C-150/21
WyrokTSUE2022-04-07CELEX: 62021CJ0150ECLI:EU:C:2022:268
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214/WSiSW należy interpretować w ten sposób, że orzeczenie o karze pieniężnej wydane przez organ administracyjny, od którego odwołanie rozpatruje prokurator podlegający ministrowi sprawiedliwości, a następnie sąd właściwy w sprawach karnych, stanowi „orzeczenie”, oraz czy możliwość skierowania sprawy do sądu jest spełniona, gdy dostęp do sądu jest uzależniony od wniesienia kaucji.Ratio decidendi
Trybunał uznał, że decyzja ramowa 2005/214/WSiSW dopuszcza, aby orzeczenie o karze pieniężnej było wydane przez organ administracyjny, pod warunkiem zapewnienia możliwości skierowania sprawy do sądu właściwego w sprawach karnych. Nie jest wymagane, aby dostęp do sądu był bezpośredni; dopuszczalny jest wcześniejszy etap administracyjny, nawet jeśli odwołanie rozpatruje prokurator podlegający władzy wykonawczej. Kluczowe jest, aby sąd, do którego można się odwołać (w tym przypadku kantonrechter), był w pełni właściwy do badania zarówno okoliczności faktycznych, jak i prawnych, stosował odpowiednie gwarancje proceduralne w sprawach karnych, a dostęp do niego nie był niemożliwy lub nadmiernie utrudniony. Wymóg kaucji dla wyższych kwot nie miał znaczenia w tej sprawie, ponieważ nałożona kara była niższa.Stan faktyczny
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy uznania i wykonania w Polsce kary pieniężnej nałożonej na D.B. w Niderlandach przez Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) za naruszenie przepisów ruchu drogowego (przekroczenie prędkości) w wysokości 92 EUR. Sąd odsyłający (Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi) miał wątpliwości, czy niderlandzka procedura odwoławcza, w której odwołanie od mandatu CJIB jest najpierw rozpatrywane przez prokuratora podlegającego ministrowi sprawiedliwości, a następnie przez kantonrechter (sąd rejonowy), spełnia wymogi decyzji ramowej 2005/214/WSiSW, zwłaszcza w kontekście pojęcia „sądu właściwego także w sprawach karnych” oraz ewentualnych barier w dostępie do sądu, takich jak wymóg kaucji dla wyższych kar.Rozstrzygnięcie
Artykuł 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi „orzeczenie” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy uregulowanie tego państwa członkowskiego przewiduje, że odwołanie od tego orzeczenia rozpatruje najpierw prokurator podlegający zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, a następnie zainteresowany może wnieść sprawę do sądu właściwego także w sprawach karnych po wydaniu przez prokuratora decyzji oddalającej to odwołanie, o ile dostęp do tego sądu nie podlega warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.Pełny tekst orzeczenia
WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 7 kwietnia 2022 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Wzajemne uznawanie – Decyzja ramowa 2005/214/WSiSW – Wykonanie kar o charakterze pieniężnym – Artykuł 1 lit. a) ppkt (ii) – Orzeczenie o wymierzeniu kary o charakterze pieniężnym wydane przez organ administracyjny – Orzeczenie, od którego przysługuje odwołanie do prokuratora podlegającego instrukcjom ministra sprawiedliwości – Późniejsze odwołanie do sądu właściwego także w sprawach karnych
W sprawie C‑150/21
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (Polska) postanowieniem z dnia 23 lutego 2021 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 5 marca 2021 r., w postępowaniu dotyczącym uznania i wykonania kary o charakterze pieniężnym nałożonej na:
D.B.,
przy udziale:
Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: J. Passer, prezes izby, N. Wahl i M.L. Arastey Sahún (sprawozdawczyni), sędziowie,
rzecznik generalny: N. Emiliou,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty – J. Szubert, prokurator regionalny w Łodzi,
–
w imieniu rządu polskiego – B. Majczyna, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu rządu niderlandzkiego – M. K. Bulterman i P. Huurnink, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – M. Wasmeier i K. Herrmann, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym (Dz.U. 2005, L 76, s. 16), zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. 2009, L 81, s. 24), (zwanej dalej „decyzją ramową 2005/214”).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania wszczętego przez Centraal Justitieel Incassobureau, Ministerie van Justitie en Veiligheid (centralne biuro poboru należności sądowych przy ministerstwie sprawiedliwości i bezpieczeństwa, Niderlandy, zwane dalej „CJIB”) w celu doprowadzenia do uznania i wykonania w Polsce kary pieniężnej nałożonej na D.B. w Niderlandach w związku z naruszeniem przez niego przepisów ruchu drogowego.
Ramy prawne
Prawo Unii
Artykuł 1 decyzji ramowej 2005/214, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Do celów niniejszej decyzji ramowej:
a)
»orzeczenie« oznacza prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym, wydane przez:
[…]
(ii)
organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do przestępstwa lub wykroczenia zgodnie z prawem państwa wydającego, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych;
(iii)
organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do czynów podlegających karze zgodnie z prawem państwa wydającego jako naruszenie przepisów, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych;
[…]
b)
»kara o charakterze pieniężnym« oznacza zobowiązanie do zapłaty:
(i)
określonej w orzeczeniu kwoty pieniężnej w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia;
[…]”.
Artykuł 3 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Prawa podstawowe”, przewiduje:
„Niniejsza decyzja ramowa nie narusza obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawnych zawartych w art. 6 traktatu [UE]”.
Artykuł 4 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Przekazywanie orzeczeń i włączenie organu centralnego”, stanowi w ust. 1:
„Orzeczenie, wraz z zaświadczeniem przewidzianym w niniejszym artykule, może zostać przekazane właściwym organom państwa członkowskiego, w którym osoba fizyczna lub prawna, przeciwko której wydano orzeczenie, posiada mienie lub uzyskuje dochody, zwykle zamieszkuje lub, w przypadku osoby prawnej, posiada zarejestrowaną siedzibę”.
Artykuł 5 decyzji ramowej 2005/214, zatytułowany „Zakres”, stanowi w ust. 1:
„Następujące przestępstwa i wykroczenia, jeśli są karalne w państwie wydającym oraz zdefiniowane w sposób określony w prawie państwa wydającego, stanowią, bez konieczności weryfikacji ich karalności w obu państwach, podstawę uznania i wykonania orzeczenia, zgodnie z postanowieniami niniejszej decyzji ramowej:
[…]
–
naruszenie przepisów ruchu drogowego, w tym łamanie przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku oraz przepisów dotyczących towarów niebezpiecznych,
[…]”.
Artykuł 6 decyzji ramowej 2005/214, zatytułowany „Uznawanie i wykonywanie orzeczeń”, ma następujące brzmienie:
„Właściwe organy w państwie wykonującym uznają orzeczenie, które zostało przekazane zgodnie z art. 4, z pominięciem dalszych formalności i niezwłocznie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu jego wykonania, o ile właściwy organ nie zdecyduje o powołaniu się na podstawy odmowy uznania lub wykonania przewidziane w art. 7”.
Zgodnie z art. 7 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowanym „Podstawy odmowy uznania lub wykonania”:
„[…]
2. Właściwy organ w państwie wykonującym może również odmówić uznania i wykonania orzeczenia, jeżeli zostanie wykazane, że:
[…]
g)
według zaświadczenia określonego w art. 4 dana osoba – w przypadku procedury pisemnej – nie została, wbrew prawu państwa wydającego, poinformowana osobiście ani za pośrednictwem pełnomocnika właściwego zgodnie z prawem krajowym o swoim prawie do zakwestionowania sprawy ani o terminie skorzystania z takiego środka prawnego;
[…]
3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i ust. 2 lit. c), g), i) oraz j), właściwy organ w państwie wykonującym przed podjęciem decyzji o nieuznaniu i niewykonaniu orzeczenia w całości lub w części, zasięga wszelkimi odpowiednimi sposobami opinii właściwego organu w państwie wydającym, a w stosownych przypadkach występuje do niego o niezwłoczne dostarczenie wszelkich niezbędnych informacji”.
Artykuł 20 ust. 3 tej decyzji ramowej przewiduje:
„Każde państwo członkowskie może odmówić uznania i wykonania orzeczenia, w przypadku gdy zaświadczenie określone w art. 4 pozwala podejrzewać, że naruszone zostały prawa podstawowe lub podstawowe zasady prawne zawarte w art. 6 [t]raktatu. W takim przypadku zastosowanie ma procedura określona w art. 7 ust. 3”.
Prawo polskie
Artykuł 611 ff § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 30) stanowi:
„W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale »państwem wydania orzeczenia«, o wykonanie prawomocnego orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w okręgu którego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody, albo ma stałe lub czasowe miejsce pobytu. […]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
W dniu 22 września 2020 r. do sądu odsyłającego [Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (Polska)], wpłynął wniosek CJIB o uznanie i wykonanie jego orzeczenia z dnia 17 stycznia 2020 r., które uprawomocniło się w dniu 28 lutego 2020 r., na mocy którego na D.B. nałożono karę pieniężną w wysokości 92 EUR w związku z naruszeniem przez niego w dniu 5 stycznia 2020 r. przepisów ruchu drogowego polegającym na przekroczeniu dozwolonej prędkości.
W dniu 6 listopada 2020 r. sąd odsyłający zwrócił się do CJIB z pytaniami dotyczącymi procedury odwoławczej przysługującej od orzeczenia o wymierzeniu kary oraz statusu organu rozpoznającego to odwołanie. Sąd ten otrzymał odpowiedź CJIB w dniu 22 lutego 2021 r.
D.B. nie stawił się na żadnym z wyznaczonych terminów posiedzeń w dniach 6 listopada i 8 grudnia 2020 r. oraz 23 lutego 2021 r. D.B. nie złożył także żadnego pisma.
Sąd odsyłający podnosi, że zgodnie z przepisami niderlandzkimi od wymierzonego przez CJIB mandatu karnego można w terminie sześciu tygodni złożyć odwołanie do prokuratora w Niderlandach. Jeśli prokurator nie przychyli się do stanowiska osoby zainteresowanej, przysługuje jej odwołanie do kantonrechter (sądu rejonowego, Niderlandy). Jeśli jednak sprawa dotyczy mandatu w wysokości 225 EUR lub wyższej, rozpoznanie sprawy przez sąd jest uzależnione od wniesienia kaucji stanowiącej równowartość wymierzonej kary.
W tych okolicznościach sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do tego, czy prokuratora w rozumieniu przepisów niderlandzkich można uznać za „sąd właściwy także w sprawach karnych” w rozumieniu art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214.
Wspomniany sąd odsyłający jest zdania, że mając na uwadze art. 3 i art. 20 ust. 3 decyzji ramowej 2005/214, a także art. 6 TUE w odniesieniu do ochrony praw podstawowych, wykładnia art. 1 lit. a) ppkt (ii) tej decyzji ramowej powinna uwzględniać art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., oraz jego wykładnię przyjętą w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w celu zachowania rzetelności postępowania sprawę powinien rozpoznać bezstronny sąd, który nie wykazuje cech zależności od władzy wykonawczej (wyroki ETPC: z dnia 23 czerwca 1981 r. w sprawie Le Compte, Van Leuven i De Meyer przeciwko Belgii, CE:ECHR:1981:0623JUD000687875; a także z dnia 29 kwietnia 1988 r. w sprawie Belilos przeciwko Szwajcarii, CE:ECHR:1988:0429JUD001032883). Ponadto istotne jest w tym względzie, aby nie występowały nadmierne bariery fiskalne czy prawne, które mogłyby utrudnić dostęp do takiego sądu.
Jeśli chodzi o wykładnię pojęcia „sądu właściwego także w sprawach karnych”, o którym mowa w art. 1 lit. a) ppkt (iii) decyzji ramowej 2005/214, Trybunał orzekł już, że w celu dokonania oceny, czy organ przewidziany w uregulowaniu krajowym posiada charakter takiego sądu, należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności, takich jak podstawa prawna tej instytucji, jej stały charakter, obligatoryjny charakter jej jurysdykcji, kontradyktoryjność postępowania, stosowanie przez tę instytucję przepisów prawa oraz jej niezawisłość (wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., Baláž, C‑60/12, EU:C:2013:733, pkt 32).
Jeśli chodzi o wymaganie niezawisłości sędziowskiej, obejmuje ono dwa aspekty. Pierwszy z nich, o charakterze zewnętrznym, wymaga, aby dany organ wypełniał swoje zadania w pełni autonomicznie, bez podległości w ramach hierarchii służbowej, bez podporządkowania komukolwiek, w sposób wolny od nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła, oraz pozostając pod ochroną przed ingerencją i naciskami z zewnątrz, które mogą zagrozić niezależności osądu jego członków i wpływać na ich rozstrzygnięcia [wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Minister for Justice and Equality (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa), C‑216/18 PPU, EU:C:2018:586, pkt 63].
Drugi aspekt, o charakterze wewnętrznym, łączy się z pojęciem „bezstronności” i dotyczy jednakowego dystansu do stron sporu i ich odpowiednich interesów w odniesieniu do jego przedmiotu [wyrok z dnia 25 lipca 2018 r., Minister for Justice and Equality (Nieprawidłowości w systemie sądownictwa), C‑216/18 PPU, EU:C:2018:586, pkt 65].
Trybunał wypowiedział się w szczególności w kwestii, czy prokurator krajowy może zostać uznany za „wydający nakaz organ sądowy” w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1), zmienionej decyzją ramową 2009/299. Wykluczył on taką możliwość, w sytuacji gdy prokuratura państwa członkowskiego jest narażona na ryzyko podlegania, bezpośrednio lub pośrednio, indywidualnym poleceniom lub instrukcjom ze strony organu władzy wykonawczej, takiego jak minister sprawiedliwości, w ramach podejmowania decyzji w sprawie wydania europejskiego nakazu aresztowania [wyrok z dnia 27 maja 2019 r., OG i PI (Prokuratury w Lubece i w Zwickau), C‑508/18 i C‑82/19 PPU, EU:C:2019:456, pkt 90].
Jednocześnie Trybunał orzekł, że „orzeczeniem sądowym” w rozumieniu art. 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584 jest decyzja o wydaniu europejskiego nakazu aresztowania podjęta przez prokuraturę państwa członkowskiego, o ile ów europejski nakaz aresztowania obligatoryjnie podlega zatwierdzeniu przez sąd, który kontroluje w sposób niezależny i obiektywny przesłanki wydania oraz proporcjonalność wspomnianego nakazu aresztowania [wyrok z dnia 9 października 2019 r., NJ (Prokuratura w Wiedniu), C‑489/19 PPU, EU:C:2019:849, pkt 49].
Sąd odsyłający jest zdania, że mając na uwadze to orzecznictwo oraz pozycję prokuratury w niderlandzkim porządku prawnym, nie można jej uznać za „sąd właściwy także w sprawach karnych” w rozumieniu art. 1 lit. a) ppkt (ii) i (iii) decyzji ramowej 2005/214.
W tym względzie sąd odsyłający podkreśla znaczenie przewidzianej w tych przepisach możliwości wniesienia sprawy do sądu właściwego także w sprawach karnych, w przypadku gdy orzeczenie stwierdzające winę danej osoby i wymierzające karę jest całkowicie zautomatyzowane, ponieważ organ krajowy, który wydaje to orzeczenie, ogranicza się do weryfikacji danych właściciela pojazdu i przekazania tej osobie dokumentu wygenerowanego przez system komputerowy.
Jeśli chodzi o uregulowanie niderlandzkie, zgodnie z którym, w przypadku gdy prokurator nie uwzględnia złożonego przez zainteresowaną osobę odwołania od orzeczenia CJIB, odwołanie może zostać następnie wniesione do kantonrechter (sądu rejonowego), nie spełnia ono przewidzianego w art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 wymagania, według którego orzeczenie organu państwa wydającego innego niż sąd powinno móc być przedmiotem odwołania wniesionego do „sądu właściwego także w sprawach karnych”.
Jak się bowiem wydaje, ta decyzja ramowa przewiduje możliwość odwołania się do sądu w sposób bezpośredni, bez konieczności uprzedniego wyczerpania jakiejkolwiek innej procedury.
W tym względzie z wyroku z dnia 14 listopada 2013 r., Baláž (C‑60/12, EU:C:2013:733, pkt 46), wynika, że dostęp do sądu właściwego także w sprawach karnych w rozumieniu decyzji ramowej 2005/214 nie powinien podlegać warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.
Ponadto sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z przepisami niderlandzkimi, w przypadku gdy wystawiony mandat opiewa na kwotę 225 EUR lub wyższą, warunkiem rozpoznania odwołania przez sąd jest uiszczenie przez zainteresowaną osobę kaucji stanowiącej równowartość tej kwoty. Otóż ta zasada proceduralna może stanowić barierę zniechęcającą obywatela państwa członkowskiego do złożenia odwołania w państwie członkowskim wydającym nakaz.
W tych okolicznościach Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy orzeczenie nakładające karę pieniężną wydane przez niderlandzki centralny organ administracyjny wyznaczony na podstawie art. 2 decyzji ramowej [2005/214], od którego odwołanie przysługuje do prokuratury, podlegającej organizacyjnie ministerstwu sprawiedliwości, spełnia kryteria »orzeczenia od którego przysługuje odwołanie do sądu właściwego w sprawach karnych« w rozumieniu art. 1 [lit.] a) [ppkt] (ii) decyzji ramowej?
2)
Czy kryterium, aby orzeczenie nakładające karę pieniężną podlegało zaskarżeniu do »sądu właściwego w sprawach karnych« można uznać za spełnione, w sytuacji gdy złożenie odwołania do sądu rejonowego jest możliwe dopiero na dalszym etapie postępowania, tj. po jego negatywnym rozpatrzeniu przez prokuratora, a ponadto wiąże się w niektórych przypadkach z koniecznością wniesienia opłaty stanowiącej równowartość nałożonej kary?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Poprzez pytania prejudycjalne, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, po pierwsze, czy art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi „orzeczenie” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy uregulowanie tego państwa członkowskiego przewiduje, że odwołanie od tego orzeczenia rozpatruje najpierw prokurator podlegający zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, a następnie zainteresowany może wnieść sprawę do sądu właściwego także w sprawach karnych po wydaniu przez prokuratora decyzji oddalającej to odwołanie. Po drugie, sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy przepis ten należy interpretować w ten sposób, że zainteresowany miał „możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy zgodnie z uregulowaniem wydającego państwa członkowskiego, jeżeli wystawiony mandat opiewa na kwotę 225 EUR lub wyższą, rozpoznanie odwołania przez sąd jest uzależnione od złożenia przez zainteresowanego kaucji stanowiącej równowartość tej kwoty.
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 tiret trzydzieste trzecie decyzji ramowej 2005/214 przestępstwa i wykroczenia stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli są karalne w wydającym państwie członkowskim oraz zdefiniowane w sposób określony w prawie tego państwa członkowskiego, stanowią, bez konieczności weryfikacji ich karalności w obu państwach, podstawę uznania i wykonania orzeczenia.
Artykuł 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 definiuje „orzeczenie” jako „prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym wydane przez organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do przestępstwa lub wykroczenia zgodnie z prawem państwa wydającego, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych”.
Zgodnie z art. 1 lit. a) ppkt (iii) tej decyzji ramowej „orzeczenie” oznacza także „prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym wydane przez organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do czynów podlegających karze zgodnie z prawem państwa wydającego jako naruszenie przepisów, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych”.
Jak wynika z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi, a w szczególności z zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 decyzji ramowej 2005/214, załączonego do orzeczenia CJIB będącego przedmiotem postępowania głównego, na D.B. nałożono mandat za przestępstwo lub wykroczenie popełnione w świetle prawa wydającego państwa członkowskiego, a mianowicie za wykroczenie polegające na prowadzeniu pojazdu z naruszeniem zasad ruchu drogowego określonych w prawie tego państwa członkowskiego.
O ile w tych okolicznościach zastosowanie znajduje art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214, a nie art. 1 lit. a) ppkt (iii) tej decyzji ramowej, o tyle te dwa przepisy ustanawiają identycznie sformułowane wymaganie, aby zainteresowany miał „możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych”.
Co się tyczy w pierwszej kolejności tego, czy prawo do środka zaskarżenia jest zagwarantowane bez względu na obowiązek poszanowania uprzedniego postępowania administracyjnego, zanim sprawa zostanie rozpoznana przez sąd właściwy także w sprawach karnych w rozumieniu decyzji ramowej 2005/214, Trybunał orzekł już, że art. 1 lit. a) ppkt (iii) tej decyzji ramowej nie wymaga, by sprawa mogła być bezpośrednio przedłożona takiemu sądowi (zob. podobnie wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., Baláž, C‑60/12, EU:C:2013:733, pkt 45).
W zakresie, w jakim decyzja ramowa 2005/214 ma zastosowanie również do kar o charakterze pieniężnym wymierzanych przez organy administracyjne, dopuszczalne jest wymaganie, stosownie do specyficznych rozwiązań systemów sądowych państw członkowskich, by najpierw miał miejsce etap administracyjny. Jednakże dostęp do sądu właściwego także w sprawach karnych w rozumieniu tej decyzji ramowej nie powinien podlegać warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., Baláž, C‑60/12, EU:C:2013:733, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
Co się tyczy w drugiej kolejności zakresu i charakteru kontroli sprawowanej przez sąd, który może sprawę rozpoznać, to sąd ten powinien być w pełni właściwy, aby rozpoznać sprawę pod kątem zarówno oceny prawnej, jak i oceny okoliczności faktycznych, i powinien mieć w szczególności możliwość zbadania dowodów i ustalenia na tej podstawie odpowiedzialności zainteresowanego, jak również adekwatności kary (wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., Baláž, C‑60/12, EU:C:2013:733, pkt 47).
Jak wynika z postanowienia odsyłającego, niezależnie od faktu, że zgodnie z przepisami niderlandzkimi odwołanie od orzeczenia CJIB o wymierzeniu kary jest rozpatrywane przez prokuratora podlegającego zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, przepisy te przewidują, że zainteresowany może odwołać się od decyzji tego prokuratora do kantonrechter (sądu rejonowego).
W tych okolicznościach, bez konieczności badania, czy prokurator właściwy do rozpoznania odwołania od orzeczenia CJIB o wymierzeniu kary za wykroczenie polegające na prowadzeniu pojazdu z naruszeniem zasad ruchu drogowego jest „sądem właściwym także w sprawach karnych” w rozumieniu art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214, należy zbadać, czy kantonrechter (sąd rejonowy), o którym mowa w poprzednim punkcie, stanowi taki sąd.
W tym względzie należy przypomnieć, że pojęcie „sądu właściwego także w sprawach karnych”, o którym mowa w tym przepisie, stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, a jego wykładni należy dokonywać w taki sposób, że w zakres tego pojęcia wchodzi każdy sąd, który stosuje postępowanie posiadające zasadnicze cechy postępowania karnego, a w szczególności jest właściwy do badania zarówno okoliczności faktycznych, jak i prawnych i stosuje postępowanie o charakterze karnym, które podlega odpowiednim gwarancjom proceduralnym w obszarze prawa karnego (zob. podobnie wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., Baláž, C‑60/12, EU:C:2013:733, pkt 39, 42).
Trybunał, do którego zwrócono się o dostarczenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, jest właściwy do udzielenia wskazówek na podstawie akt sprawy w postępowaniu głównym, a także uwag, które zostały mu przedstawione, tak aby umożliwić sądowi krajowemu wydanie rozstrzygnięcia w konkretnym sporze przed nim zawisłym (zob. analogicznie wyrok z dnia 26 stycznia 2021 r., Szpital Kliniczny im. dra J. Babińskiego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie, C‑16/19, EU:C:2021:64, pkt 38).
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi, kantonrechter (sąd rejonowy), o którym mowa w pkt 39 niniejszego wyroku, może orzekać w kwestiach prawnych i faktycznych, a także w przedmiocie proporcjonalności wystawionego mandatu w stosunku do popełnionego wykroczenia, ponieważ postępowanie przed tym sądem podlega odpowiednim gwarancjom proceduralnym w sprawach karnych. W szczególności gwarancje te dotyczą sposobu, w jaki zainteresowany może zapoznać się z dokumentami dotyczącymi sprawy, wysłuchania zainteresowanego na rozprawie, na którą jest on wezwany, możliwości otrzymania wsparcia prawnego lub bycia reprezentowanym, przesłuchania świadków i biegłych oraz skorzystania z pomocy tłumacza.
Tym samym należy zakwalifikować ów kantonrechter (sąd rejonowy) jako „sąd właściwy także w sprawach karnych” w rozumieniu art. 1 lit. a) pkt (ii) decyzji ramowej 2005/214.
W odniesieniu do przywołanej przez sąd odsyłający okoliczności, że zgodnie z przepisami niderlandzkimi, w przypadku gdy wystawiony mandat opiewa na kwotę 225 EUR lub wyższą, rozpoznanie odwołania przez sąd jest uzależnione od złożenia przez tego zainteresowanego kaucji stanowiącej równowartość tej kwoty, to okoliczność ta nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Należy bowiem stwierdzić, że w sprawie w postępowaniu głównym D.B. został przez CJIB ukarany mandatem w wysokości 92 EUR.
Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, na przedstawione pytania powinno się odpowiedzieć, że art. 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej 2005/214 należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi „orzeczenie” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy uregulowanie tego państwa członkowskiego przewiduje, że odwołanie od tego orzeczenia rozpatruje najpierw prokurator podlegający zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, a następnie zainteresowany może wnieść sprawę do sądu właściwego także w sprawach karnych po wydaniu przez prokuratora decyzji oddalającej to odwołanie, o ile dostęp do tego sądu nie podlega warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 1 lit. a) ppkt (ii) decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że prawomocne orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym na osobę fizyczną wydane przez organ wydającego państwa członkowskiego inny niż sąd w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia w świetle prawa tego państwa członkowskiego stanowi
„orzeczenie
” w rozumieniu tego przepisu, w przypadku gdy uregulowanie tego państwa członkowskiego przewiduje, że odwołanie od tego orzeczenia rozpatruje najpierw prokurator podlegający zwierzchnictwu ministra sprawiedliwości, a następnie zainteresowany może wnieść sprawę do sądu właściwego także w sprawach karnych po wydaniu przez prokuratora decyzji oddalającej to odwołanie, o ile dostęp do tego sądu nie podlega warunkom, które czynią go niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.
Passer
Wahl
Arastey Sahún
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 7 kwietnia 2022 r.
Sekretarz
A. Calot Escobar
Prezes siódmej izby
J. Passer
(
*1
) Język postępowania: polski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło