C-151/04
WyrokTSUE2005-12-15CELEX: 62004CJ0151ECLI:EU:C:2005:775
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 43 WE sprzeciwia się krajowym uregulowaniom nakładającym na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w danym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania pojazdu należącego do spółki z innego państwa członkowskiego, jeśli pojazd ten nie jest zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w pierwszym państwie członkowskim ani w rzeczywistości nie jest w ten sposób wykorzystywany?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że obowiązek rejestracji pojazdu należącego do spółki z innego państwa członkowskiego, oddanego do dyspozycji osobie prowadzącej działalność na własny rachunek w państwie zamieszkania, stanowi ograniczenie swobody przedsiębiorczości (art. 43 WE), ponieważ utrudnia dostęp do działalności gospodarczej w innych państwach członkowskich. Takie ograniczenie jest dopuszczalne tylko, jeśli jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i jest proporcjonalne. Trybunał odrzucił argumenty dotyczące zwalczania unikania opodatkowania, zapobiegania nadużyciom, potrzeby wiarygodnej identyfikacji, bezpieczeństwa ruchu drogowego i polityki ochrony środowiska, stwierdzając, że nie uzasadniają one obowiązku rejestracji, zwłaszcza gdy pojazd nie jest zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w państwie zamieszkania.Stan faktyczny
Sprawy karne dotyczyły Claude'a Nadina i Jeana-Pascala Durrégo, obywateli belgijskich zamieszkałych w Belgii, którzy pracowali w Luksemburgu dla spółek tam zarejestrowanych. Obaj używali w Belgii pojazdów służbowych zarejestrowanych w Luksemburgu, należących do ich pracodawców (lub leasingodawcy w przypadku Nadina). Zostali oskarżeni o naruszenie belgijskich przepisów nakładających obowiązek rejestracji pojazdów w Belgii, jeśli są używane przez osoby tam zamieszkałe, bez posiadania wymaganego zaświadczenia VAT. W obu przypadkach istniały wątpliwości co do statusu "pracownika" w rozumieniu prawa belgijskiego, ponieważ Nadin był delegowanym członkiem zarządu, a Durré akcjonariuszem mniejszościowym i zarządzającym.Rozstrzygnięcie
Artykuł 43 WE sprzeciwia się temu, aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, takie jak te rozważane w sprawach przed sądem krajowym, nakładały na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu należącego do spółki, oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę, mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli pojazd należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w tym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest wykorzystywany w ten sposób.Pełny tekst orzeczenia
Sprawy połączone C-151/04 i C-152/04
Postępowanie karne
przeciwko
Claude’owi Nadinowi i in.
(wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez tribunal de police de Neufchâteau)
Swobodny przepływ osób i usług – Pojęcie „pracownika” – Konieczność istnienia stosunku podporządkowania – Pojazd mechaniczny – Oddanie do dyspozycji pracownikowi przez pracodawcę – Pojazd zarejestrowany za granicą – Pracodawca mający siedzibę w innym państwie członkowskim – Rejestracja i opodatkowanie pojazdów mechanicznych
Opinia rzecznika generalnego F.G. Jacobsa przedstawiona w dniu 26 maja 2005 r. I‑0000
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 15 grudnia 2005 r. I‑0000
Streszczenie wyroku
Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Ograniczenia – Uregulowanie krajowe nakazujące osobie prowadzącej działalność
na własny rachunek, mającej miejsce zamieszkania na terytorium krajowym, zarejestrowanie samochodu udostępnionego przez pracodawcę
mającego siedzibę w innym państwie członkowskim – Niedopuszczalność – Względy uzasadniające – Brak
(art. 43 WE)
Artykuł 43 WE sprzeciwia się temu, aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego nakładały na osobę prowadzącą działalność
na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu należącego do spółki,
oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli pojazd
należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w tym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości
nie jest wykorzystywany w ten sposób.
Zwalczanie unikania opodatkowania, zapobieganie nadużyciom, potrzeba istnienia wiarygodnej identyfikacji, bezpieczeństwo ruchu
drogowego czy nawet polityka ochrony środowiska nie mogą uzasadniać takiego obowiązku rejestracji.
(por. pkt 44, 45, 48, 49, 52, 55 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 15 grudnia 2005 r. (*)
Swobodny przepływ osób i usług – Pojęcie „pracownika” – Konieczność istnienia stosunku podporządkowania – Pojazd mechaniczny – Oddanie do dyspozycji pracownika przez pracodawcę – Pojazd zarejestrowany za granicą – Pracodawca mający siedzibę w innym państwie członkowskim – Rejestracja i opodatkowanie pojazdów mechanicznych
W sprawach połączonych C‑151/04 i C‑152/04
mających za przedmiot wnioski o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez tribunal
de police de Neufchâteau (Belgia) postanowieniami z dnia 16 stycznia 2004 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 25 marca
2004 r., w postępowaniach karnych przeciwko:
Claude'owi Nadinowi,
Nadin-Lux SA (C‑151/04)
oraz
Jeanowi-Pascalowi Durrému (C‑152/04),
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Schiemann, N. Colneric (sprawozdawca), J. N. Cunha Rodrigues i E. Levits, sędziowie,
rzecznik generalny: F. G. Jacobs,
sekretarz: K. Sztranc, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 lutego 2005 r.
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu J.-P. Durrégo przez J.-F. Cartuyvels, avocat,
– w imieniu rządu belgijskiego przez E. Dominkovits, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez B. van de Walle
de Ghelcke, avocat,
– w imieniu rządu fińskiego przez T. Pynnä oraz A. Guimaraes-Purokoski, działające w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez C. White oraz K. Manjiego, działających w charakterze pełnomocników, oraz przez
P. Whipple, barrister,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez D. Martina oraz N. B. Rasmussena, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 26 maja 2005 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 10, 39, 43 i 49 WE.
2 Wnioski te zostały złożone w ramach dwóch postępowań karnych toczących się przeciwko C. Nadinowi i J.-P. Durrému, zamieszkałym
w Belgii, o naruszenie uregulowania belgijskiego przewidującego obowiązek zarejestrowania w Belgii pojazdów należących do
spółki, oddanych im do dyspozycji przez zatrudniające ich spółki mające siedzibę w innym państwie członkowskim.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3 Artykuł 10 WE stanowi:
„Państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczególne w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających
z niniejszego Traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty. Ułatwiają one Wspólnocie wypełnianie jej zadań.
Powstrzymują się one od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów niniejszego Traktatu”.
4 Artykuł 39 WE brzmi:
„1. Zapewnia się swobodę przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty.
2. Swoboda ta obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami państw
członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy.
3. Z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego,
swoboda ta obejmuje prawo:
a) ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy,
b) swobodnego przemieszczania się w tym celu po terytorium państw członkowskich,
c) przebywania w jednym z państw członkowskich w celu podjęcia tam pracy, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi
dotyczącymi zatrudniania pracowników tego państwa,
d) pozostawania na terytorium państwa członkowskiego po ustaniu zatrudnienia, na warunkach ustalonych przez Komisję w rozporządzeniach
wykonawczych.
4. Postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania do zatrudnienia w administracji publicznej”.
5 Artykuł 43 WE przewiduje:
„Ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego
są zakazane w ramach poniższych postanowień. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii
przez obywateli danego państwa członkowskiego, ustanowionych na terytorium innego państwa członkowskiego.
Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału dotyczącego kapitału, swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie
działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami
w rozumieniu artykułu 48 akapit drugi, na warunkach określonych przez ustawodawstwo państwa przyjmującego dla własnych obywateli”.
6 Artykuł 49 WE akapit pierwszy stanowi:
„W ramach poniższych postanowień ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Wspólnoty są zakazane w odniesieniu do
obywateli państw członkowskich mających swe przedsiębiorstwo w państwie Wspólnoty innym niż państwo odbiorcy świadczenia”.
Uregulowania krajowe
7 Artykuł 1 arrêté royal (belgijskiego rozporządzenia królewskiego) z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie rejestracji pojazdów (Moniteur belge z 8 sierpnia 2001 r., str. 27031) stanowi:
„Dla celów stosowania niniejszego dekretu należy rozumieć przez:
[…]
27° stałe przedsiębiorstwo:
– trwałe i materialne przedsiębiorstwo, w którym znajduje się siedziba lub zarząd osoby prawnej, lub miejsce, w którym większość
jej organów się gromadzi i podejmuje decyzje, bądź też miejsce w którym prowadzi ona istotną część swojej działalności gospodarczej
lub istotną część celu spółki, bądź również miejsce, w którym osoba ta jest reprezentowana przez większą liczbę osób fizycznych
działających w jej imieniu lub na jej rachunek”.
8 Artykuł 3 arrêté royal stanowi:
„§ 1 Osoby zamieszkałe w Belgii rejestrują pojazdy, które chcą dopuścić do ruchu w Belgii, w rejestrze pojazdów, o którym mowa
w art. 6, także wówczas, gdy pojazdy te zostały już zarejestrowane za granicą.
Zamieszkanie w Belgii oznacza, że osoby te spełniają następujące warunki:
a) są wpisane do rejestru ludności w jednej z belgijskich gmin;
b) są wpisane do belgijskiego rejestru handlowego lub belgijskiego rejestru rzemieślniczego jako osoba fizyczna lub prawna;
c) są osobami prawnymi niewpisanymi do belgijskiego rejestru handlowego lub rzemieślniczego, utworzonego przez prawo międzynarodowe
lub na jego podstawie, na podstawie prawa innego państwa lub prawa belgijskiego i posiadają stałe przedsiębiorstwo w Belgii,
gdzie następuje używanie i korzystanie z pojazdu.
§ 2. W poniżej wymienionych przypadkach nie ma jednak, obowiązku rejestracji w Belgii pojazdów, które zostały zarejestrowane za
granicą i dopuszczone do ruchu przez osoby, o których mowa w § 1:
[…]
2° pojazd jest używany przez osobę fizyczną w celu wykonywania przez nią zawodu i jest zarejestrowany za granicą pod nazwiskiem
zagranicznego właściciela, z którym osoba ta jest związana umową o pracę; w samochodzie powinno się znajdować zaświadczenie
wydane przez organ właściwy w sprawach podatku VAT [zwane dalej »zaświadczeniem VAT«]; szczegółowe warunki korzystania z pojazdów
określane są przez Ministre des Finances (ministra finansów)”.
9 Artykuł 14 pisma okólnego nr 1/2000 belgijskiego organu administracji skarbowej z dnia 3 maja 2000 r. zatytułowanego „Używanie
pojazdów w Belgii – Procedura transferu i procedura nietransferowa” stanowi:
„Pojazdy, których dotyczy niniejsze pismo, to wszystkie pojazdy silnikowe, które jako pojazdy należące do przedsiębiorstwa
nie odpowiadają definicji przyjętej poniżej w pkt 12. Chodzi między innymi o samochody, samochody ciężarowo‑osobowe, furgonetki
osobowe, samochody terenowe, itp.
Jeżeli pojazdy te są używane przez osoby fizyczne zamieszkujące w Belgii ze względów zawodowych na polecenie ich pracodawcy
mającego siedzibę w innym państwie członkowskim, w stosunku do tych pojazdów stosuje się procedurę nietransferową na podstawie
art. 12a akapit drugi pkt 7 Code de la T.V.A.[kodeksu VAT] w zakresie, w jakim znalazłaby zastosowanie procedura czasowego
dopuszczenia z całkowitym zwolnieniem z cła importowego, gdyby samochód ten został sprowadzony do Belgii z kraju trzeciego.
Samochód ten może być ponadto używany w celach prywatnych przez pracownika zamieszkałego w Belgii, o ile wykorzystanie to
ma dodatkowy i okazyjny charakter w stosunku do wykorzystania w celach zawodowych i wykorzystanie takie zostało przewidziane
w umowie o pracę.
Do pojazdów tych można zastosować szczególną procedurę zwolnienia przy tymczasowym dopuszczeniu i ipso facto procedurę nietransferową
tylko wtedy, gdy zostały spełnione szczegółowe warunki określone w pkt 15”.
10 Rzeczone pismo okólne wymienia w art. 15 warunki, które powinny zostać spełnione w celu skorzystania z procedury tymczasowego
dopuszczenia, i przewiduje w szczególności, że:
„[…]
b) pojazd powinien być własnością pracodawcy. Pojazdów najętych lub wziętych w leasing dotyczy pkt 9 powyżej;
[…]
f) jeżeli korzystający kieruje spółką (jest zarządzającym lub dyrektorem), może on powoływać się na szczególną procedurę, o ile
posiada status pracownika, a co za tym idzie, jeżeli wykaże, iż istnieje stosunek podporządkowania pomiędzy nim a spółką.
Istnienie stosunku podporządkowania oznacza, że kierujący spółką wykaże, iż podlega innej osobie reprezentującej spółkę lub
organowi tej spółki (zarządowi, komitetowi wykonawczemu, radzie zarządzającej, [...]), posiadającym pozycję władczą, w stosunku
do której kierujący spółką nie ma żadnej mocy decyzyjnej. W ten sposób osoby prowadzące spółkę jednoosobową, członkowie‑założyciele
spółki lub główni udziałowcy są we wszystkich przypadkach wyłączeni spod procedury szczególnej”.
11 Artykuł 9 zdanie pierwsze pisma okólnego stanowi:
„W przypadku gdy wynajęty lub leasingowany samochód jest oddawany przez zagranicznego pracodawcę do korzystania zamieszkałemu
w Belgii pracownikowi, który może domagać się objęcia go procedurą szczególną ustanowioną w pkt 14 i 15, pracownik ten może
wystąpić o zaświadczenie na warunkach tam określonych i z zachowaniem ustanowionych formalności”.
12 W Belgii rozmaite podatki od pojazdów mechanicznych są ściśle związane z rejestracją. W ten sam sposób pojazd podlega przy
rejestracji podatkowi od dopuszczenia go do ruchu na podstawie art. 94 akapit pierwszy pkt 1 code des taxes assimilées aux
impôts sur les revenus (ustawy o podatkach podobnych do podatku dochodowego, zwanej dalej „CTA”).
13 Przepis ten stanowi:
„Ustanawia się na rzecz państwa podatek zrównany z podatkiem dochodowym od:
1° samochodów, samochodów osobowo-ciężarowych, furgonetek osobowych, motocykli, tak jak zostały one zdefiniowane w przepisach
dotyczących rejestracji pojazdów silnikowych i przyczep, o ile pojazdy te są lub muszą zostać zaopatrzone w tablicę rejestracyjną
inną niż »jazda próbna«, »handlowiec« lub tablicę czasową inną niż międzynarodowa tablica rejestracyjna wydana na podstawie
niniejszych przepisów”.
14 Artykuł 99 ust. 1 CTA stanowi:
„Pojazdy, o których mowa w art. 94 ust. 1, uznaje się za dopuszczone do ruchu na drogach publicznych Belgii od chwili, gdy
zostaną bądź powinny zostać wpisane do rejestru prowadzonego przez Office de la circulation routière [urząd ruchu drogowego]”.
15 Artykuł 21 CTA regulujący podatek od ruchu drogowego pojazdów samochodowych stanowi:
„Podatek jest uiszczany przez osobę fizyczną lub prawną, która jest lub która ma być wymieniona w dowodzie rejestracyjnym
przez czas, w którym pojazd ten jest lub ma być zarejestrowany na nazwisko tej osoby w rejestrze prowadzonym przez Direction
pour l’immatriculation des véhicules [Dyrekcję ds. rejestracji pojazdów].
Pojazdy, o których mowa w akapicie pierwszym to samochody, samochody osobowo‑ciężarowe, wolnobieżne samochody osobowo‑ciężarowe,
furgonetki osobowe, karetki, motocykle, silnikowe pojazdy trzykołowe, silnikowe pojazdy czterokołowe, lekkie pojazdy ciężarowe,
wolnobieżne lekkie pojazdy ciężarowe, przyczepy pod łodzie, przyczepy kempingowe, pojazdy kempingowe, przyczepy i półprzyczepy
o maksymalnej dopuszczalnej masie do 3 500 kg”.
Postępowania przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
Sprawa C‑151/04
16 C. Nadin, obywatel belgijski, zamieszkuje w Belgii, lecz pracuje w Luksemburgu jako delegowany członek zarządu spółki Nadin‑Lux SA.
17 W dniu 21 marca 2002 r., gdy prowadził pojazd zarejestrowany w Wielkim Księstwie Luksemburga będący własnością spółki mającej
siedzibę w Luksemburgu Crédit Lease SA., został zatrzymany w Belgii w celu przeprowadzenia kontroli przez służby ds. cła i podatku
akcyzowego.
18 W trakcie postępowania karnego toczącego się przed sądem odsyłającym oświadczył on, iż pojazd został zakupiony przez spółkę
Nadin‑Lux SA, że on sam podpisał formularz zamówienia, oraz że zapłaty za pojazd dokonała spółka Crédit Lease SA. Posiadał
on umowę najmu na okres około 42 miesięcy, który rozpoczął się w styczniu 2000 r.
19 Z akt dołączonych do postanowienia odsyłającego wynika również, że zainteresowany wystąpił o zaświadczenie dotyczącego podatku
VAT, którego wydania odmówiono mu jednak na tej podstawie, iż sprawował funkcję członka zarządu zatrudniającej go spółki.
20 Oskarżono go o to, że w dniu 21 marca 2002 r. korzystał w celu wykonywania swojego zawodu z pojazdu zarejestrowanego za granicą
na nazwisko zagranicznego właściciela, z którym jest on związany umową o pracę, przy czym nie posiadał zaświadczenia dotyczącego
podatku VAT.
21 C. Nadin zwraca uwagę na to, że powinien zostać uznany za pracownika wspólnotowego.
Sprawa C‑152/04
22 J.‑P. Durré, obywatel belgijski, zamieszkuje w Belgii, lecz pracuje w Luksemburgu dla spółki Delisalade SA.
23 W dniu 15 marca 2002 r., gdy prowadził pojazd zarejestrowany w Luksemburgu na spółkę Delisalde SA, został zatrzymany w Belgii
w celu przeprowadzenia kontroli przez służby ds. cła i podatku akcyzowego.
24 Podczas kontroli J.-P. Durré przedstawił zaświadczenie swojego pracodawcy dotyczące korzystania z pojazdu, podpisane przez
luksemburski organ zabezpieczenia społecznego. Istniejąca pomiędzy zainteresowanym a pracodawcą umowa o pracę przewiduje,
że pracodawca odda pracownikowi do dyspozycji pojazd, oraz że pojazd ten może być używany dodatkowo do celów prywatnych. J.‑P. Durré
nie posiadał zaświadczenia dotyczącego podatku VAT.
25 Początkowo spółka Delisalade SA była jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością utworzoną przez J.‑P. Durrégo, która
następnie przekształcona została w 1997 r. w spółkę akcyjną, w której zainteresowany jest akcjonariuszem mniejszościowym i zarządzającym.
26 J.‑P. Durré jest oskarżony o to, że 15 marca 2002 r., zamieszkując w Belgii, nie dopełnił obowiązku zarejestrowania pojazdu,
który chciał wprowadzić do ruchu w Belgii, pomimo że pojazd ten był zarejestrowany za granicą.
27 J.‑P. Durré zwrócił również uwagę, że powinien być uznany za pracownika wspólnotowego.
28 W tych okolicznościach tribunal de police de Neufchâteau postanowił zawiesić postępowanie w obydwu sprawach i skierował do
Trybunału następujące pytanie prejudycjalne:
„Czy art. 10, 39, 43 i 49 Traktatu EWG sprzeciwiają się temu, aby państwo członkowskie wydało przepisy nakładające na pracownika
zamieszkującego na jego terytorium obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu nawet wówczas, gdy pojazd stanowi własność jego
pracodawcy, spółki zarejestrowanej w innym państwie członkowskim, z którą pracownika tego łączy umowa o pracę, w której jednak
jednocześnie jest on akcjonariuszem, sprawuje funkcję członka zarządu, pełnomocnika do spraw zwykłego zarządu lub podobną
funkcję?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
29 Sąd odsyłający w istocie zmierza do uzyskania odpowiedzi, czy art. 10, 39, 43 i 49 WE sprzeciwiają się nałożonemu na osobę
zamieszkałą w jednym państwie członkowskim obowiązkowi zarejestrowania w tym państwie pojazdu należącego do spółki, oddanego
mu do dyspozycji przez zatrudniającą go spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, gdy pracownik zatrudniony na
podstawie umowy o pracę jest jednocześnie akcjonariuszem bądź dyrektorem, bądź też osobą zarządzającą tą spółką.
W przedmiocie statusu pracownika najemnego i osoby prowadzącej działalność na własny rachunek
30 Podczas gdy pracownicy najemni zostali objęci art. 39 WE, o osobach prowadzących działalność gospodarczą stanowi art. 43 WE.
31 Ponieważ cechą istotną stosunku pracy w rozumieniu art. 39 WE jest okoliczność, że przez określony czas jedna osoba świadczy
pracę na rzecz drugiej osoby i pod jej kierownictwem, w zamian za co otrzymuje wynagrodzenie, każda działalność, którą osoba
wykonuje poza stosunkiem podporządkowania, musi zostać zaklasyfikowana jako działalność osoby prowadzącej działalność na własny
rachunek w rozumieniu art. 43 WE (zob. wyrok z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie C‑268/99, Jany i in., Rec. str. I‑8615,
pkt 34 i powołane tam orzecznictwo).
32 Do Trybunału nie należy ustalenie tego, czy w postępowaniu przed sądem krajowym istnieje stosunek podporządkowania.
33 Ponieważ ustawodawstwo rozpatrywane w niniejszej sprawie umożliwia pracownikowi najemnemu zamieszkałemu w Belgii poruszanie
się po terytorium belgijskim pojazdem należącym do spółki, oddanym mu do dyspozycji przez pracodawcę mającego siedzibę w innym
państwie członkowskim, należy zbadać, czy wyłączenie tej możliwości w stosunku do osoby prowadzącej działalność na własny
rachunek jest sprzeczne z art. 43 WE.
W kwestii istnienia ograniczenia swobody przepływu osób prowadzących działalność na własny rachunek
34 Ogół przepisów traktatu WE dotyczących swobody przepływu osób ma na celu ułatwienie obywatelom Wspólnoty wykonywania wszelkiego
rodzaju działalności zawodowej na całym terytorium Wspólnoty i zabrania stosowania środków, które mogłyby stawiać obywateli
Wspólnoty w niekorzystnym położeniu w sytuacji, w której chcieliby oni podjąć działalność gospodarczą na terytorium innego
państwa członkowskiego (zob. wyrok z dnia 15 września 2005 w sprawie C‑464/02 Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. str. I‑7929,
pkt 34 i powołane tamże orzecznictwo).
35 Przepisy, które uniemożliwiają lub zniechęcają obywatela jednego państwa członkowskiego do opuszczenia jego państwa pochodzenia
w celu skorzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się, stanowią ograniczenie w korzystaniu z tej swobody, mimo że stosuje
się je niezależnie od przynależności państwowej zainteresowanych pracowników (wyrok z dnia 15 grudnia 1995 r. w sprawie C‑415/93
Bosman, Rec. str. I‑4921, pkt 96, oraz ww. wyrok w sprawie Dania przeciwko Komisji pkt 35).
36 Jeżeli chodzi o obowiązek zarejestrowania w Danii pojazdu należącego do spółki, oddanego przez spółkę mającą siedzibę w innym
państwie członkowskim do dyspozycji pracowników najemnych zamieszkałych w Danii, Trybunał orzekł, że obowiązek ten stanowi
ograniczenie swobody przepływu pracowników (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii). Nie budzi wątpliwości, że obowiązek
rejestracji, z którym mamy do czynienia w postępowaniach przed sądem krajowym, również stanowi ograniczenie swobody przepływu
osób, ponieważ nakłada ten obowiązek na osoby prowadzące działalność na własny rachunek.
37 W rzeczywistości bowiem stanowi on przeszkodę dla osób zamieszkałych w Belgii w dostępie do prowadzenia działalności na własny
rachunek w innych państwach członkowskich, a tym samym jest w stanie zniechęcić te osoby do realizacji prawa do swobodnego
przemieszczania się.
38 W przeciwieństwie do tego, co twierdzi rząd belgijski, obowiązek rejestracji nie przestaje być ograniczeniem z tego powodu,
że spółka mająca siedzibę w innym państwie członkowskim może uzyskać rejestrację pojazdu należącego do spółki we własnym imieniu
w Belgii, nie posiadając tam stałego przedsiębiorstwa, celem uniknięcia obowiązku rejestracji przez osobę zarządzającą spółką.
39 Tego rodzaju przepis jest dopuszczalny jedynie w drodze odstępstwa z przyczyn wyraźnie wymienionych w art. 46 ust. 1 WE, lub
jeśli służy słusznemu celowi zgodnemu z Traktatem, a jego zastosowanie jest uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.
Jednak ponadto w takim przypadku przepis taki powinien być właściwy dla zagwarantowania realizacji danego celu i nie powinien
wykraczać poza to, co jest niezbędne dla jego osiągnięcia (zob. podobnie w szczególności ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
Danii, pkt 53 i powołane tam orzecznictwo).
W przedmiocie uzasadnienia ograniczenia swobodnego przepływu osób
40 Z zastrzeżeniem wyjątków, które nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, nie dokonano harmonizacji w zakresie opodatkowania
pojazdów samochodowych. państwa członkowskie mogą zatem swobodnie wykonywać przysługującą im kompetencję podatkową w tej dziedzinie,
pod warunkiem że wykonanie to nastąpi z poszanowaniem prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C‑451/99
Cura Anlagen, Rec. str. I‑3193, pkt 40).
41 Z pkt od 75 do 78 ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Danii wynika, że państwo członkowskie może opodatkować przy rejestracji
pojazd należący do spółki, oddany do dyspozycji zamieszkującego w tym państwie pracownika przez spółkę mającą siedzibę w innym
państwie członkowskim, gdy pojazd zasadniczo przeznaczony jest do stałego używania na terytorium pierwszego państwa członkowskiego,
lub gdy w rzeczywistości jest używany w taki sposób.
42 Do sądu krajowego należy ocena, czy dani pracownicy w taki właśnie sposób korzystali z oddanych do ich dyspozycji pojazdów.
43 Odpowiedź przecząca będzie oznaczała, że zasada swobody przepływu osób sprzeciwia się obowiązkowi rejestracji takiemu jak
w sprawach przed sądem krajowym, oraz że argumenty powołane w tych sprawach, w szczególności przez rząd belgijski, nie uzasadniają
takiego obowiązku.
44 Po pierwsze, z pkt 80 i 81 ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Danii wynika, że jeżeli nie zostały spełnione warunki wymienione
w pkt 39 niniejszego wyroku, cel w postaci zwalczania unikania opodatkowania nie uzasadnia podatku oraz, co za tym idzie,
obowiązku rejestracji w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w sprawach przed sądem krajowym.
45 Jeżeli chodzi o zapobieganie nadużyciom, to z orzecznictwa, a w szczególności z wyroku z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie C‑212/97
Centros (Rec. str. I‑1459, pkt 24) wynika, że państwo członkowskie może zastosować środki mające na celu udaremnienie prób
niezgodnego z prawem obchodzenia przez niektórych spośród jego obywateli, zasłaniających się prawami wynikającymi z Traktatu,
ustawodawstwa krajowego oraz uniemożliwienie podmiotom takiego korzystania z norm wspólnotowych, które stanowiłoby nadużycie
lub oszustwo.
46 Jednak okoliczność, że pracownik zamieszkujący w Belgii używa na terytorium tego państwa pojazdu należącego do spółki, oddanego
mu do dyspozycji przez zatrudniającą go spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, nie może uzasadniać przyjęcia
ogólnego domniemania wystąpienia nadużycia (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Dani, pkt 67).
47 Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 39 i 49 WE zapewniają tę samą ochronę prawną (wyrok z dnia 5 lutego 1991 r.
w sprawie C‑363/89, Roux, Rec. str. I‑273, pkt 23).
48 Jeżeli chodzi o argument dotyczący potrzeby istnienia wiarygodnej identyfikacji, to należy stwierdzić, że obowiązek rejestracji
pojazdów należących do spółek mających siedzibę w innym państwie członkowskim w celu zagwarantowania wiarygodnej identyfikacji
właścicieli tych pojazdów wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu. W rzeczywistości bowiem skoro wszystkie
państwa członkowskie posiadają system identyfikacji właścicieli pojazdów, to wydaje się, że możliwa jest identyfikacja właściciela
pojazdu bez względu na to, w którym państwie członkowskim pojazd ten jest zarejestrowany.
49 Jeśli zaś chodzi o argument dotyczący bezpieczeństwa ruchu drogowego, to w rzeczywistości należy ono do nadrzędnych względów
interesu ogólnego, które mogą uzasadniać ograniczenie swobodnego przepływu osób (zob. ww. wyrok w sprawie C‑451/99 Cura Anlagen,
pkt 59).
50 Jednak gdy pojazd został poddany kontroli technicznej w państwie członkowskim, zasada równoważności i wzajemnego uznawania
ustanowiona w art. 3 ust. 2 dyrektywy Rady 96/96/WE z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich
dotyczących badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep (Dz.U. 1997, L 46, str. 1) wymaga, aby
każde państwo członkowskie uznawało dowód wtedy wydany, przy czym nie sprzeciwia się to wprowadzeniu przez nie dodatkowych
badań w celu dokonania rejestracji na ich terytorium, o ile ów dowód nie obejmuje już tych badań (ww. wyrok w sprawie Cura
Anlagen, pkt 62).
51 Pomimo że Trybunał dopuścił możliwość dodatkowych badań w celu rejestracji na terytorium państw członkowskich, o ile badań
tych nie obejmuje już świadectwo kontroli technicznej, to z rozpatrywanego uregulowania belgijskiego nie wynika, by obowiązek
rejestracji przewidziany był w celach związanych z bezpieczeństwem na drogach.
52 Jeżeli chodzi o argument dotyczący polityki ochrony środowiska, to z pkt 68 ww. wyroku w sprawie Cura Anlagen wynika bezspornie,
że podatek od konsumpcji, jaki był rozpatrywany w sprawie zakończonej tym wyrokiem, może służyć celowi o charakterze interesu
ogólnego, polegającemu na zniechęceniu do zakupu lub posiadania pojazdów o dużym zużyciu paliwa. Jednak, po pierwsze, rząd
Zjednoczonego Królestwa nie wyjaśnił, w jaki sposób można było chronić środowisko poprzez obowiązek rejestracji, jaki był
rozważany w sprawach przed sądem krajowym, a po drugie rząd belgijski w istocie uzasadnił wymóg rejestracji pojazdu należącego
do spółki względami podatkowymi.
53 Jeżeli pojazd należący do spółki nie jest używany na warunkach wymienionych powyżej w pkt 41 niniejszego wyroku, to tym bardziej
rozpatrywany tu obowiązek rejestracji nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy osoba prowadząca działalność na własny rachunek
może wykorzystywać pojazd należący do spółki dodatkowo do celów prywatnych (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Danii,
pkt 51).
54 W tych okolicznościach zbędne jest dokonywanie analizy art. 10 i 49 WE.
55 W świetle wszystkich powyższych rozważań na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć, że art. 43 WE sprzeciwia się temu,
aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, taki jak te rozważane w sprawach przed sądem krajowym, nakładały
na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim, obowiązek zarejestrowania w nim
pojazdu należącego do spółki, oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę, mającą siedzibę w innym państwie
członkowskim, jeżeli pojazd należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego wykorzystywania w tym państwie
członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest wykorzystywany w ten sposób.
W przedmiocie kosztów
56 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 43 WE sprzeciwia się temu, aby uregulowania krajowe jednego państwa członkowskiego, takie jak te rozważane w sprawach
przed sądem krajowym, nakładały na osobę prowadzącą działalność na własny rachunek, zamieszkałą w tym państwie członkowskim,
obowiązek zarejestrowania w nim pojazdu należącego do spółki, oddanego tej osobie do dyspozycji przez zatrudniającą ją spółkę,
mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli pojazd należący do spółki nie jest ani zasadniczo przeznaczony do stałego
wykorzystywania w tym państwie członkowskim, ani też w rzeczywistości nie jest wykorzystywany w ten sposób.
Podpisy
* Język postępowania: francuski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło