędną dla rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów wykładnię prawa Unii (wyroki: z dnia 7 listopada 2002 r. w sprawach połączonych od C‑260/00 do C‑263/00 Lohmann i Medi Bayreuth, Rec. s. I‑10045, pkt 27; z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawie C‑259/05 Omni Metal Service, Zb.Orz. s. I‑4945, pkt 16). 31      Jedną z podstawowych cech systemu współpracy sądowej ustanowionego przez art. 234 WE jest to, że Trybunał odpowiada w sposób raczej abstrakcyjny i ogólny na zadane mu pytanie dotyczące wykładni prawa Unii, zaś zadaniem sądu krajowego jest rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu z uwzględnieniem odpowiedzi Trybunału (wyrok z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie C‑162/06 International Mail Spain, Zb.Orz. s. I‑9911, pkt 24). 32      Analiza skutków, jakie wszystkie czynniki charakteryzujące stosunek pracy, w szczególności opisane w pkt 27 niniejszego wyroku, mogą mieć dla stwierdzenia rzeczywistego i efektywnego charakteru działalności zarobkowej wykonywanej przez H. Genc, a tym samym dla jej statusu pracownika, leży w kompetencjach sądu krajowego. Wyłącznie ten sąd ma bowiem bezpośrednią znajomość stanu faktycznego i z tego względu znajduje się w najlepszej pozycji do dokonania koniecznych weryfikacji. 33      Biorąc pod uwagę powyższe, na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi, że osoba znajdująca się w takiej sytuacji jak skarżąca w sprawie przed sądem krajowym jest pracownikiem w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, jeżeli działalność zarobkowa, którą wykonuje, ma charakter rzeczywisty i efektywny. Sąd krajowy powinien dokonać ustaleń niezbędnych do oceny, czy ma to miejsce w zawisłym przed nim sporze.  W przedmiocie pytania drugiego 34      Przez swoje pytanie drugie sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy pracownik turecki w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 może powoływać się na prawo do swobodnego przepływu, przyznane na podstawie układu stowarzyszeniowego EWG–Turcja, chociaż cel jego wjazdu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego przestał istnieć, a żaden inny zasługujący na ochronę interes nie uzasadnia pozostania na terytorium tego państwa, zaś możliwość kontynuowania tam działalności zarobkowej w niewielkim wymiarze czasu pracy nie może być uznana za wystarczający powód do uzasadnienia pozostawania tej osoby na terytorium tego państwa. 35      Na wstępie należy zauważyć, że formułując pytanie drugie poprzez odwołanie do „pracownika tureckiego w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80”, sąd krajowy oparł swoje pytanie na założeniu, że w niniejszym przypadku H. Genc spełnia warunki określone w tym przepisie, czyli że poza tym, iż przysługuje jej status pracownika, jest także zarejestrowana jako legalna siła robocza oraz posiada legalne zatrudnienie. 36      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno z pierwszeństwa prawa Unii przed prawem krajowym państw członkowskich, jak i ze skutku bezpośredniego przepisu takiego jak art. 6 decyzji nr 1/80 wynika, że państwo członkowskie nie może jednostronnie zmieniać zakresu systemu progresywnej integracji obywateli tureckich na rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego (zob. w szczególności wyroki: z dnia 26 listopada 1998 r. w sprawie C‑1/97 Birden, Rec. s. I‑7747, pkt 37; z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie C‑188/00 Kurz, Rec. s. I‑10691, pkt 66). 37      Państwa członkowskie nie mogą tym samym stosować środków dotyczących pobytu obywatela tureckiego na ich terytorium mogących stanowić przeszkodę w wykonywaniu praw wyraźnie przyznanych takiej osobie na gruncie prawa Unii. 38      Jeśli obywatel turecki spełnia warunki wymagane przepisem decyzji nr 1/80 i z tego względu jest objęty legalną integracją w państwie członkowskim, państwo to nie ma już możliwości ograniczenia stosowania tych praw, ponieważ w przeciwnym razie decyzja ta zostałaby pozbawiona skuteczności (zob. w szczególności ww. wyroki: w sprawie Birden, pkt 37; w sprawie Kurz, pkt 68). 39      Wykonywanie praw przysługujących obywatelom tureckim na mocy decyzji nr 1/80 nie podlega żadnemu warunkowi odnoszącemu się do pierwotnej podstawy przyznania prawa wjazdu i pobytu w przyjmującym państwie członkowskim (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 grudnia 1992 r. w sprawie C‑237/91 Kus, Rec. s. I‑6781, pkt 21, 22; a także wyrok z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie C‑294/06 Payir i in., Zb.Orz. s. I‑203, pkt 40). 40      W rezultacie art. 6 decyzji nr 1/80 nie uzależnia uznania prawa dostępu do rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego, a w konsekwencji prawa pobytu pracownika tureckiego w tym państwie od okoliczności, w jakich pracownik ten nabył prawo wjazdu i pobytu. 41      Sąd krajowy wskazuje ponadto, że żaden zasługujący na ochronę interes ani też możliwość kontynuowania działalności zarobkowej w niewielkim wymiarze czasu pracy nie uzasadniają przedłużenia prawa pobytu H. Genc w Niemczech. 42      Wystarczy przypomnieć w tym względzie, że ograniczenia praw przyznanych w decyzji nr 1/80 obywatelom tureckim, którzy spełniają określone w tej decyzji przesłanki, mogą być tylko dwojakiego rodzaju: albo obecność imigranta tureckiego na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego, z uwagi na jego osobiste zachowanie, stwarza rzeczywiste i poważne zagrożenie porządku, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego w rozumieniu art. 14 ust. 1 tej decyzji, albo zainteresowany opuścił terytorium tego państwa na znaczny okres i bez uzasadnionych powodów (zob. podobnie wyrok z dnia 25 września 2008 r. w sprawie C‑453/07 Er, Zb.Orz. s. I‑7299, pkt 30). 43      Wyczerpujący charakter ograniczeń przywołanych w poprzednim punkcie zostałby podważony, jeśli władze krajowe mogłyby uzależniać prawo pobytu zainteresowanego od dodatkowych warunków dotyczących istnienia interesów mogących uzasadniać prawo pobytu lub od charakteru zatrudnienia (zob. podobnie wyrok z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie C‑337/07 Altun, Zb.Orz. s. I‑10323, pkt 63). 44      Biorąc powyższe pod uwagę, na pytanie drugie należy odpowiedzieć w ten sposób, że pracownik turecki w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 może powoływać się na prawo do swobodnego przepływu przyznane na podstawie układu stowarzyszeniowego EWG–Turcja, nawet gdy przestał istnieć cel jego wjazdu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego. Jeśli taki pracownik spełnia przesłanki, o których mowa w art. 6 ust. 1, to jego prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim nie może podlegać dodatkowym warunkom dotyczącym istnienia interesów mogących uzasadniać pobyt lub charakteru zatrudnienia.  W przedmiocie kosztów 45      Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 1)      Osoba znajdująca się w takiej sytuacji jak skarżąca w sprawie przed sądem krajowym jest pracownikiem w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia EWG–Turcja, wydanej przez Radę Stowarzyszenia, powołaną na podstawie Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, jeżeli praca najemna, którą wykonuje, ma charakter rzeczywisty i efektywny. Sąd krajowy powinien dokonać ustaleń niezbędnych do oceny, czy ma to miejsce w zawisłym przed nim sporze. 2)      Pracownik turecki w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 może powoływać się na prawo do swobodnego przepływu przyznane na podstawie Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, nawet gdy przestał istnieć cel jego wjazdu na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego. Jeśli taki pracownik spełnia przesłanki, o których mowa w art. 6 ust. 1, to jego prawo pobytu w przyjmującym państwie członkowskim nie może podlegać dodatkowym warunkom dotyczącym istnienia interesów mogących uzasadniać pobyt lub charakteru zatrudnienia. Podpisy * Język postępowania: niemiecki.